Φαινόμενα

Αρκετά το σόου…

Φαίνεται πως η πολιτική μπορεί να κερδίσει τη θέση της απέναντι στην ψυχαγωγία, με όφελος την εμπειρία της από τη μέχρι τώρα συμπόρευσή τους
Δεν υπάρχει πιο ερεθιστικό πεδίο για την τηλεοπτική ενημέρωση από την αναμονή εξελίξεων σε έναν χώρο, πόσω μάλλον όταν αυτός αφορά το ένα από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της χώρας. Κατ΄ αρχάς η μυρωδιά της ίντριγκας και μόνον ενεργοποιεί τα αντανακλαστικά της εγχώριας ενημέρωσης, ενώ η ύπαρξη διεκδικητών του υψηλότερου κομματικού αξιώματος τροφοδοτεί κάθε μορφής σενάρια, το ένα συναρπαστικότερο του άλλου.

Ήδη από την εποχή του Ωνασείου η παραγωγή συναρπαστικής τηλεόρασης κυριάρχησε επί της πολιτικής. Η ουσία της πολιτικής παρέμεινε στο περιθώριο της τηλεοπτικής φαντασμαγορίας, καλύφθηκε από τόνους φημών και ίντριγκας, οι οποίες καταναλώνονταν σαν φρέσκα κουλουράκια από δελτία ειδήσεων και ενημερωτικές εκπομπές.

Έκτοτε οι τηλεοπτικές κάμερες στράφηκαν πολλές φορές στην πολιτική σκηνή, με κορυφαίες σχεδόν πάντα τις στιγμές της πολιτικής ίντριγκας.

Ήρθαν στιγμές που πολλοί εκ των επίλεκτων πολιτικών μας είχαν καλύτερες επιδόσεις στην παραγωγή τηλεόρασης παρά στην παραγωγή πολιτικής. Το μόνο βέβαιο είναι ότι μετά τις κρίσιμες στιγμές που πέρασε η σχέση τηλεόρασης και πολιτικής (γύρω στα μέσα με τέλη της δεκαετίας του ΄80 για τις άλλες χώρες, λίγο αργότερα για τη δική μας, αφού μόλις στα τέλη της εν λόγω δεκαετίας άρχισαν να λειτουργούν ιδιωτικά κανάλια), την οποία προκάλεσε η τάση της τηλεόρασης τον καιρό εκείνο να αγνοεί την «πληκτική πολιτική» και να την αντικαθιστά με την προβολή πλήθους ιδιωτικών υποθέσεων με γαργαλιστικό περιεχόμενο, στα πάνελ εκτοπίστηκαν οι πολιτικοί από ηθοποιούς και καλλιτέχνες παντός είδους.

Πλήθος αναλυτών των φαινομένων που παρουσίαζε η σχέση τηλεόρασης και πολιτικής εκείνη την εποχή προέβλεπαν ότι το τέλος του 20ού αιώνα θα σημαδευόταν από τη μεγάλη σύγκρουση μεταξύ των δύο εξουσιών. Συνέβη, αλλά όχι με τον τρόπο που προβλεπόταν και πάντως, όπου η πολιτική έδειξε ότι υποχωρεί μπροστά στα σουσούμια της τηλεόρασης, υποτάσσεται στις μεθόδους της και τις υιοθετεί για να καλύψει την ένδεια νέων προτάσεων και οράματος και λίγα χρόνια αργότερα, σήμερα, εμφανίζεται να μην πείθει.

Η ανάγκη νέων προτάσεων παραμένει πιεστική, κορυφαία και ανυποχώρητη πίσω από οποιοδήποτε φαντασμαγορικό, σαπουνοπερικό θέαμα της πολιτικής. Όσο κι αν «τηλεοπτικοποιήθηκε» η πολιτική σκηνή, δηλαδή, κυριάρχησε το κοντινό πλάνο στα πρόσωπα, οι ιδέες κρύφτηκαν πίσω από προσωπικά χαρακτηριστικά και ωραία κοστούμια, η φωτογένεια ταυτίστηκε με την πολιτική δεινότητα και η παραγωγή μιντιακών γεγονότων με την παραγωγή πολιτικής, το αίτημα του κόσμου για πολιτικές προτάσεις, για πολιτικές λύσεις αντί για φαντασμαγορική τηλεόραση, επανήλθε πιο πιεστικό και πιο ουσιαστικό παρά ποτέ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υφίσταται ο εθισμός στην ψυχαγωγική ενημέρωση ή ότι το φιλοθεάμον δεν αρέσκεται στην κατανάλωση πολιτικής ίντριγκας, αλλά ότι άλλο η αδιαμφισβήτητη τάση του για όλα αυτά και άλλο η ανάγκη του για πολιτικό λόγο, πολιτική πρόταση, όραμα, νέες ιδέες.

Η ανάγκη να υπάρξει ελπίδα για το μέλλον είναι αυτονόητο ότι παραμένει ισχυρή και η ικανοποίησή της ανεξάρτητη από τις ψυχαγωγικές απολαύσεις που προσφέρει η πολιτική σαπουνόπερα.

Τα αποτελέσματα της κάλπης έδειξαν ότι ο Έλληνας ψηφοφόρος αφού δοκίμασε μήπως οι ψυχαγωγοί τα καταφέρουν καλύτερα από τους πολιτικούς, φαίνεται ότι πλέον προτιμά τον καθένα στο είδος του. Και ενδεχομένως οι πολιτικοί που υιοθετούν ψυχαγωγικές μεθόδους για να κυριαρχήσουν στον δημόσιο χώρο προκαλούν περισσότερο ανασφάλεια παρά εμπνέουν εμπιστοσύνη.


… ώρα για πολιτικό λόγο

Έχουμε βομβαρδιστεί με πολύ περισσότερο σόου από πολιτική, έχουμε εισπνεύσει πολύ περισσότερη μυρωδιά σκανδάλων από οξυγόνο νέων ιδεών, καταλήξαμε να πιστεύουμε ότι έχουμε πολύ περισσότερη τηλεόραση από πολιτική ουσία, ίσως και γι΄ αυτό το ανανεωμένο ενδιαφέρον για την πολιτική που αποτυπώνεται στα τοκ σόου και τα δελτία ειδήσεων αποτελεί ένδειξη ότι οι έμπειροι επαγγελματίες της τηλεόρασης στα μηνύματα του φιλοθεάμονος δεν αποτυπώνουν παρά μια κοινωνική ανάγκη. Ίσως είναι υπερβολή να μιλήσουμε για την πολιτική που παίρνει το αίμα της πίσω από την τηλεόραση, αφού σε αυτή την πολιτική σκηνή κυριαρχεί το μιντιακό τελετουργικό, αλλά και αυτό δεν μπορεί παρά να υπηρετήσει το καινούργιο, αν και εφόσον υπάρξει.