Χασμουρητό αλληλεγγύης

Αρχίζει με ένα μυρμήγκιασμα στο πίσω μέρος του στόματος, εξελίσσεται σε μια βαθιά εισπνοή, για να ακολουθήσει μια εξίσου ηχηρή εκπνοή που συνοδεύεται συχνά από έναν στεναγμό ευχαρίστησης. Μιλάμε φυσικά για το χασμουρητό.

Τα περισσότερα ζώα με σπονδυλική στήλη χασμουριούνται αυθόρμητα, αλλά μόνο στον άνθρωπο, τον χιμπαντζή και πιθανότατα σε μερικά είδη πιθήκων παρατηρείται το μεταδοτικό χασμουρητό. Μόνο στα είδη αυτά η εικόνα ή η σκέψη κάποιου που χασμουριέται προκαλεί μια αλυσιδωτή αντίδραση.

Το γιατί το χασμουρητό είναι μεταδοτικό έχει απασχολήσει μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της επιστήμης. Η τελευταία μελέτη για το θέμα, όμως, δείχνει κάτι που δεν ξέραμε: ότι ο λόγος που χασμουριόμαστε όταν βλέπουμε κάποιον να χασμουριέται είναι πως θέλουμε να του δείξουμε κατανόηση, να ταυτιστούμε συναισθηματικά μαζί του.

Ο Ατσούσι Σένζου από το Βirkbeck College και συνάδελφοί του από την Ιαπωνία ερεύνησαν το μεταδοτικό χασμουρητό σε αυτιστικά και μη αυτιστικά παιδιά. Διαπίστωσαν λοιπόν ότι στην πρώτη κατηγορία αυτό το χασμουρητό δεν υπάρχει. Ο αυτισμός είναι μια αναπτυξιακή ανωμαλία του εγκεφάλου που παρατηρείται σε παιδιά τα οποία δεν μπορούν να συνάψουν κανονικούς συναισθηματικούς δεσμούς με τους ανθρώπους που συναντούν. Η παρατήρηση λοιπόν ότι τα αυτιστικά παιδιά δεν ανταποκρίνονται στο μεταδοτικό χασμουρητό- παρ΄ όλο που χασμουριούνται αυθόρμητα όπως όλα τα άλλα παιδιά- δείχνει ότι ο βαθύτερος λόγος που το χασμουρητό είναι μεταδοτικό, είναι ακριβώς η ανάγκη συναισθηματικής ταύτισης με τους άλλους.

«Εξ όσων γνωρίζω, είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύει κάποιος ότι μια αναπτυξιακή διαταραχή που συνδέεται με τα νεύρα μπορεί να οδηγήσει στη διακοπή της αλυσίδας μετάδοσης του χασμουρητού», λέει ο δρ Σένζου.

Η πηγή του άγχους
Οι επιστήμονες εντόπισαν όμως και την πηγή του άγχους. Όπως αναφέρεται σε μια άλλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Science», επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Όρεγκον κατάφεραν να γυρίσουν πίσω το ρολόι της εξέλιξης και να μελετήσουν τις ακριβείς μεταλλάξεις που οδήγησαν στην πρωτεΐνη, σκοπός της οποίας είναι να «αντιμετωπίζει» απαιτητικές καταστάσεις.


«Σήμα» για ύπνο όταν ζούσαμε σε κοπάδια

ΟΡΙΣΜΕΝΟΙ επιστήμονες έχουν υποστηρίξει ότι το χασμουρητό επιτρέπει την καλύτερη οξυγόνωση του εγκεφάλου και διατηρεί μια υψηλή επαγρύπνηση, ακόμη και σε στιγμές άγχους. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί χασμουριούνται όταν περιμένουν να συμβεί κάτι που τους προκαλεί άγχος, όπως ένας αθλητής πριν από έναν αγώνα ή ένας φοιτητής πριν από ένα διαγώνισμα. Δεν εξηγεί, όμως, γιατί το χασμουρητό έχει εξελιχθεί σε μια μεταδοτική δραστηριότητα.

Μια θεωρία είναι ότι επειδή κάποτε οι άνθρωποι ζούσαν σε κοπάδια, όπως και οι χιμπαντζήδες, ήταν σημαντικό να συντονίζεται ο ύπνος τους κι έτσι το χασμουρητό λειτουργούσε ως κοινωνικό σημάδι. Η νέα μελέτη, όμως, επισημαίνει το γεγονός ότι το μεταδοτικό χασμουρητό συνδέεται με τη συναισθηματική ταύτιση. Μόνο ο άνθρωπος είναι σε θέση να φανταστεί τι σκέπτεται ή αισθάνεται κάποιος άλλος- με εξαίρεση, δυστυχώς, τα αυτιστικά παιδιά.