[ Δρόμοι ]

Οι λέξεις…
… κυβερνούν τον κόσμο. Θα πρέπει άραγε να βγάλουμε συμπέρασμα από αυτό πως όσο περισσότερες λέξεις τόσο το καλύτερο; Το αντίθετο. Με όσες λιγότερες λέξεις μπορεί να εκφράσει κανείς ένα νόημα τόσο αυτό γίνεται πιο δυνατό. Δεν έγινε στην τύχη κορυφαία η τέχνη των αφορισμών. Τι είναι αφορισμός; Κάτι που μέσα σε λίγες περιεκτικές και χυμώδεις λέξεις περιέχει μια γενική αλήθεια. Και που γι΄ αυτό ακριβώς σου μένει χαραγμένο στη μνήμη- πράγμα ιδιαίτερα χρήσιμο για τον σύγχρονο άνθρωπο που τρέχει διαρκώς και δεν φτάνει ποτέ.

Ο πρώτος…
… αφοριστικός ήταν ο Ιπποκράτης. Στους «Αφορισμούς» περιγράφει με σύντομες φράσεις τα συμπτώματα και τη διάγνωση ασθενειών, καθώς και την τέχνη της θεραπείας και της ιατρικής. Επειδή όμως δεν νοσούν μονάχα οι άνθρωποι αλλά και τα έργα τους, ήταν επόμενο αργά ή γρήγορα πολλοί να αισθανθούν την ανάγκη να εκφραστούν αφοριστικά και για άλλα ζητήματα, κοινωνικά, πολιτικά, φιλοσοφικά. Βέβαια, ο Βολταίρος προειδοποιούσε: «Ένα έξυπνο απόφθεγμα δεν αποδεικνύει τίποτα». Οι αφορισμοί δεν μπορούν να υποκαταστή- σουν την εμπειρία μιας ολόκληρης ζωής. Είναι όμως προϊόν της. Και επειδή συχνά λειτουργούν σαν ένα ξαφνικό χαστούκι, είναι ό,τι πρέπει να αφυπνίσουν όσους υπνοβατούν σε αυτή τη ζωή. Στη γρήγορη και ψηφιακή εποχή που ζούμε είναι σχεδόν αδύνατον να διαβάσει κανείς ένα βιβλίο από την αρχή μέχρι το τέλος. Ίσως αυτό να είχε κατά νου ο Αμερικανός Τζέιμς Γκίρι, όταν έγραφε τον «Οδηγό για τους μεγάλους αφοριστικούς του κόσμου»- αυτό για εκείνους που ξεκινούν τις διακοπές τους με ένα εύκολο βιβλίο. Δεν ήταν όμως ανάγκη να συμπεριλάβει στον οδηγό του τόσους πολλούς αφορισμούς για τον πόλεμο, όσο κι αν αυτός απασχολεί ιδιαίτερα τους Αμερικανούς. Γιατί πάνω που θα τους παίρνει ο ύπνος κάτω από τον ζεστό καλοκαιρινό ήλιο, κινδυνεύουν να ξυπνήσουν από κάμποσα ξαφνικά χαστούκια.

Όπως αυτό…
… του Κινέζου σοφού στρατιωτικού Σουν Τζου: «Το κορύφωμα της τέχνης δεν είναι να νικήσεις εκατό νίκες σε εκατό μάχες, αλλά να καταβάλεις τον εχθρό δίχως να χρειαστεί να πολεμήσεις ούτε μία». Ή το άλλο, του Μάρκου Αυρήλιου: «Η ευγενέστερη εκδίκηση είναι να μην καταντήσεις σαν τον εχθρό σου». Οι Αμερικανοί έχουν μεγάλη παράδοση στους σατιρικούς. Ένας από τους μεγαλύτερους ήταν ο Αμβρόσιος Μπιρς του δέκατου ένατου αιώνα. Από τους σύγχρονους ξεχωρίζει ο Τσαφ Μπιουφ. Δικός του είναι αυτός ο αφορισμός: «Βόμβα: όνομα ουσιαστικό. Μέσον πειθούς. Όταν χρησιμοποιείται από όσους έχουν την εξουσία, η χρήση της χαρακτηρίζεται “εθνικά συμφέρουσα” και “θαρραλέα”. Όταν χρησιμοποιείται από εκείνους που δεν έχουν την εξουσία, χαρακτηρίζεται “τρομοκρατία” και “δειλία” από αυτούς που την έχουν».

Ο αγαπημένος μας…
… αφορισμός όμως είναι του ηθοποιού Πίτερ Ουστίνοφ: «Τρομοκρατία είναι ο πόλεμος που γίνεται από τους φτωχούς. Πόλεμος είναι η τρομοκρατία που γίνεται από τους πλούσιους».