Ένα προϊόν της διασποράς

Όπως παρατηρεί η Ιωάννα Λαλιώτου στην εισαγωγή της, στη διαδρομή από τη σοβιετικής έμπνευσης «Ένωση κατά του Ιμπεριαλισμού» (1928), στη Διάσκεψη του Μπαντούνγκ (1955), που αποτέλεσε την αφετηρία του Κινήματος των Αδεσμεύτων, και από εκεί στην Τριηπειρωτική Διάσκεψη της Αβάνας (1966), που σηματοδότησε τον ριζοσπαστικό αντι-ιμπεριαλισμό, μέχρι τη σημερινή εκρηκτική κατάσταση, υπάρχει μια «ασυνεχής γενεαλογία», η οποία ήταν πηγή έμπνευσης για τη μεταποικιακή θεωρία. Η μεταποικιακή θεωρία, όπως και η αντιαποικιοκρατία, ήταν «προϊόν της διασποράς, ένα αμάλγαμα του τοπικού και του κοσμοπολίτικου» (σ. 319). Ο Ρ. Γιανγκ εξετάζει τη μεταποικιακή θεωρία μέσα από την καίρια συμβολή της ομάδας των subaltern studies (η οποία ασχολήθηκε με τις μορφές αντίστασης και τη διεκδίκηση της υποκειμενικότητας στην αποικιακή Ινδία), τον Έντουαρντ Σαΐντ (ο οποίος με τη μελέτη του Οριενταλισμός για την αναπαράσταση της Ανατολής ως μορφή δυτικής κυριαρχίας καθόρισε την πορεία των μεταποικιακών σπουδών) και δύο άλλους διανοητές που διαμόρφωσαν γενικότερα τη σύγχρονη σκέψη: τον Φουκώ και τον Ντεριντά.

Το ερώτημα
Η μεταποικιακή θεωρία θέτει, κατά τη γνώμη μου, ένα κρίσιμο όσο και επίκαιρο ερώτημα: πώς μπορεί να αντισταθεί κανείς στο δυτικό παράδειγμα χωρίς να καταφεύγει σε ένα εξιδανικευμένο, προνεωτερικό παρελθόν; Η λύση της υβριδικότητας, που προτείνει ο συγγραφέας (σ. 497), ανοίγει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση. Γενικότερα, πάντως, το εξαιρετικό βιβλίο του Ρ. Γιανγκ με την ανάλυση της διανοητικής διαδρομής του αντιαποικιακού κινήματος μάς δίνει πλούσια ερεθίσματα για να σκεφτούμε τις δυνατότητες των υποκειμένων που βίωσαν την αποικιοκρατία και την κληρονομιά της.