Ημερολόγιο Συνόρων Στις γειτονιές του βιβλίου στη Φρανκφούρτη

Ήταν η πρώτη φορά που πήγαινα στην Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης. Ο δρόμος από το ξενοδοχείο όπου μένω μέχρι τον χώρο της Έκθεσης απέχει δεκαπέντε λεπτά περπάτημα…

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com

ΠΕΡΝΑΣ ΜΠΡΟΣΤΑ από το όμορφο κτίριο του κεντρικού σιδηροδρομικού σταθμού. Συνεχίζεις ευθεία. Προσπερνάς κινέζικα εστιατόρια, ουρανοξύστες, μια ευαγγελική εκκλησία, τράπεζες, ποδηλατοδρόμους, από αυτούς που δεν βρίσκεις στην Αθήνα ούτε για δείγμα. Ύστερα απ΄ όλα αυτά, φθάνεις στην είσοδο της Έκθεσης. Μπροστά της απλώνεται ένα παζάρι που προσφέρει από παλαιά βιβλία μέχρι παντόφλες για τον βαρύ γερμανικό χειμώνα. Ένα τεράστιο, κινούμενο άγαλμα λίγο πιο πέρα κρατά στο αριστερό χέρι ένα μεγάλο σφυρί που ανεβοκατεβάζει ρυθμικά. Είναι ο «Άνθρωπος με το σφυρί», έργο του Μπορόσφσκι το οποίο συμβολίζει τον βιομηχανικό εργάτη…

●●●
Μόνη, στην έρημο. Η Έκθεση χωρίζεται σε τεράστιες αίθουσες, τις οποίες δύσκολα προλαβαίνεις να επισκεφθείς στις πέντε μέρες που διαρκεί. Αρχίζω την περιπλάνησή μου από την αίθουσα 5.0. Εδώ βρίσκονται Άραβες, Βαλκάνιοι και Ανατολικοί. «Σκοντάφτω» πάνω στο διαμπερές περίπτερο των Αραβικών Εμιράτων, με φωτογραφίες από το Άμπου Ντάμπι και καταπληκτικές εκδόσεις. Είναι ίσως το μοναδικό αραβικό περίπτερο όπου δεν επικρατεί το Κοράνι…

●●●
Στο περίπτερο της Σαουδικής Αραβίας το Κοράνι το προσφέρουν δωρεάν, σε πενήντα γλώσσες. Στον τοίχο μια μεγάλη οθόνη προβάλλει εικόνες από τη «χώρα του Προφήτη». Βλέπω μια γυναίκα να οδηγεί αυτοκίνητο. Ρωτώ τον υπεύθυνο εάν είναι γυναίκα αυτή που βλέπω στο τιμόνι. «Είναι άνδρας», μου απαντά, «σας μπέρδεψε το κάλυμμα στο κεφάλι». Μου εξηγεί ότι οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να οδηγούν στη Σαουδική Αραβία. «Μόνο στην έρημο επιτρέπεται, μακριά από τα μάτια των ανδρών». «Μόνο στην έρημο»: σαν να λέμε «μόνο στον τάφο»…

●●●
Η γειτονιά των φτωχών. Απέναντι από το περίπτερο της Σαουδικής Αραβίας ο Πάπας Βοϊτίλα χαιρετά το πλήθος από το εξώφυλλο τριών βιβλίων. Το περίπτερο της Πολωνίας. Φτιαγμένο με ιδιαίτερο γούστο. Η Άννα, μια νεαρή Πολωνέζα, παραπονιέται: «Η αίθουσα αυτή είναι σαν γκέτο. Έπρεπε να μας βάλουν τουλάχιστον στην 5.1, με την Ιταλία και την Ισπανία. Γιατί η Τουρκία να είναι εκεί κι εμείς όχι;». Σε φυλλάδιο, πάνω σε ένα τραπέζι, οι στίχοι του Μilosz: « Φαντάζομαι τη Γη όταν δεν θα υπάρχω πια: Τίποτα δεν συμβαίνει, καμιά απώλεια, η ίδια η παράξενη παρέλαση… Κι όμως τα βιβλία θα είναι εκεί στα ράφια/ κρατούν από καλή γενιά/ κατάγονται από τους ανθρώπους, αλλά και από τη λάμψη, τα ύψη ». Δεξιά μου βρίσκεται το περίπτερο των Τσέχων. Απέναντί τους εκείνο της Σλοβακίας. Κάποτε οι δύο χώρες ήταν μαζί. Τώρα βρίσκονται απέναντι, με τα δικά τους βιβλία η καθεμία. Τουλάχιστον χώρισαν χωρίς αίμα. «Οι παλαιότεροι πονάμε ακόμα για τον χωρισμό», λέει η Ντανιέλα, μια γυναίκα γύρω στα πενήντα, που μου δείχνει τον κατάλογο με τις τελευταίες επιτυχίες της σλοβάκικης λογοτεχνίας. «Στη Σλοβακία ένα μπεστ σέλερ δεν ξεπερνά τα 5.000 αντίτυπα. Για μια χώρα με 5 εκατ. κατοίκους αυτό είναι συμφορά»…

●●●
Εκείνοι που διαβάζουν είναι οι Σλοβένοι. Τα στοιχεία λένε ότι διαβάζουν περισσότερο κι απ΄ τους Αυστριακούς (ίσως γι΄ αυτό κατάφεραν να τη σκαπουλάρουν από την κόλαση της Γιουγκοσλαβίας χωρίς αιματοχυσία). «Σε αυτήν την αίθουσα δεν έρχονται οι ξένοι εκδότες» λέει ο Γκόραζτ, από τις εκδόσεις Studentska.

«Ίσως περιμένουν από εμάς, τους “φτωχούς”, μόνο να αγοράζουμε βιβλία». Δίπλα στη Σλοβενία βρίσκεται η Βοσνία. Το βίντεο παίζει τουριστικά σποτ του τύπου «Ζήσε τον μύθο σου στη Βοσνία». Πιο πέρα, στο

Το «Ημερολόγιο Συνόρων» περιπλανιέται στην Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης, σημειώνει, τραβάει φωτογραφίες και αφηγείται τις αθέατες πλευρές της…

κάτω ράφι, ένα βιβλίο στο εξώφυλλο του οποίου απεικονίζονται φέρετρα και η επιγραφή «Srebrenica»… Στα αριστερά της Βοσνίας βρίσκεται το φωτεινό περίπτερο της Κροατίας. Δεξιά, τα ταπεινά περίπτερα των Σέρβων. Η Λιλιάνα Μαρίνκοβιτς, υπεύθυνη των εκδόσεων Κreativni Centar, μου δείχνει το πιο πετυχημένο βιβλίο των τελευταίων χρόνων στη Σερβία. Πρόκειται για ένα καρτούν που δίνει οδηγίες για το σεξ στη σημερινή εποχή. «Κυκλοφόρησε στην αγορά αμέσως μετά τον πόλεμο και σάρωσε», λέει. Δεξιά απ΄ το σερβικό περίπτερο βρίσκεται το κεντρικό περίπτερο της Ρωσίας. Εκτός από τα βιβλία, την παράσταση κλέβει ένα μεγάλο ψηφιακό τζάκι που καίει ασταμάτητα. Πιο πέρα βρίσκεται το περίπτερο του Ιράν, όπου δεσπόζει η διαφήμιση μιας κλωνοποιημένης προβατίνας ονόματι Ρογιάνα: η ιρανική

Ενώ άκουγα την ιστορία της Τasja, θυμήθηκα τους στίχους ενός Σλοβάκου ποιητή που είχα διαβάσει στο περίπτερο της Σλοβακίας

Ντόλι. Συνεχίζοντας ευθεία συναντώ το μικρό περίπτερο της Αλβανίας, δίπλα στο περίπτερο του Κοσόβου, το οποίο είναι πέντε φορές μεγαλύτερο…

●●●
Βιβλία και σεκιουριτάδες. Ανεβαίνω με τις κυλιόμενες σκάλες και περνώ στην αίθουσα 6.0, όπου βρίσκεται το ελληνικό τμήμα της Έκθεσης. Το κεντρικό ελληνικό περίπτερο είναι στην αρχή, δεξιά καθώς μπαίνεις. Ακολουθούν οι Γαλλόφωνοι και οι Κινέζοι. Τελευταίο είναι το περίπτερο της Ταϊλάνδης. Εδώ μαθαίνεις ότι η Πριγκίπισσα της Ταϊλάνδης, οι φωτογραφίες της οποίας καταλαμβάνουν τα τρία τέταρτα του περιπτέρου, γράφει και ποιήματα που, υποθέτω, εμπνέουν μόνο τους αυλικούς. Η αίθουσα 6.0 είναι πολυσύχναστη… Χαλασμός κόσμου πάντως γίνεται στην αίθουσα 8.0. Εδώ βρίσκονται Αμερικανοί, Αυστραλοί, Βρετανοί, Καναδοί, το Ισραήλ και η Τζαμάικα. Σε αυτήν την αίθουσα μπαίνεις έπειτα από εξονυχιστικό έλεγχο. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας και τα σύνορα ισχύουν και στην Έκθεση Βιβλίου…