Υπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

«Ένα καράβι παλιό, σαπιοκάραβο»…

Παγκόσμια Ημέρα για τους Πρόσφυγες η περασμένη Τετάρτη. Γι΄ αυτό θέλω να σας αφηγηθώ μια ιστορία. Μια ιστορία για ένα καράβι και πολλούς πρόσφυγες. Το καράβι το λένε «Έρενλερ». Ήρθε από την Τουρκία, κατασκευάστηκε όμως στην Αγγλία το 1911. Οι ιδιοκτήτες του το χρησιμοποιούσαν ως δουλεμπορικό πλοίο, βγάζοντας γερό κέρδος από το ανθρώπινο φορτίο που μετέφεραν. Ήταν δηλαδή ένα από εκείνα τα καράβια που κουβαλούν ανθρώπινες υπάρξεις που εμείς αποκαλούμε «λαθρομετανάστες». Μια μέρα του Οκτωβρίου του 2000 το «Έρενλερ» πήγε να παραλάβει το «ανθρώπινο φορτίο» του στις ακτές της Τουρκίας. Ήταν πρόσφυγες από την Τουρκία, το Αφγανιστάν, το Ιράκ, την Αιθιοπία, τη Σρι Λάνκα, την Ινδία, την Παλαιστίνη, το Ιράν, την Ερυθραία. Περίπου 750 ανθρώπινες ψυχές, ανάμεσά τους πολλά παιδιά, στριμωγμένες σε 25 τ.μ., διωγμένες από τις ίδιες τους τις πατρίδες, καταδιωκόμενες από πολέμους, λιμούς και τύραννους. 750

ψυχές που κουβαλούν μέσα τους έναν ακαταμάχητο πόθο να φθάσουν στην άλλη πλευρά του κόσμου, εκεί όπου οι άνθρωποι έχουν ψωμί, ελευθερία, αυτοκίνητο και αξιοπρέπεια.

Ο προορισμός του «Έρενλερ» ήταν οι ιταλικές ακτές. Εκεί θα ξεφόρτωνε το «φορτίο» του. Τον Ιανουάριο του 2001 όμως πήρε φωτιά στα ανοιχτά του Ιονίου. Έπλεε επί δέκα ημέρες στο έλεος των κυμάτων και αφού δέχθηκε βοήθεια από ελληνικό πλοίο αγκυροβόλησε στο λιμάνι της Ζακύνθου. Η ανταπόκριση των κατοίκων της Ζακύνθου ήταν από αυτές που μένουν στην ιστορία. Σε καμία χώρα της Ευρώπης οι κάτοικοι ενός τόπου δεν υποδέχονται τους πρόσφυγες με χειροκροτήματα. Συνέβη στη Ζάκυνθο τον Ιανουάριο του 2001. Βλέποντας την υποδοχή, οι ταλαιπωρημένοι πρόσφυγες έκλαιγαν και τραγουδούσαν ταυτόχρονα. Το δουλεμπορικό καράβι «Έρενλερ» μετέφερε στη Ζάκυνθο το μεγαλύτερο ανθρώπινο φορτίο στη σύγχρονη ιστορία της μετανάστευσης, στην ευρύτερη περιοχή. Και οι κάτοικοι της Ζακύνθου εκδήλωσαν μια από τις πιο συγκλονιστικές ανθρώπινες συμπεριφορές που έχουν σημειωθεί στην ευρύτερη περιοχή. Προσέφεραν κυριολεκτικά την ψυχή τους. Μετά μαθεύτηκαν κάποιες από τις ιστορίες των ανθρώπων που επέβαιναν στο καράβι. Ένας νεαρός Τούρκος σακατεμένος στα λευκά κελιά. Μια Αφγανή που γέννησε τον γιο της στο ταξίδι της απελπισίας και της ελπίδας. Ένας Ιρακινός που έγραψε γράμμα σε κάποιον φίλο του, ώστε να το ρίξει στη θάλασσα σε περίπτωση που πνιγεί… Τι να έγραφε άραγε; «Τώρα στο τζάμι ένα καράβι εσκάρωσα κι ένα του Μαγκρ στιχάκι έχω σκαλίσει:

“Τι θλίψη στα ταξίδια κρύβεται άπειρη!” κι εγώ για ένα ταξίδι έχω κινήσει”»; Για όλα αυτά που συνέβησαν με το «Έρενλερ», μια ομάδα ανθρώπων από το νησί ήθελαν να σώσουν το καράβι. Να το κάνουν μουσείο μετανάστευσης. Ζήτησαν από το υπουργείο Πολιτισμού να κηρυχθεί το «Έρενλερ» Νεώτερο Διατηρητέο και Ιστορικό Μνημείο, να αξιοποιηθεί ως εκθεσιακός χώρος. Μάταιες όλες οι προσπάθειες. Τους αντιμετώπισαν μάλλον ειρωνικά. Πριν από δέκα μέρες, το «Έρενλερ» δόθηκε σε κάποιον πλοιοκτήτη για να το κάνει παλιοσίδερα. Δεν υπάρχουν λεφτά για τέτοια πράγματα. Υπάρχουν βέβαια μπόλικα χρήματα για δαπανηρές ημερίδες σε πολυτελή ξενοδοχεία, όπου βγάζουμε λόγους ωραίους για πρόσφυγες, πολυχρωμία, ανθρωπιά. Υπάρχουν μπόλικα χρήματα για πράγματα που ξεχνιούνται πριν γίνουν καν. Για το «Έρενλερ» δεν υπήρχαν. Αυτήν την ώρα, πιθανότατα, να βρίσκεται στο διαλυτήριο πλοίων. Και εμένα δεν μου μένει άλλο παρά να ξανακούσω το αγαπημένο μου τραγούδι, το «Μεθυσμένο καράβι» του Νίκου Γκάτσου: «Αρθούρε Ρεμπό, θα μπω στο μεθυσμένο σου καράβι/ Αρθούρε Ρεμπό, να δω ποια σπίθα σώθηκε κι ανάβει»…

ΥΓ: Όσο για τους πρόσφυγες, άγνωστο το τι απέγιναν. Η τότε κυβέρνηση είπε ότι θα τους απελάσουν. Οι πρόσφυγες προσεύχονταν να μην κρατήσει την υπόσχεσή της. Κατά κανόνα οι προσευχές των προσφύγων καταλήγουν στο «διαλυτήριο προσευχών»…

LΙΝΚ:

● www.gkapllani.com