[ Δρόμοι ]

Το μέλλον…
… έφτασε, αλλά χωρίς τους φουτουριστές (που είχαν συνδέσει το όνομά τους με αυτό). Στις αρχές του περασμένου αιώνα, το καλλιτεχνικό κίνημα των Ιταλών φουτουριστών, με αρχηγό τον Φιλίπο Μαρινέτι, αποθέωσε τον πόλεμο. Αν η τέχνη είναι δύναμη, έγραφαν οι φουτουριστές στο μανιφέστο τους το 1909, πού αλλού θα βρει κανείς περισσότερη δύναμη από όση στο πεδίο της μάχης, στη βία, στην ωμότητα και στην αδικία; Ο Μαρινέτι και οι δικοί του έπεσαν εύκολα στην αγκαλιά του Μουσολίνι και των φασιστών. Μετά τη δίκη της Νυρεμβέργης, ελάχιστοι καλλιτέχνες μιμήθηκαν τους φουτουριστές.

Η δέκατη…
… Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης φέρνει το μέλλον κοντά μας, πολύ διαφορετικά από όσο επιχειρούσαν να μας το δώσουν οι φουτουριστές. Το θέμα της είναι «Η αισιοδοξία σε μια εποχή που γίνονται πόλεμοι παντού». Τα έργα που παρουσιάζονται δεν αναφέρονται σε συγκεκριμένους πολέμους, όπως ας πούμε στο Αφγανιστάν ή στο Ιράκ. Ούτε στις τουρκικές προετοιμασίες για εισβολή στα κουρδικά εδάφη. Είναι όμως έργα αντιπολεμικά. Όπως ο φαύλος κύκλος του Βρετανού Τζόναθαν Μπάρνμπρουκ: μια αλυσίδα βίας που δείχνει έναν Μουσουλμάνο που πυροβολεί έναν Εβραίο που πυροβολεί έναν Μουσουλμάνο και πάει λέγοντας.

Στις 26…
… Σεπτεμβρίου 1983, ένας άνθρωπος έσωσε τον κόσμο χωρίς να κάνει απολύτως τίποτα. Εκείνη την ημέρα, ο αντισυνταγματάρχης Στανισλάβ Πετρόφ ήταν αξιωματικός υπηρεσίας στο Σερπούχοφ-15, τις μυστικές εγκαταστάσεις έξω από τη Μόσχα από όπου η Σοβιετική Ένωση ήλεγχε το δορυφορικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για εχθρική επίθεση. Ξαφνικά και ενώ κόντευαν μεσάνυχτα, ο συναγερμός άρχισε να κουδουνίζει δαιμονισμένα. Ένας από τους δορυφόρους έστελνε σήμα ότι οι ΗΠΑ είχαν εξαπολύσει πέντε βαλλιστικούς πυραύλους κατά της Ρωσίας. Η ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών ήταν μεγάλη, μόλις τρεις εβδομάδες μετά την κατάρριψη νοτιοκορεατικού επιβατικού αεροσκάφους που είχε εισέλθει παράνομα στον σοβιετικό εναέριο χώρο. Ο Πετρόφ θα είχε κάθε δίκιο να πάρει το σήμα στα σοβαρά. Κάτι όμως δεν του πήγαινε καλά. «Είχα ένα περίεργο προαίσθημα πως ο συναγερμός ήταν λανθασμένος», λέει. Άλλωστε, οι ενδείξεις τού έλεγαν πως είχαν εξαπολυθεί μόνο πέντε πύραυλοι. Αν ήθελαν πράγματι οι ΗΠΑ να κάνουν πυρηνική επίθεση, σκέφτηκε, θα έστελναν έναν καταιγισμό από πυραύλους. Κατέληξε στην απόφαση να αναφέρει στους ανωτέρους του πως επρόκειτο για λανθασμένο συναγερμό. Και αποδείχθηκε πως είχε δίκιο. Ο δορυφόρος είχε μπερδευτεί από την αντανάκλαση του ήλιου πάνω στα σύννεφα. Ο Πετρόφ (φωτό) ζει σήμερα με την πενιχρή στρατιωτική σύνταξή του στα περίχωρα της Μόσχας.

Η έκθεση…
… της Κωνσταντινούπολης είναι γεμάτη όπλα, πυραύλους και βόμβες. Όλο αυτό το φονικό υλικό είναι συναρπαστικό, μολονότι επιδεικνύεται για αντιπολεμικούς σκοπούς. Οι φουτουριστές είναι από καιρό πεθαμένοι. Όχι όμως και ο πόλεμος και η βία που τους ενέπνευσαν. Εξακολουθούν να στοιχειώνουν τη φαντασία μας. Όχι όμως και την κοινή λογική ανθρώπων όπως ο αντισυνταγματάρχης Πετρόφ.