[ Δρόμοι ]

Ένα απρόσμενο…
… ραντεβού με τη βλακεία είχε τις προάλλες ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Μπερνάρ Κουσνέρ, στην Ουάσιγκτον. Όταν ένας διαδηλωτής τού φώναξε ένα σύνθημα κατά του πολέμου στο Ιράν, εκείνος του είπε: «Μα κι εγώ συμφωνώ μαζί σου, βλάκα!». Ο ίδιος περνιόταν για έξυπνος.

Ένας καλός…
… ορισμός για τη βλακεία δεν έχει βρεθεί ακόμη. Όλοι όμως συμφωνούν πως αυτή υπάρχει και πως μάλιστα κυβερνάει τον κόσμο (κάτι που αποδεικνύεται περίτρανα από τον τρόπο με τον οποίο κυβερνάται). Και οι θεοί, ακόμη κι αυτοί, είναι ανήμποροι να πολεμήσουν τη βλακεία, αναφωνούσε με απόγνωση ο Σίλερ πριν από διακόσια τόσα χρόνια. Πως το θέμα δεν είναι καθόλου αστείο, ήταν γνωστό από παλιά. Αλλιώς, ο Γουσταύος Φλομπέρ δεν θα ξόδευε τα έξι τελευταία χρόνια της ζωής του για να γράψει το «Μπουβάρ και Πεκυσέ», ένα μνημείο στη βλακεία. «Μονάχα δυο πράγματα είναι άπειρα, το Σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία (αν και για το πρώτο δεν είμαι και τόσο σίγουρος)», έλεγε ο Αλβέρτος Αϊνστάιν. Η αλήθεια είναι πως συχνά αποδεικνύεται ασύλληπτη. Απρόβλεπτη, εκκωφαντική, ανίκητη, η βλακεία μάς κάνει κάθε τόσο να στεκόμαστε άφωνοι μπροστά της. Μπορεί να είναι κανείς βλάκας ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο είναι, πλούσιος ή φτωχός, αμόρφωτος ή μορφωμένος. Η βλακεία δεν είναι υποχρεωτικά αντίθετη με τη γνώση, παρατηρούσε πέρυσι ο Αμερικανός καθηγητής Αβίταλ Ρονέλ. Εκείνη που μας γοητεύει περισσότερο, γράφει η Μπελίντα Κανόν στο βιβλίο της «Η βλακεία προοδεύει», δεν είναι η βλακεία των πολλών και των απλοϊκών, αλλά η βλακεία των έξυπνων και των καλλιεργημένων, εκείνων δηλαδή που έχουν «όλες τις προϋποθέσεις για να μη δείχνουν βλάκες».

Τα τελευταία…
… χρόνια εκδηλώνεται μεγάλο ενδιαφέρον γι΄ αυτή την ειδική βλακεία, που την επιδεικνύουν με κάθε ευκαιρία άνθρωποι που περνιούνται για έξυπνοι και μορφωμένοι. Μάλιστα, ο Ολλανδός Ματίις φαν Μπόξελ κάθησε κι έγραψε μια ολόκληρη εγκυκλοπαίδεια. Ο συγγραφέας πιστεύει πως η βλακεία αποτελεί το θεμέλιο του πολιτισμού μας και πως κανείς από εμάς δεν είναι τόσο έξυπνος για να μπορεί να καταλάβει πόσο είναι βλάκας. Μπορεί αυτή η φράση να μοιάζει βλακώδης, αλλά για σκεφθείτε πόσες φορές ο άνθρωπος έκανε κακό στον εαυτό του χωρίς να είναι αυτό το θέλημά του. Ας αφαιρέσουμε…
… όμως για λίγο τον όρο «ελάχιστος κοινός παρονομαστής» από τα Μαθηματικά και ας τον δούμε στην καθημερινότητά μας. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο συζητούν και διαπραγματεύονται άνθρωποι που περνιούνται για έξυπνοι και μορφωμένοι. Για να μη συγκρουστούν, βάζουν την υπογραφή τους μονάχα στα ελάχιστα εκείνα σημεία, στα οποία συμφωνούν όλοι. Τα υπόλοιπα, τα πολλά, τα αφήνουν απ΄ έξω. Είναι αυτό έξυπνο ή βλακώδες; Η Μπελίντα Κανόν γράφει: «Η μανία για συναίνεση ήταν πάντα ένας μεγάλος παράγοντας βλακείας». Οι επιλογές που έχει μπροστά του ένας έξυπνος και μορφωμένος άνθρωπος μοιάζουν λοιπόν απελπιστικά λίγες: ανάμεσα στη βλακεία και το περιθώριο.