«Η τέχνη είναι το λιπαντικό της ψυχής»

ΤΟΛΜΑΕΙ ΝΑ ΒΥΘΙΣΤΕΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ
ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΟΦΥΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛ
ΓΚΡΕΚΟ Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΜΑΡΑΓΔΗΣ, ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ
«ΤΙΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ
ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ ΜΑΣ»
Μετά τον «Καβάφη», βάζει τον πήχυ ακόμα πιο ψηλά με τον «Ελ Γκρέκο», επιθυμώντας «να ανακαλύψουμε ένα μέρος του κρυμμένου και απωθημένου μεγάλου εαυτού μας, που αντιπροσωπεύει με τον καλύτερο τρόπο ο μεγάλος Κρήτας Δομήνικος Θεοτοκόπουλος», λέει ο Γιάννης Σμαραγδής και τονίζει πως αυτός «ήταν ο πρώτος Έλληνας, μετά τη Χρυσή Εποχή των διαπρεπών Αθηναίων του 5ου αιώνα π.Χ., o οποίος 21 αιώνες αργότερα κατάφερε με το έργο του να κατακτήσει τις καρδιές των ανθρώπων ολόκληρης της υφηλίου, όπως και οι διακεκριμένοι αρχαίοι Έλληνες».

Πίσω δε από την επιθυμία ο «Ελ Γκρέκο» να είναι για τον θεατή «ένα ωραίο ταξίδι στα μεθυστικά μυρωδικά της τέχνης και της δημιουργίας», ο σκηνοθέτης κάνει και μια πρόταση: «Να αγαπάμε αυτό που είμαστε».

Όταν του ζητάμε να συγκρίνει την εποχή τού Ελ Γκρέκο με τη δική μας απαντά πως «σημασία έχει η ανθρώπινη περιπέτεια και τι νόημα δίνει ο καθένας μας με τις πράξεις του και πώς τοποθετείται απέναντι στο πεπρωμένο… Κι εδώ υπάρχει θεία Δικαιοσύνη! Όλοι οι άνθρωποι, όλων των εποχών, έχουν κοινό πεπρωμένο: Γέννηση, Ύπαρξη, Χαρά, Πόνο, Ήθος, Θάνατο… Και ίσως μετακύληση της ψυχής σε άλλες διαστάσεις. Τίποτα από αυτά δεν ορίζεται από την εποχή ή τον γήινο χρόνο».

Πόσο «παγκόσμιος» και πόσο «Έλληνας» ήταν ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος; «Ήταν ένας ανεξίτηλος, ένας αληθινός Έλληνας. Πιστεύετε πως εάν δεν ήταν ένας βαθύτατος Έλληνας, θα ζωγράφιζε με αυτή τη θηριώδη πνευματικότητα, παντελώς άγνωστη στους καιρούς του, στην τότε Ευρώπη; Αν δει κανείς προσεκτικά το μεγάλο έργο του “Η Ταφή του Κόμητος Οργκάθ”, θα διαπιστώσει πως το έργο ικανοποιεί τον διπλό κόσμο του Πλάτωνα. Και επειδή πιστεύω πως το μέλλον της ανθρωπότητας είναι το παρελθόν της, η διαχρονικότητα του Θεοτοκόπουλου πατάει στέρεα στις αναλλοίωτες ελληνικές αξίες που είναι αυτόματα οικουμενικές». «Ελληνικό αίσθημα,με παγκόσμιο καρδιοχτύπι»,είχατε πει κάποτε.Τι σημαίνει αυτό και πώς εφαρμόζεται στον «Γκρέκο»; «Η Ελλάδα είναι ζαλισμένη ακόμη από τις πολλαπλές κατοχές που δεν την αφήνουν να έρθει σε επαφή με την ουσία του κυττάρου μας, που όσο κι αν το μικραίνουμε εμείς οι ίδιοι, είναι γερό, το μπόλι από τους πολιτισμούς που ζήσαμε είναι μεγάλο. Τους Μινωίτες, που δεν ξέρουμε καλά καλά τι είναι, τους έχουμε μέσα μας. Θέλω να σας πω κάτι που επιβεβαιώνει, τρόπον τινά, ότι το παρελθόν βρίσκεται μέσα μας: Τα βασικά χρώματα που χρησιμοποιεί ο Γκρέκο είναι το κόκκινο και το μαύρο. Όταν ανασκάφθηκε η Κνωσός, πριν από ενάμιση αιώνα, είδαμε ότι τα κυρίαρχα χρώματα ήταν το κόκκινο και το μαύρο και υπήρχαν παιχνιδίσματα με τα γαλάζια, τα κίτρινα κ.λπ. Ο Γκρέκο δεν την είχε δει την Κνωσό. Πού τα ήξερε και τα έβαλε στην τέχνη του;».

Προσεγγίζοντας μια τόσο μεγάλη προσωπικότητα, ένα από τα κυριότερα αισθήματα που θέλει ο 60χρονος σκηνοθέτης να βγαίνει στο πανί, είναι «οι εσωτερικές δυνάμεις της πνευματικότητάς μας, γιατί ο Γκρέκο είναι μεγάλος καλλιτέχνης του ελληνικού αισθήματος. Διακατείχετο από το αγωνιώδες “καρδιοχτύπι” αν το έργο του θα γνώριζε οικουμενική αποδοχή, γιατί πίστευε ότι θα

info

Ο «Ελ Γκρέκο» του Γιάννη Σμαραγδή θα βγει στις κινηματογραφικές αίθουσες 18 Οκτωβρίου. Στην επίσημη προβολή στο «Παλλάς» θα παραβρεθεί η βασίλισσα της Ισπανίας.

ήταν χρήσιμο για τον άνθρωπο».

Το ερώτημα «τι εύρος μπορεί να έχει το έργο του Ελ Γκρέκο στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και του Διαδικτύου» τον κάνει να μειδιάσει: «Στον παρόντα αλλά και στον μέλλοντα χρόνο, το έργο του όλο και θα μεγαλώνει, ακριβώς γιατί εμπεριέχει τις μέγιστες ελληνικές αξίες, του μέτρου (μηδέν άγαν), της πνευματικότητας, της φιλαλληλίας, αλλά και της αντίστασης στην όποια επιβολή. Αυτό το έργο με αυτές τις αξίες πιστεύετε πως μπορεί να τις υποτάξει το όποιο Διαδίκτυο;».

Η τεχνολογία,οι εφευρέσεις κάνουν άλματα, αλλά η τέχνηλένεότι δεν…ακολουθεί.Γιατί; «Η τέχνη έχει δοθεί στον άνθρωπο ως μια μορφή παρηγοριάς ψυχής. Η τέχνη είναι το λιπαντικό της ψυχής. Δόθηκε από τον Θεό σαν “εύμορφες” καταφυγές για να απαλύνουν τον μεγάλο πόνο. Σε μια δύσκολη κατάσταση, ο καθένας από εμάς μπορεί να σφυρίξει ένα τραγούδι, μια μουσική στροφή, να σιγοψιθυρίσει ένα στίχο, να φέρει στη μνήμη μια εικόνα από ένα φιλμ- και όλα αλλάζουν. Αυτός είναι ο ρόλος της τέχνης. Τώρα γιατί δίδεται και σε ποιους δίδεται το ταλέντο, κανείς δεν το ξέρει. Ο Καζαντζάκης λέει ότι “οι καλλιτέχνες είναι οι ακροβολιστές του Θείου”. Είναι, δηλαδή, το ακρότατο φυλάκιό του με εντεταλμένη υπηρεσία. Όταν η τέχνη επιτελεί τους στόχους της, τότε βρίσκεται μπροστά από την εποχή της, από τις όποιες τεχνολογίες. Βεβαίως, το μέγα ερώτημα παραμένει εάν η τέχνη σήμερα επιτελεί τους σκοπούς της»…