«Το σώμα μου είναι δική μου υπόθεση»…

ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΑΥΤΩΝ των γυναικών ήταν αμόρφωτοι. Οι μητέρες τους, πιστές στην παράδοση, δεν δούλεψαν ποτέ. Οι κόρες δεν υπάκουσαν στην παράδοση. Σπούδασαν και θέλουν να δουλέψουν, αλλά δεν μπορούν.

Είναι γυναίκες που γεννήθηκαν λίγο πριν ή μετά το πραξικόπημα του 1980. Τότε που ο αρχηγός του στρατού έβγαινε στην τηλεόραση και απήγγελλε στίχους του Κορανίου.

Τότε η απειλή ήταν ο κομμουνισμός.

Τα χρόνια κύλησαν και τη θέση της κομμουνιστικής απειλής «κατέλαβαν» το Κουρδικό και το Ισλάμ. Στις αρχές του 1990, όταν αυτές οι γυναίκες αποφάσισαν να φορούν την ισλαμική μαντίλα οι γονείς τους διαφώνησαν. «Ο παππούς μου ειδικά στενοχωρήθηκε πολύ», λέει η Νεσλιχάν. «Εκείνοι ήθελαν να έχω μια ομαλή ζωή και μια καλή δουλειά».

Τις ρωτάω για τον ισλαμικό νόμο, τη σαρία.

Φατμά Μπενλί: «Το σώμα μου είναι δική μου υπόθεση», αυτή είναι η φιλοσοφία μας». Αγωνιζόμαστε για την πλήρη ισότητα ανδρών και γυναικών. Είμαστε ενάντια στην απαγόρευση της μαντίλας και ενάντια στην επιβολή της. Έχω πολλές φίλες που δεν φορούν μαντίλα…».

Η μαντίλα είναι πολιτικό σύμβολο για σας;

Χαϊσέ: «Η απαγόρευση τη μετέτρεψε σε πολιτικό σύμβολο». Η γνώμη σας για τις γυναίκες που διαδήλωσαν εναντίον σας;

Νεσλιχάν: «Την ημέρα της διαδήλωσης έτυχε να περάσω κοντά. Έπεσα πάνω σε μια παρέα γυναικών που πήγαιναν στη διαδήλωση. Μια από αυτές με κοίταξε άγρια και ούρλιαξε: “σκοτώστε τους απολίτιστους!”. Η απολίτιστη ήμουν εγώ…

Επειδή πιστεύω στον Θεό και φοράω μαντίλα…

Επειδή θέλω να μορφωθώ, να δουλέψω, επειδή υπερασπίζομαι τα ατομικά μου δικαιώματα, τα δικαιώματα των Κούρδων, των Αρμενίων, των Ελλήνων, των Εβραίων, των γκέι και των λεσβιών…».

Τις αποχαιρετώ. Η κυρία Μπενλί και η Νεσλιχάν μού δίνουν το χέρι. Η Χαϊσέ και η Φατμά αρνούνται, εφαρμόζοντας κατά γράμμα το Κοράνι. Βγαίνω από το γραφείο. Παίρνω το μετρό. Στον έλεγχο εισιτηρίων αστυνομικοί με ανιχνευτές εκρηκτικών κάνουν σωματικό έλεγχο στους επιβάτες. Ο φόβος για βόμβες από το ΡΚΚ…

Βγαίνω από την αμαξοστοιχία και «πέφτω» πάνω σε μια κοπέλα που παίζει τσέλο. Κάθομαι, τη βλέπω καθώς παίζει παθιασμένα και γεμίζει με υπέροχους ήχους το υπόγειο του μετρό. Δίπλα της, η φωτογραφία της πρώτης γυναίκας που κυκλοφόρησε στην Πόλη χωρίς την ισλαμική μαντίλα.

Μου έρχεται στον νου η φράση της Φατμά Νεσιμπέ, μιας Τουρκάλας φεμινίστριας, ειπωμένη πριν από έναν αιώνα: «Είμαστε στο κατώφλι μιας γυναικείας επανάστασης που δεν θα είναι αιματηρή όπως οι ανδρικές».

Η κεμαλική «επανάσταση» ήταν αιματηρή και έχει φθάσει στα όριά της. Η επανάσταση της μαντίλας είναι αναίμακτη, άγνωστο όμως ποια είναι τα όριά της. Προς τα πού βαδίζει η Τουρκία;

Προς το πραξικόπημα ή τον ιστορικό συμβιβασμό στρατιωτικών και ισλαμιστών;

Βγαίνω από το μετρό. Δίπλα μου ένα λεωφορείο. Ένα κοριτσάκι κολλημένο στο παράθυρο κοιτά τους περαστικούς. Από πίσω, το βλέμμα της μητέρας του, αγχωμένο και καχύποπτο, με συνοδεύει…