Ο ΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΟΙΣΤΡΟΣ ΣΜΙΓΕΙ ΚΑΙ ΣΜΙΛΕΥΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΣΤΟΧΑΣΜΟ

Λέξεις, εκφράσεις, διατυπώσεις, ατάκες, μικροπληροφορίες.

Σταχυολογώ από τον Πονταλίς: Το ιστορικό της λέξης «κατάθλιψη», που στη γαλλική της εκδοχή (depression)

εμπλουτίζεται μέσα σε δυο αιώνες, και καταλήγει να χρησιμοποιείται από τη γεωλογία, μετεωρολογία, την οικονομία και, βεβαίως, την ψυχιατρική. Η τυραννία της αυτοπαρατήρησηςαυτοεπιτήρησης, που ενίοτε γεννιέται από τη μοναξιά. Η ταλαιπωρία της συνεχούςψυχαναγκαστικής αναζήτησης νοήματος. Ή ότι τα όνειρά μας είναι εφευρετικά, πονηρά, περιπετειώδη διότι είναι «σκέψη που δεν ξέρει ότι σκέφτεται» και ότι ο ύπνος δεν είναι χασομέρι, κλεμμένη ζωή. Ή ότι οι ψυχαναλυόμενοι άλλοτε υποτάσσονται για να γίνουν αρεστοί, «καλοί μαθητές», άλλες φορές όμως επιδίδονται σε μιαν ενδιαφέρουσα ανυπακοή-δολιοφθορά. Ή, τέλος, ότι για την ψυχή δεν υπάρχει ανάπαυλα. Αυτά και άλλα πολλά συγκράτησα.

Υπάρχουν λογοτέχνες με ψυχαναλυτική παιδεία και ψυχαναλυτές με συγγραφική φλέβα. Ο Πονταλίς γράφει υπέροχα διότι γνωρίζει το περιορισμένον της γλώσσας, είναι εύστροφος γιατί έχει ζήσει από κοντά, στο πετσί του ίδιου και των ασθενών του, τα όρια της σκέψης. Στις σελίδες αυτές, ο ποιητικός οίστρος σμίγει και σμιλεύεται με τον στοχασμό. Δίχως καμία έπαρση: ευφυΐα της ταπεινότητας, ταπεινότητα της ευφυΐας. Στα παράθυραφιλιστρίνια-χαραμάδες του ο Πονταλίς συναντιέται με τον Σωκράτη σε ένα ωραίο ξέφωτο.