[ Δρόμοι ]

Ένα πράγμα…
… περίμεναν τόσα χρόνια με αγωνία οι Ρεπουμπλικανοί: να ξυπνήσουν μια μέρα οι Αμερικανοί και να νιώσουν επιτέλους ικανοποιημένοι από την οικονομική τους κατάσταση. Άδικα περίμεναν. Γιατί άραγε ο αμερικανικός λαός νιώθει τόσο δυσαρεστημένος τούτη τη δεκαετία;

Τα στοιχεία…
… από τις αμερικανικές έρευνες, παρατηρεί η εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ», είναι αμείλικτα. Μολονότι η οικονομία πηγαίνει καλά, γράφει ο Μάικλ Γκέρσον, μόνο το ένα τρίτο των Αμερικανών ζουν καλύτερα από ό,τι ζούσαν κάποτε οι γονείς τους. Οι υπόλοιποι βρίσκονται πάνω κάτω στα ίδια ή έχουν ξεπέσει σε χειρότερη οικονομική κατάσταση από αυτούς. Αν μάλιστα ρίξει κανείς μια ματιά σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, τα πράγματα φαίνονται ακόμη πιο ζοφερά. Το εισόδημα των τριαντάρηδων μειώνεται σταθερά: έχει χάσει 12% από το 1974 μέχρι το 2004. Ποιο είναι το μυστικό πίσω από όλα αυτά; Ότι η αμερικανική κοινωνία έχει χάσει την περίφημη κινητικότητά της. Δηλαδή, όσοι γεννιούνται φτωχοί, δυσκολεύονται να γίνουν λιγότερο φτωχοί (για να γίνουν πλούσιοι, ούτε λόγος). Σύμφωνα με το ινστιτούτο δημοσκοπήσεων Ρew, οι ΗΠΑ έχουν σήμερα χαμηλότερη κοινωνική κινητικότητα από τη Δανία, τον Καναδά και τη Φινλανδία. «Τα τελευταία χρόνια στις ΗΠΑ», εξηγεί ο διευθυντής του ινστιτούτου Τζον Μόρτον, «περισσότερο από ό,τι σε άλλες χώρες, το πού θα καταλήξει κανείς είναι καθορισμένο από τα γεννοφάσκια του».

Τα νοικοκυριά…
… άρχισαν να προσαρμόζονται με τα χρόνια σε αυτή την κατάσταση, προσθέτοντας ένα παραπανήσιο εισόδημα στην οικογένεια: το ποσοστό των παντρεμένων γυναικών που βρίσκονται σήμερα στην αγορά εργασίας έχει αυξηθεί στο 70% από 23% που ήταν το 1950. Και οι οικογένειες έχουν γίνει πιο ολιγομελείς, ώστε τα περιορισμένα έσοδά τους να μοιράζονται σε λιγότερα παιδιά. Για να κολυμπήσουν στα θολά και φουσκωμένα νερά της αγοράς εργασίας, γράφει η «Ουάσιγκτον Ποστ», οι νέοι χρειάζονται τουλάχιστον τέσσερα χρόνια στο πανεπιστήμιο και ένα γερό πτυχίο αν θέλουν να ελπίζουν σε έναν καλό μισθό. Όμως, ενώ ολοένα και περισσότεροι νέοι εγγράφονται στα πανεπιστήμια, ολοένα και λιγότεροι είναι εκείνοι που αποφοιτούν από αυτά. Όλες αυτές οι τάσεις έχουν προκαλέσει στον αμερικανικό λαό μια μακροπρόθεσμη δυσαρέσκεια για την οικονομική του κατάσταση. Και βάζουν τη φιλελεύθερη ιδεολογία μπροστά σε μια σοβαρή πρόκληση. Οι φιλελεύθεροι είναι αντίθετοι με την επιβολή της ισότητας, επειδή πιστεύουν ότι αυτό έχει βαρύ κόστος στην ελευθερία. Όμως, όταν μια δημοκρατική κοινωνία δεν έχει ούτε ισότητα ούτε κινητικότητα, τότε ξεπέφτει σε ένα αριστοκρατικό καθεστώς. Το κομματικό…
… επιτελείο των Ρεπουμπλικανών δικαιολογημένα έχει θορυβηθεί. Οι φιλελεύθεροι αποδέχονται την ανισότητα σαν μια οικονομική πραγματικότητα που υπάρχει στη ζωή των ανθρώπων. Αν όμως παραδεχτούν και την ύπαρξη μιας ταξικής κοινωνίας στην οποία η ανισότητα είναι κληρονομική και μόνιμη, τότε με ποιους θα κερδίσουν τις επόμενες εκλογές;