Φαινόμενα

Φωτογενής ίντριγκα να είναι…

Βολικό ή όχι για την κυβέρνηση, που έχει προς το παρόν την ησυχία της, πάντως το ΠΑΣΟΚ, αν και χαμένο των εκλογών, είναι κερδισμένο σε μιντιακό ενδιαφέρον
Πρώτη φορά σχηματισμός κυβέρνησης ύστερα από εκλογές βρίσκεται υπό την σκιά των διεργασιών ανάδειξης νέου αρχηγού στο αντίπαλο κόμμα. Μάλλον στη Χαριλάου Τρικούπη «βράζει» το ρεπορτάζ παρά στου Μαξίμου, απ΄ όπου οι ανακοινώσεις έχουν τυπικό ενδιαφέρον. Αντιθέτως στους «απέναντι» γίνεται το «πανηγύρι» και ενώ έχασαν τις εκλογές είναι αυτοί που κερδίζουν την μιντιακή προσοχή.

Η πρώτη «Ανατροπή» του Γιάννη Πρετεντέρη έχει εξασφαλίσει το πολιτικό πρόσωπο που θεωρείται «κλειδί» για πολλές εξελίξεις στο κόμμα της αντιπολίτευσης, την κ. Άννα Διαμαντοπούλου, η οποία είχε προηγουμένως «περάσει» από το τηλεπαράθυρο του δελτίου του Νίκου Ευαγγελάτου και κατάφερε και στις δυο περιπτώσεις να κρατήσει ακέραιο το ενδιαφέρον για τις κινήσεις της ως προς τις διαδικασίες εκλογής προέδρου.

Προφανώς δεν είναι δυνατόν να προηγηθεί η τηλεόραση των θεσμικών διαδικασιών του κόμματος- κάτι που δεν είχε αποτελέσει σε αρκετές περιπτώσεις στο παρελθόν το αυτονόητο (διαγραφές βουλευτών on camera υπό την πίεση τηλεοπτικών εκπομπών). Τα τελευταία χρόνια συζητήσαμε πολύ για την επιβολή των όρων της τηλεόρασης στην πολιτική και εξ αυτών κυρίως τις συνθήκες επείγοντος που διαμορφώνει το τηλεοπτικό θέαμα, οι οποίες διαβρώνουν τη λειτουργία των θεσμών γιατί αίφνης φαίνονται δυσκίνητοι και χρονοβόροι μηχανισμοί.

Έτσι η τηλεοπτική κάμερα εμφανίστηκε μάλλον μοχλός- και όχι απλώς αρωγός- των εξελίξεων, τις ώθησε αν δεν τις προκάλεσε και τις επέβαλε σε ορισμένες περιπτώσεις. Το αν ήταν ορθές πολιτικώς αποφάσεις, οι οποίες εκβιάστηκαν από τις κάμερες είναι διαφορετικό ζήτημα από το ότι η μέθοδος που ακολουθήθηκε ακύρωσε κατ΄ ουσίαν δημοκρατικούς θεσμούς. Το πλέον πρόσφατο παράδειγμα συντονισμού πολιτικής αντίδρασης με το τηλεοπτικό θέαμα υπήρξε το περιβόητο επίδομα των 3.000 ευρώ στους πυροπαθείς. Η καταβολή του ακολούθησε τηλεοπτικούς ρυθμούς, οι οποίοι μάλιστα προβλήθηκαν ως «κατάργηση της γραφειοκρατίας».

Είναι αλήθεια ότι το τηλεοπτικό επείγον μπορεί να δώσει εκλογικούς καρπούς, αλλά είναι μάλλον αδύνατον να διευκολύνει την παραγωγή πολιτικής με όραμα και διάρκεια. Είναι θέμα πολιτικής στάσης και στρατηγικής επιλογής αν η τηλεόραση θα καλύψει το έλλειμμα πολιτικής και η φωτογένεια το έλλειμμα οράματος και πολιτικής πρότασης. Κάθε άλλο παρά πρώτη φορά βρίσκεται το ΠΑΣΟΚ μπροστά στην πρόκληση. Άλλωστε υπήρξε άκρως φωτογενής η παράδοση του «δαχτυλιδιού» του κόμματος από τον κ. Σημίτη στον κ. Παπανδρέου (από έναν διόλου φωτογενή πολιτικό σε έναν με αυτή πολυπροβεβλημένο προσόν τότε).

Είναι γεγονός ότι η πιπεράτη «μυρωδιά» της ίντριγκας, στην οποία έχουν άριστη πείρα οι τηλεοπτικοί ενημερωτικοί στρατοί (από την εποχή του Ωνασείου- τέντα ήδη) αποτελεί άριστο ερεθιστικό για τις κάμερες.

Ο κίνδυνος είναι να αναλάβει και πάλι η τηλεόραση ρόλο μεγαλύτερο από αυτόν που της αναλογεί. Ιδίως σε έναν τόπο που η έλλειψη ανάδειξης νέων ρευμάτων και εκπροσώπων τους στην πολιτική σκηνή επί μακρόν έχει δημιουργήσει έλλειμμα πολιτικής και κουλτούρας πολιτικού διαλόγου. Ταυτίζουμε την πολιτική με την παραγωγή εντυπώσεων και τον πολιτικό διάλογο με τις ανταλλαγές δηλώσεων.


… για να ΄χουν τα τηλεκομμωτήρια δουλειά

Για παράδειγμα είδαμε στης Λιβανίου την κουτσομπολίστικη συντροφιά (Star), όπου η επικαιρότητα (συνήθως η καλλιτεχνική) προσεγγίζεται με αισθητική κομμωτηριακού διαλόγου, τον Στέφανο Τζουμάκα, ο οποίος δεν εξελέγη βουλευτής, να καταγγέλλει συνωμοσίες του Τύπου και άλλων επιχειρηματικών συμφερόντων κατά του προέδρου του κόμματος, τον οποίο παρουσίασε περίπου σαν ασυμβίβαστο επαναστάτη κατά του κεφαλαίου (μας θύμισε κάτι πολύ γνωστό, εκείνη την επικοινωνιακή ομάδα του Μπους που είχε συστήσει στον Αμερικανό πρόεδρο να επιτίθεται κατά του Τύπου πού και πού, γιατί αυτό τον κάνει να φαίνεται άτεγκτος και αφοσιωμένος στο σκοπό του, την ίδια τακτική προ της εκλογής του είχε ακολουθήσει και ο κ. Καραμανλής).

Η Έμη-των-κουτσομπολιών βεβαίως, μπορεί να έχει άγνοια των μεθόδων πολιτικής επικοινωνίας, αλλά η κομμωτηριακή ίντριγκα είναι το στοιχείο της και φαίνεται ότι αυτό ακριβώς θεωρήθηκε χρήσιμο για να συμβάλει σε μια σαπουνοπερατικού τύπου ενδοπασοκική αντιπαράθεση όχι ιδεών και πολιτικών προτάσεων αλλά θριλερικών σεναρίων. Ο μεν κ. Τζουμάκας επιδόθηκε με πάθος στην αφήγηση ενός τέτοιου, η δε Έμητων-κουτσομπολιών ρίγησε από ενθουσιασμό ζητώντας του ονόματα και διευθύνσεις της δικής του ομάδας και των αντιπάλων.

Η ιδέα της πολιτικής που γίνεται τηλεόραση έχει κερδίσει προ πολλού τους πολιτικούς, μόνο που για να πείσει για τη σοβαρότητά της τους πολίτες χρειάζεται να είναι κάτι περισσότερο από αυτό, να μπορεί επιτέλους να προτείνει κάτι περισσότερο από ψυχαγωγικά σενάρια και εναλλαγή πρωταγωνιστικών προσώπων.