Ημερολόγιο Συνόρων Παραμονές εκλογών στην Πόλη

Στέκεται ακίνητος, μπροστά από το τζαμί Ηysein Αga, στο κέντρο της Πόλης. Σου δίνει την εντύπωση πως υπακούει στις εντολές ενός αόρατου, τρομερού στρατηγού. Το μουστάκι του σε παραπέμπει σε
στρατηγό της αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας, όπως αυτούς που περιγράφει ο καλός στρατιώτης Σβέικ

LΙΝΚ

www.gkapllani.com

ΣΤΟ ΔΕΞΙ ΧΕΡΙ κρατάει ένα τεράστιο κομπολόι, στο αριστερό μια εφημερίδα και το πορτοφόλι του. Φοράει καπέλο με την τουρκική σημαία, έχει καρφώσει μια τουρκική σημαία στην τσέπη του σακακιού του, ενώ δεκάδες κονκάρδες πατριωτικού περιεχομένου και φωτογραφίες του Ατατούρκ στολίζουν το στήθος του. Δίπλα του, στην είσοδο του τζαμιού, μια ηλικιωμένη γυναίκα, με την παραδοσιακή ισλαμική μαντίλα, προσπαθεί να πουλήσει χαρτομάντιλα.

Ένας νεαρός, με μοντέρνο ντύσιμο και κόμμωση, μπαίνει στο τζαμί, ενώ ο γραφικός κύριος ποζάρει ασμένως. Ο νεαρός κοντοστέκεται και με κοιτά με έκπληξη και δυσφορία μαζί. Εκείνη τη στιγμή ακούγεται η φωνή του χότζα από τον μιναρέ.

Ο νεαρός μπαίνει μέσα. Ο γραφικός κύριος κάνει νόημα να τελειώσω με τη φωτογράφιση. Η ηλικιωμένη γυναίκα προσπαθεί ακόμα να πουλήσει τα χαρτομάντιλά της. Τα μαζεύω και συνεχίζω τον δρόμο μου προς την πλατεία Τaxim…

Εκεί εξελίσσεται κάτι σαν πολιτική συγκέντρωση. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται εκστρατεία εγγραφής νέων μελών στο ΑΚΡ. Πάνω σε ένα μισάνοικτο βαν, μια νεαρή κοπέλα με μικρόφωνο στο χέρι, η οποία μοιάζει με παρουσιάστρια τηλεοπτικών βραβείων, πηγαινοέρχεται συνεχώς ανάμεσα στη φωτογραφία του Ερντογάν και τον λαμπτήρα (σύμβολο του ΑΚΡ), καλώντας τους περαστικούς να πλησιάσουν. Για κάποιον που έχει ακούσει ότι το ΑΚΡ είναι ισλαμικό κόμμα, αυτή εδώ είναι μια σουρεαλιστική εικόνα.

Γύρω από τον πάγκο παρατηρώ γυναίκες με ισλαμικές μαντίλες και άλλες χωρίς. Ένας σκληρός κεμαλιστής, κοντά στο στρατιωτικό κατεστημένο, θα σου πει πως πίσω από τις όμορφες νεαρές και το μοντέρνο στυλ κρύβεται το σχέδιο της μετατροπής της Τουρκίας σε Ιράν. Αρκεί να πας στις φτωχές γειτονιές της Πόλης, θα πει, για να δεις το πραγματικό πρόσωπο των ισλαμιστών.

Η Νουρίγιε πάντως, μια από τις γυναίκες χωρίς μαντίλα στη συγκέντρωση που βλέπω, μου λέει πως ψηφίζουν ΑΚΡ όσοι επιθυμούν το τέλος της μονοκρατορίας του στρατιωτικού κατεστημένου και διεκδικούν μερίδιο στο πολιτικό και οικονομικό παιχνίδι…

Ακριβώς απέναντι στη συγκέντρωση των ισλαμιστών βρίσκεται το μνημείο της τουρκικής εθνικής ανεξαρτησίας. Το άγαλμα του Ατατούρκ, στο κέντρο, με την πλάτη γυρισμένη στη συγκέντρωση. Κάτω από το άγαλμα έχω ραντεβού με τη Νεσλιχάν. Μια νεαρή μουσουλμάνα (είκοσι πέντε χρόνων) από εκείνες που προβάλλουν τη θρησκευτική τους ταυτότητα μέσω της ισλαμικής μαντίλας.

Έχει κανονίσει να πάμε σε μια εργατική γειτονιά της Πόλης, όπου βρίσκονται τα γραφεία της οργάνωσης Αkder, που αγωνίζεται ενάντια στις διακρίσεις που υφίστανται οι γυναίκες με μαντίλα στην Τουρκία.

Στην είσοδο των γραφείων με καλωσορίζουν η αντιπρόεδρος της οργάνωσης Φατμά Μπενλί, η Χαϊσέ και η Φατμά. Πάνω στο γραφείο ένας κατάλογος με τις περιπτώσεις των διακρίσεων ενάντια στις γυναίκες με μαντίλα. Γυναίκες διωγμένες από το πανεπιστήμιο, γυναίκες στις οποίες απαγορεύεται να πάρουν δίπλωμα οδήγησης, διωγμένες από το νοσοκομείο, από τις δουλειές, ακόμα και από τα βιβλιοπωλεία λόγω της μαντίλας.

Πάνω στον τοίχο, κορνιζαρισμένη, η εικόνα του σουλτάνου Μεχμέτ και το φιρμάνι για την προστασία του χριστιανικού πληθυσμού και των εκκλησιών τους στη Βοσνία, μετά την κατάληψή της από τους Οθωμανούς το 1463.

Από κάτω: «Αυτή είναι η παλαιότερη διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πολύ πριν από τη Γαλλική Επανάσταση». Κάθε κατακτητική ιδεολογία, όμως, δεν τρέφεται από τον μύθο της γενναιοδωρίας προς τους κατακτηθέντες;

Η κυρία Μπενλί σπούδασε νομικά. Της απαγόρευσαν την άσκηση του επαγγέλματος λόγω της μαντίλας. Η Χαϊσέ σπούδασε ιατρική στην Ουγγαρία. Κανένα πανεπιστήμιο στην Τουρκία δεν τη δεχόταν. Επέστρεψε στην Τουρκία, αλλά ούτε οι ιδιωτικές κλινικές τη δέχονταν. Αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Αγγλία. Η Νεσλιχάν κατάφερε να τελειώσει το Βilgi University.

Ήταν το μοναδικό πανεπιστήμιο που δεχόταν φοιτήτριες με μαντίλα.

Μέχρι το 2002 όμως, όταν ένας δημοσιογράφος έγραψε ότι «το Βilgi έχει γίνει φωλιά ισλαμιστριών». Την άλλη μέρα η Ασφάλεια έδιωξε από το πανεπιστήμιο όλες τις κοπέλες με μαντίλα. Η Νεσλιχάν δεν παραιτήθηκε. Φόρεσε καπέλο αντί της μαντίλας. Πάλι όμως δεν την άφηναν να μπει στον χώρο του πανεπιστημίου. «Οι φίλοι με βοηθούσαν. Δεν ήταν θρήσκοι, ήταν ενάντια στον παραλογισμό της απαγόρευσης. Έκαναν κύκλο γύρω μου για να μη με δουν οι φύλακες. Δεν έβγαινα στην αυλή, δεν πήγαινα στην καφετέρια με την παρέα μου. Έγινα αόρατη. Για τρία χρόνια κρυβόμουν στις τουαλέτες, πίσω από τις κολόνες της βιβλιοθήκης… Ένιωθα ταπεινωμένη, αλλά ήθελα να τελειώσω το πανεπιστήμιο χωρίς να αρνιέμαι τη μαντίλα. Το 2005 κατάφερα και πήρα το πτυχίο μου!»…