ΜΑΤΙΕΣ Η απληστία

Πέρασε μία εβδομάδα από τη συναυλία του Αντώνη Καλογιάννη στο Μέγαρο Μουσικής κι ακόμη είμαι ποτισμένος από τη γλυκιά συγκίνηση που μου έδωσε αυτή η εκδήλωση. Και νομίζω ότι έτσι θα νιώθουν όσοι βρέθηκαν εκείνη τη βραδιά στην ίδια αίθουσα με εμένα. Γιατί τα πάντα μάς αγκάλιαζαν, τρυφερά και ανθρώπινα. Κι έβγαζαν μιαν αλήθεια, που κοντεύει να φύγει από τη ζωή μας, στους τσίγκινους καιρούς που ζούμε.

Ήταν οι φωνές. Ήταν οι μνήμες.

Ήταν τα τραγούδια. Ήταν η ορχήστρα και η χορωδία. Ήταν, ακριβώς, αυτό το «Ήθος και φως», που εξέπεμπε η συναυλία. Και ήταν και ο Μίκης Θεοδωράκης- αυτός προπάντων. Και ήταν και ο Ζωρζ Μουστακί. Και η Μαρία Φαραντούρη. Και η πολύ νεώτερη Πένυ Ξενάκη. Όλοι και όλα, «κουρδισμένα», αλλά και αυθόρμητα. Για να μη γίνει κανένα λάθος. Μα και για να μη χαθεί ούτε ίχνος από τη συγκίνηση, για την οποία μίλησα από την αρχή.

Ο Καλογιάννης δεν είναι Καζαντζίδης. Δεν είναι Μπιθικώτσης. Τραγουδάει, όμως, με ένα πάθος που δύσκολα απαντιέται σε Έλληνες τραγουδιστές. Σαν να βγαίνει μια φωτιά απ΄ το στομάχι του, απ΄ την καρδιά του. Κι ο κόσμος το καταλαβαίνει αυτό. Το εισπράττει. Και αντιδρά με το ίδιο πάθος. Όπως συνέβη στο «Ήθος και φως»:

χειροκρότημα παρατεταμένο και αβίαστο. Από μεγάλο πλήθος.

Μίλησα για μεγάλο πλήθος. Δεν υπερβάλλω. Ούτε μια θέση άδεια δεν υπήρχε στην αίθουσα! Τα εισιτήρια είχαν εξαντληθεί προ πολλού. Και υπήρχε και ένα «αχ» λαχταριστό, στους περισσότερους θεατές. Ήξεραν ότι θ΄ ακούσουν μεγάλα τραγούδια. Από μια φλεγόμενη ψυχή, που σπάνια, τελευταία, βγαίνει από το κέλυφός της. Για χίλιους λόγους, που δεν είναι του παρόντος.

Τα μεγάλα τραγούδια του Θεοδωράκη, από τον Καλογιάννη, τη Φαραντούρη, την Ξενάκη, τη χορωδία της ΔΕΗ. Ο «Μέτοικος» και η «Μεσόγειος» από τον Μουστακί. Οι στίχοι του Σεφέρη και του Ελύτη, με τον Γρηγόρη Βαλτινό να απαγγέλλει… Θυμήθηκα τον Ασημάκη Πανσέληνο και το «Τότε που ζούσαμε». Αλήθεια, κάποτε ζούσαμε. Κι ας ήταν χρόνια δύσκολα και σκληρά. Το τραγούδι, ιδίως, υπήρχε μαζί μας, μας έδινε στιγμές μεγάλης χαράς, γειτόνευε με όλα τα σπουδαία, αλλά και τα πικρά του βίου μας.

Πάει αυτό το τραγούδι. Χάθηκε. Το έκλεψαν απ΄ όλους μας, οι δισκάδες, κυρίως. Και οι ραδιοφωνατζήδες. Έλεγε ο Ιρλανδός λυράρης Ρος Ντέιλι («Η Καθημερινή», 14/10): «Οι δισκογραφικές εταιρείες κλέβουν ασύστολα τον κόσμο, εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Είναι λάθος να λέμε ότι τη δισκογραφία την καταστρέφουν οι μαύροι. Τη δισκογραφία την κατέστρεψε η ίδια η βιομηχανία, με την απληστία της». Μα, τι απληστία!..