Υποψήφιος Βιολογία Γενικής Παιδείας

Επιλεγμένα θέματα για τους υποψήφιους μαθητές Θετικής, Τεχνολογικής & Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ 9 τάξης Ενιαίου Λυκείου. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
1. Ποιους ομοιοστατικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με το αίμα γνωρίζετε;

Απάντηση: Σχετικοί με το αίμα είναι οι ομοιοστατικοί μηχανισμοί που ρυθμίζουν:

● τη θερμοκρασία του σώματος ● τη συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα ● το pΗ του αίματος στο 7.4

● τα επίπεδα του CΟ 2 στο αίμα ● εσωτερικοί μηχανισμοί άμυνας του ανοσοβιολογικού συστήματος 2. Ποιοι μηχανισμοί θερμορύθμισης του ανθρώπινου οργανισμού που ενεργοποιούνται στο κρύο δεν ενεργοποιούνται στη ζέστη και το αντίστροφο.

Απάντηση: Στο κρύο συμβαίνει συστολή αιμοφόρων αγγείων, ανόρθωση των τριχών και ρίγος ( τρέμουλο).

Όταν κάνει ζέστη τα αγγεία διαστέλλονται, ενεργοποιούνται οι ιδρωτοποιοί αδένες και εκκρίνεται ιδρώτας ενώ οι τρίχες βρίσκονται κοντά στο δέρμα.

3. Πώς συμβάλλει ο ιδρώτας στη διατήρηση της θερμοκρασίας μας; Ποιος ο ρόλος του ιδρώτα ως μηχανισμού άμυνας του οργανισμού;

Απάντηση:α. Ο ρόλος του ιδρώτα ως θερμορυθμιστικού μηχανισμού: Ο ιδρώτας εξατμίζεται με την θερμότητα της επιφάνειας του σώματος. Με τον τρόπο αυτό ψύχεται η επιφάνεια του δέρματος και του αίματος που φτάνει εκεί μεταφέροντας θερμότητα από το εσωτερικό του οργανισμού.

β. Ο ρόλος του ιδρώτα ως αμυντικού μηχανισμού: Ο ιδρώτας περιέχει λυσοζύμη η οποία καταστρέφει το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων και γαλακτικό οξύ το οποίο λόγω της οξύτητας του δημιουργεί μη ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη μικροοργανισμών.

4. Ποιες διαφορές και ποια κοινά παρουσιάζουν οι μύκητες και τα πρωτόζωα σ’ ότι αφορά την κυτταρική οργάνωση, τους τρόπους κίνησης, τους τρόπους αναπαραγωγής, την εμφάνιση δομών;

Απάντηση:

Κυτταρική οργάνωση: Οι μύκητες και τα πρωτόζωα εμφανίζουν κυτταρική οργάνωση. Οι μύκητες είναι μονοκύτταροι ή κοινοκυτταρικοί οργανισμοί ενώ τα πρωτόζωα είναι αποκλειστικά μονοκύτταροι οργανισμοί.

Τρόποι κίνησης: Τα πρωτόζωα μπορούν να κινούνται ενεργητικά αφού μπορούν να διαθέτουν ψευδοπόδια, μαστίγια ή βλεφαρίδες. Οι μύκητες μπορούν να κινούνται μόνο παθητικά γιατί δεν διαθέτουν μηχανισμούς κίνησης.

Τρόποι αναπαραγωγής: Μπορούν να αναπαράγουν και οι δύο ομάδες μικροοργανισμών μονογονικά, οι μύκητες με διχοτόμηση του κυττάρου ή με εκβλάστηση, ενώ τα πρωτόζωα μόνο με διχοτόμηση του κυττάρου.

Δομές: Τόσο οι μύκητες όσο και τα πρωτόζωα διαθέτουν πλασματική μεμβράνη, μεμβρανώδη οργανίδια, ριβοσώματα για να πρωτεϊνοσυνθέτουν, πυρήνα και DΝΑ ως γενετικό υλικό. Στο κύτταρο ορισμένων μυκήτων μπορούν να υπάρχουν περισσότεροι από έναν, πυρήνες (κοινοκυτταρικοί). Οι μύκητες διαθέτουν επιπλέον κυτταρικό τοίχωμα που δεν διαθέτουν τα πρωτόζωα.

5. Τι είναι το πλασμώδιο και τι είναι το πλασμίδιο;

Απάντηση: Τo πλασμώδιο είναι πρωτόζωο ( ενδοκυτταρικό παράσιτο εικ. σελ. 24 σχολ. βιβλίου) το οποίο προκαλεί την ελονοσία στον άνθρωπο και το οποίο μεταδίδεται σε αυτόν μέσω κουνουπιών. Το πλασμίδιο είναι πολύ μικρό μόριο DΝΑ το οποίο υπάρχει στα βακτήρια και φέρει κάποιες πληροφορίες χρήσιμες στα βακτήρια, για την επιβίωσή τους. Δεν εντοπίζεται στην πυρηνική περιοχή του βακτηρίου και μπορεί να απουσιάζει από ορισμένα βακτήρια ενώ σε άλλα μπορούν να υπάρχουν περισσότερα από ένα.

6. Τοποθετείστε κάνοντας ένα πρόχειρο σχήμα τα περιβλήματα, με σειρά από το εσωτερικό του κυττάρου της κάθε ομάδας προς το εξωτερικό.

Απάντηση:

Βακτήρια: Πλασματική μεμβράνη- Κυτταρικό τοίχωμα- Κάψα.

Μύκητες: Πλασματική μεμβράνη- Κυτταρικό τοίχωμα.

Πρωτόζωα: Πλασματική μεμβράνη.

Ιοί: Καψίδιο Έλυτρο 7. Ποιες αντιμικροβιακές ουσίες γνωρίζετε; Απάντηση:

● Τα αντιβιοτικά, τα οποία είναι αντιμικροβιακές ουσίες που παράγονται από τους μικροοργανισμούς ή από ορισμένα φυτά.

Αντιμικροβιακές ουσίες που παράγονται από τον ίδιο τον ανθρώπινο οργανισμό είναι:

● η λυσοζύμη (ιδρώτας, σάλιο, δάκρυα)

● το γαλακτικό οξύ (ιδρώτας)

● τα λιπαρά οξέα (σμήγμα)

● η βλέννα (προϊόν της εκκριτικής δραστηριότητας των βλεννογόνων)

● το υδροχλωρικό οξύ (στομάχι)

● οι ιντερφερόνες ● το συμπλήρωμα ● η προπερδίνη ● τα αντισώματα ● (ινώδες, του οποίου ο σχηματισμός εμποδίζει την είσοδο των μικροοργανισμών)

8. Πώς εισέρχεται ένας ιός στο κύτταρο- ξενιστή;

Απάντηση:Ο ιός αρχικά προσκολλάται στην επιφάνεια του κυττάρου-ξενιστή. Κατόπιν:

● Εάν ο ιός διαθέτει μόνο καψίδιο, αυτό, τις περισσότερες φορές, παραμένει προσκολλημένο στην επιφάνεια του κυττάρου-ξενιστή και στο εσωτερικό του κυττάρου εισέρχεται μόνο το νουκλεϊκό οξύ του ιού.

●Εάν ο ιός διαθέτει έλυτρο, μπορεί είτε να εισέλθει ολόκληρος μέσα στο κύτταρο-ξενιστή είτε το έλυτρο του να παραμείνει έξω από το κύτταρο, προσκολλημένο στη επιφάνεια του κυττάρου. Και στις δύο περιπτώσεις το νουκλεϊκό οξύ του ιού απελευθερώνεται στο κυτταρόπλασμα του κυττάρου-ξενιστή.

9. Πώς πολλαπλασιάζονται οι RΝΑ ιοί;

Απάντηση: Μια κατηγορία RΝΑ ιών, οι ρετροίοί, στους οποίους ανήκει και ο ιός που προκαλεί το ΑΙDS, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το γενετικό υλικό των ρετροϊών περιλαμβάνει δύο μονόκλωνα μόρια RΝΑ, καθένα από τα οποία είναι συνδεδεμένο με ένα ένζυμο που ονομάζεται αντίστροφη μεταγραφάση. Η αντίστροφη μεταγραφάση είναι ένα ένζυμο που καταλύει την αντίστροφη μεταγραφή, δηλαδή τη σύνθεση του DΝΑ με πρότυπο το RΝΑ. Η διαδικασία αυτή γίνεται ως εξής:

●Τo RΝΑ του ιού εισέρχεται στο κύτταρο-ξενιστή και λειτουργεί ως πρότυπο για την παραγωγή του μονόκλωνου μορίου DΝΑ.

●Το μονόκλωνο αυτό DΝΑ, αφού γίνεται δίκλωνο, χρησιμοποιώντας τα ένζυμα του κυττάρου, ενσωματώνεται στο γενετικό υλικό του κυττάρου.

●Κάθε φορά που το κύτταρο-ξενιστής αντιγράφει το DΝΑ του προκειμένου να αναπαραχθεί, αντιγράφεται και το γενετικό υλικό του ιού που έχει ενσωματωθεί σε αυτό. Με αυτό τον τρόπο μπορούν να αναπαραχθούν γενιές κυττάρων-ξενιστών που θα φέρουν και τις γενετικές πληροφορίες του ιού. Μετά από κάποιο χρόνο, που δεν είναι καθορισμένος, και για λόγους που δεν έχουν αποσαφηνιστεί, το γενετικό υλικό του ιού ενεργοποιείται, μεταγράφεται και μεταφράζεται, με αποτέλεσμα την παραγωγή νέων μορίων RΝΑ και πρωτεϊνών του ιού. Τα μόρια του RΝΑ και οι πρωτεΐνες συνδυάζονται και έτσι παράγονται νέοι ιοί, οι οποίοι ελευθερώνονται καταστρέφοντας το κύτταρο-ξενιστή και μολύνουν με την ίδια διαδικασία άλλα κύτταρα.

10. Πότε μια ασθένεια μπορεί να θεωρηθεί λοιμώδης;

Απάντηση: Ο Ρ. Κοχ, μελετώντας το 1882 τον τρόπο μετάδοσης της φυματίωσης, διατύπωσε τις προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να ικανοποιεί μια ασθένεια, που οφείλεται σε παθογόνο μικροοργανισμό, για να θεωρηθεί λοιμώδης. Οι προϋποθέσεις αυτές ονομάστηκαν « κριτήρια του Κoch », αφορούν τον παθογόνο μικροοργανισμό και είναι ● Ανιχνεύεται στους ιστούς ή στα υγρά του ασθενούς ή στον οργανισμό ατόμων που πέθαναν από αυτή την ασθένεια.

● Μπορεί να απομονωθεί και να καλλιεργηθεί στο εργαστήριο.

●Μπορεί να προκαλέσει την ίδια ασθένεια σε πειραματόζωα, αλλά και να απομονωθεί εκ νέου από αυτά.

11. Πώς μεταδίδονται οι παθογόνοι μικροοργανισμοί στον άνθρωπο;



Απάντηση:Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μεταδίδονται στον άνθρωπο:

● με την τροφή και το νερό, ● με την επαφή με μολυσμένα ζώα, ● με τα σταγονίδια του βήχα ασθενούς ατόμου, ● με την άμεση επαφή με μολυσμένα άτομα, ● με την έμμεση επαφή με αντικείμενα που έχουν χρησιμοποιηθεί από κάποιο άνθρωπο που είναι μολυσμένος.

Βιοχημικός: Τολιόπουλος Αποστόλης

ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ “ ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ ”