[ ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ ] Ντελαγκράτσια

Είναι ένα τραγούδι που το ξέρουν όλοι οι Έλληνες, εντός και εκτός Ελλάδος, και όχι μόνο αυτοί. Η Φραγκοσυριανή του Βαμβακάρη. Θυμηθείτε την πρώτη φορά που το ακούσατε. Δεν σας συνεπήρε με τη μελωδία και τον εσωτερικό του ρυθμό, με το βάρος και τη μελαγχολία του, με τη νοσταλγία και το μυστήριό του; Εγώ τη θυμάμαι, ήμουν δεκαπέντε χρόνων, καλοκαίρι, είχα νιώσει κάτι σαν αποκάλυψη και μαζί μαχαιριά.

Όταν έγιναν της μόδας τα ρεμπέτικα, την έλεγαν «εθνικό ύμνο». Πολύ πριν πατήσω το πόδι μου στη Σύρο, ήξερα τις εξοχές της:

Φοίνικας, Παρακοπή, Γαλησσάς και Ντελαγκράτσια, το Πατέλι, το Νιχώρι, Πισκοπιό, Αληθινή, τα μέρη όπου θα πήγαινε τη Φραγκοσυριανή ο τραγουδιστής, να τη «χορτάσει όλο χάδια και φιλιά, κάτω στην ακρογιαλιά». Και από το όνομα της κοπέλας, τον παράξενο χαρακτηρισμό «Φραγκοσυριανή», ξεκίνησα να μάθω τη μοναδική και απίστευτη ιστορία της Σύρου, με το μικρό χωριό των καθολικών στον λόφο της, που τη θεώρησαν προστατευμένη σαν γαλλική οι πρόσφυγες από τη Χίο μετά τη σφαγή, κι άλλοι από τα άλλα νησιά, και καταστάλαξαν εκεί κι έφτιαξαν σε λίγους μήνες μέσα τη λαμπρή Ερμούπολη. Ιστορία γοητευτική που δεν πολυαπασχολεί τα σχολικά βιβλία, επειδή είναι ιστορία θριάμβου ίσως, όχι ήττας και θυμάτων. Με το τραγούδι αυτό στα χείλη γυρίζουν όλοι οι ξένοι τη Σύρο, επαληθεύουν την ύπαρξη και το παρελθόν της. Είναι νησί προνομιακό, την αγαπούν πριν τη γνωρίσουν, ξεκινάνε με τη «φούντωση και τη φλόγα» το ταξίδι τους. Πώς γίνεται λοιπόν οι ίδιοι οι Συριανοί, και δη οι Φραγκοσυριανοί, να έχουν αποφασίσει να αλλάξουν το υπέροχο όνομα «Ντελαγκράτσια», το τραγουδισμένο και γλυκύτατο, το κάπως εξωτικό και τόσο αποκαλυπτικό για τα γυρίσματα της ιστορίας στο νησί, σε «Ποσειδωνία»;

Άβυσσος η τρέλα μας με τα ονόματα…