Αλλαγή πλεύσης στο Βρετανικό Συμβούλιο

Έκλεισε η Βιβλιοθήκη του Βρετανικού Συμβουλίου της Αθήνας. Οι Βρετανοί προκρίνουν επέκταση στη Μέση Ανατολή, περιορίζοντας τα κονδύλια προς τα ευρωπαϊκά παραρτήματα
«Είναι το πρώτο ορατό σημάδι ενός πολιτιστικού σεισμού. Την προηγούμενη εβδομάδα 8.000 βιβλία- το σύνολο της φιλολογικής κληρονομιάς του Βρετανικού Συμβουλίου στην Ελλάδα- μεταφέρθηκε στο Αγγλικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πολλά από αυτά είναι έργα Βρετανών ελληνιστών, συμπεριλαμβανομένων ποιητών όπως ο Μπάιρον, ή και όλων εκείνων των μεγάλων ονομάτων που σφυρηλάτησαν τους δεσμούς της Βρετανίας με την Ελλάδα. Δεν είναι μόνο στην Αθήνα που καταρρέει το Βρετανικό Συμβούλιο. Σε όλη την Ευρώπη, μισός αιώνας προβολής της βρετανικής κουλτούρας και των βρετανικών αξιών δέχεται πλήγμα προς όφελος μιας τεράστιας αύξησης των κονδυλίων για δραστηριότητες στη Μέση Ανατολή και τον μουσουλμανικό κόσμο».

Έτσι αρχίζει το άρθρο της στον «Οbserver» η ανταποκρίτρια της εφημερίδας στην Αθήνα Έλενα Σμιθ. Αρμοδίως στο Βρετανικό Συμβούλιο της Αθήνας παραδέχονται το κλείσιμο της Βιβλιοθήκης, λένε όμως ότι τα βιβλία ήταν αρκετά λιγότερα από τον αναφερόμενο αριθμό, ενώ αρνούνται ότι επίκειται κατάρρευση. «Θεωρήθηκε ότι δεν υπάρχει τόση ανάγκη ούτε η ανάλογη ζήτηση για τη Βιβλιοθήκη του Βρετανικού Συμβουλίου», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Μαίρη Χαρόγιαννη, στέλεχος του Βρετανικού Συμβουλίου στην Αθήνα. «Επικράτησε η άποψη ότι στη σημερινή ηλεκτρονική εποχή, με την ύπαρξη του διαδικτυακού βιβλιοπωλείου amazon αλλά και ολοένα διευρυνόμενων ηλεκτρονικών βιβλιοθηκών, η σημασία της βιβλιοθήκης (που αφορά κυρίως βιβλία σχετικά με τη λογοτεχνία) για το Βρετανικό Συμβούλιο μειώνεται. Είναι στο πλαίσιο μιας αλλαγής πολιτικής που, όμως, κατά τα άλλα, δεν επηρεάζει τα προγράμματα του Συμβουλίου στον τομέα της λογοτεχνίας. Έχουμε ήδη κάνει πολλά πράγματα στον τομέα της λογοτεχνίας, ενώ από τον Οκτώβριο ξεκινάει και πρόγραμμα προσκλήσεων στην Αθήνα γνωστών Βρετανών συγγραφέων. Από την άλλη είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι που το Πανεπιστήμιο της Αθήνας αποδέχθηκε τη δωρεά. Το Αγγλικό Τμήμα έχει πολύ καλή βιβλιοθήκη ενώ τα βιβλία που διαθέταμε εμείς είναι κατάλληλα κυρίως για φοιτητές».

Η ανησυχία πάντως είναι υπαρκτή. Μπορεί «προς το παρόν να μην αλλάζει κάτι», ωστόσο η μείωση των κονδυλίων προς τα ευρωπαϊκά παραρτήματα του Βρετανικού Συμβουλίου είναι δεδομένη. «Δεν μπορείς να πετύχεις χωρίς να αναλάβεις και ένα ρίσκο», λέει η Κάθι Στίβενς, που εκτελεί χρέη διευθυντή στο Βρετανικό Συμβούλιο. «Είμαστε σε μεταβατική περίοδο», λέει, αναγνωρίζοντας ότι σε εποχές που η ασφάλεια είναι θέμα προτεραιότητας, ο απώτερος στόχος είναι να κερδηθούν οι καρδιές τών- γενικά νεανικών- πληθυσμών στον αραβικόκόσμο. «Θέλουμε καλύτερα αποτελέσματα», λέει. «Τα βιβλία και τα κτίρια είναι αδρανείς πηγές που έχουν μεγάλο κόστος διατήρησης. Και το Ίντερνετ δίνει πολύ καλύτερη πρόσβαση στα βιβλία». Αυτοί που διαφωνούν υποστηρίζουν ότι την ίδια ώρα το Γαλλικό Ινστιτούτο και το Ινστιτούτο Γκαίτε επεκτείνουν και ενημερώνουν τις βιβλιοθήκες τους σε όλη την Ευρώπη. Και ότι στη μεν Βαγδάτη και στη Βηρυτό τα αγγλικά βιβλία θα τα διαβάσουν μόνο όσοι είναι ήδη προδιατεθειμένοι να το κάνουν, στη δε Ευρώπη η επόμενη γενιά αγγλόφιλων θα έχει αποκοπεί από τη βρετανική κουλτούρα.


«Κοντόφθαλμες ενέργειες»

«Η στροφή προς τις μουσουλμανικές χώρες θα πλήξει ιδιαίτερα τις γυναίκες συγγραφείς της Βρετανίας» λέει η συγγραφέας Φέι Γουέλντον στον «Οbserver». Κι αυτό γιατί οι τελευταίες «δεν θα διαβάζονται στις πατριαρχικές μουσουλμανικές κοινωνίες με τις μικρές μορφωμένες ελίτ. Τι ελπίζουμε να κάνουμε; Να κερδίσουμε τις καρδιές των μουσουλμάνων στέλνοντας ράπερ στη Σαουδική Αραβία; Επιχειρούμε να επιβάλλουμε την κουλτούρα μας σε χώρες που δεν θέλουν να μοιραστούν τις ίδιες αξίες. Το Βρετανικό Συμβούλιο θα πρέπει να εξετάσει καλύτερα τα ίδια του τα κίνητρα, τη στάση και τον πολιτιστικό του ιμπεριαλισμό, γιατί αυτά που κάνει μοιάζουν κοντόφθαλμα», καταλήγει. Η Φέι Γουέλντον ήταν από τους συγγραφείς που είχαν αγωνιστεί και πριν από δέκα χρόνια για να αποτρέψουν το κλείσιμο της Βιβλιοθήκης της Αθήνας. Τώρα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει. Τα κονδύλια προς τα παραρτήματα του Βρετανικού Συμβουλίου στην Ευρώπη έχουν μειωθεί κατά 20 εκατ. λίρες (30 εκατ. ευρώ), ποσά που διοχετεύονται στη Μέση Ανατολή προκειμένου να γεφυρωθεί το «διαρκώς διευρυνόμενο χάσμα εμπιστοσύνης» ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και τα μουσουλμανικά κράτη. Το Ιράκ, το Αφγανιστάν και το Μπανγκλαντές είναι ανάμεσα στις περιοχές υψηλής προτεραιότητας, σημειώνει η Έλενα Σμιθ.