ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

Ο Τζεντίλε ανανέωσε τη μελέτη του φασισμού με την εισαγωγή της έννοιας της πολιτικής θρησκείας, την οποία επεξεργάστηκε στη μελέτη του Τhe Sacralization of Ρolitics in Fascist Ιtaly, που θα άξιζε να μεταφραστεί στα ελληνικά. Ο φασισμός από την αρχή είχε τα χαρακτηριστικά μιας κοσμικής θρησκείας επειδή βίωνε την πολιτική πράξη μέσα από μύθους, τελετουργίες και σύμβολα. Αυτά δεν ήταν δημαγωγικά τεχνάσματα. Ο συγγραφέας θεωρεί τους μύθους αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής πραγματικότητας των κινημάτων μαζικής πολιτικής και υποστηρίζει ότι ο φασισμός ήταν το πρώτο πολιτικό κίνημα που έφερε τη μυθική σκέψη στην εξουσία.

Η πολιτική θρησκεία αποτελεί έκφραση συλλογικής ανάγκης, όταν σε περιόδους κρίσης και συγκρούσεων τμήματα της κοινωνίας αναζητούν μέσα από την πολιτική ένταξη ένα καθολικό νόημα ζωής και τη συνολική αναδιοργάνωση της κοινωνίας σε ένα «ανώτερο» επίπεδο. Η λέξη «πίστη» είχε κεντρική θέση στη φασιστική ρητορική και ο Μουσολίνι δήλωνε το 1932 ότι «ο φασισμός είναι μια θρησκευτική αντίληψη της ζωής». Μέσα από τη λατρεία του αρχηγού, τα σύμβολα, τις τελετές ο φασισμός διέδιδε αρχές και ιδέες, μετέτρεπε την πολιτική συμμετοχή σε ενεργή και πλήρη αφοσίωση στο φασιστικό κράτος και τον Ντούτσε, μεταμόρφωνε τον ίδιο τον μύθο του «ιερού» μέσα από την ιεροποίηση της πολιτικής και του κράτους.

Η θεώρηση
Το βιβλίο του Τζεντίλε αντανακλά τους σύγχρονους προβληματισμούς στη μελέτη του φασιστικού φαινομένου, δίνει μια πολύ καλή εικόνα της εξέλιξης στην πλούσια ιταλική και διεθνή βιβλιογραφία και προσφέρει νέους τρόπους θεώρησης του ιταλικού φασισμού αλλά και γενικότερα των μαζικών πολιτικών κινημάτων του 20ού αιώνα. Είναι επίσης ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ότι τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι επιστημονικές μελέτες που κυκλοφορούν στα ελληνικά για τον φασισμό. Δίπλα στις μελέτες του Στάνλεϊ Πέιν Η ιστορία του Φασισμού και του Ρόμπερτ Πάξτον Η Ανατομία του Φασισμού, το βιβλίο του Τζεντίλε είναι μια απαραίτητη συμπλήρωση στη σχετική βιβλιογραφία.