Το παζλ της δυστυχίας

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟ
ΤΡΙΓΩΝΟ ΒΕΓΓΑΛΗ- ΛΟΝΔΙΝΟ- ΝΕΑ
ΥΟΡΚΗ ΣΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΠΟΥ ΠΗΡΕ
ΤΟ ΠΕΡΣΙΝΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΠΟΥΚΕΡ. Η
ΑΤΟΜΙΚΗ ΜΟΙΡΑ ΩΣ ΨΗΦΙΔΑ ΣΕ ΕΝΑ
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΠΑΖΛ ΜΕ
ΝΕΟΥΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΥΣ ΔΥΝΑΜΗΣ ΑΛΛΑ
ΤΗΝ ΙΔΙΑ, ΠΑΝΤΑ, ΕΞΑΘΛΙΩΣΗ ΓΙΑ
ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ, ΠΑΝΤΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ
«Φίλε μου, ζούμε σε έναν κόσμο όπου η μία πλευρά ταξιδεύει για να γίνει υπηρέτης, ενώ η άλλη ταξιδεύει για να της φερθούν σαν σε βασιλιά. Θέλεις ο γιος σου να βρίσκεται στη μία ή στην άλλη πλευρά;» ρωτάει ένας ταξιδιωτικός πράκτορας έναν μετανάστη. Το θέμα βέβαια είναι κατά πόσον ένας μετανάστης, που είναι από αυτούς που ταξιδεύουν για να γίνουν υπηρέτες, υπάρχει περίπτωση να αποκτήσει παιδί που θα περάσει στην άλλη όχθη. Τουλάχιστον, βέβαια, ελπίζει ότι δεν θα πεθάνει της πείνας.

Ένα από τα θέματα που πραγματεύεται το μυθιστόρημα της Κιράν Ντεσάι, είναι η μοίρα του μετανάστη. Αλλά δεν είναι απλώς αυτό. Η Κληρονομιά της απώλειας (Εκδ. Μίνωας) πήρε το βραβείο Μπούκερ 2006 και εκθειάστηκε από τη διεθνή κριτική, παρά το γεγονός ότι δεν είναι η υπερμοντέρνα, λογοτεχνικά στέρεη και από άποψη φόρμας φιλόδοξη γραφή που συναντήσαμε τα τελευταία χρόνια στις βραβεύσεις του κορυφαίου βρετανικού λογοτεχνικού βραβείου, είτε μιλάμε για τις γερές πένες ενός Τζον Μπάνβιλ (2005) και ενός Άλαν Χόλινχερστ (2004), είτε ακόμη και για έναν εξεγερμένο DΒC Ρierre (2003). Το μυθιστόρημα της 36χρονης Ινδής Κίραν Ντεσάι, κόρης μιας άλλης γνωστής Ινδής συγγραφέα, της Ανίτας Ντεσάι, είναι μόλις το δεύτερο. Ο λόγος για τον οποίο κυρίως συγκινεί είναι ότι καταφέρνει, μέσα από μικρές, ευαίσθητες και καθόλου ένδοξες προσωπικές ιστορίες- αυτό είναι το στοιχείο που διαφοροποιεί το βιβλίο από τη γλυκανάλατη σάγκα-, να καταγράψει κριτικά όλα τα επίκαιρα παγκόσμια προβλήματα από την περίφημη πολυπολιτισμικότητα μέχρι τη μετανάστευση και από τις στάχτες της αποικιοκρατίας μέχρι τον φανατισμό και τα εθνικιστικά μίση.

Πιθανόν το μυστικό να είναι ότι κινείται στο τρίγωνο Ιμαλάια- Λονδίνο – Νέα Υόρκη, ευαισθητοποιεί τον αγγλόφωνο αναγνώστη στα προβλήματα της άλλης πλευράς, χωρίς όμως στην πραγματικότητα να τον θίγει υπέρμετρα. Και αυτό όχι τόσο από σκοπιμότητα όσο γιατί ως νέος άνθρωπος, προφανώς αισθάνεται ότι χώρες σαν την Ινδία πρέπει να ξεπεράσουν το σύνδρομο της αποικιοκρατίας, να πάψουν να τα φορτώνουν όλα εκεί και να προσπαθήσουν να βρουν τον δρόμο τους. Κάτι όχι πολύ εύκολο, βέβαια, αφού έχουν πολύ σημαντικά εσωτερικά εθνοτικά προβλήματα, ενώ και η τωρινή μορφή της παγκοσμιοποίησης μοιάζει, σαν ειρωνεία της Ιστορίας, με μια νέου τύπου αποικιοκρατία που αδιαφορεί για τα σύνορα αλλά και που είναι, γι΄ αυτόν τον λόγο, λιγότερο προσωποποιημένη για να μπορέσει κανείς να την ορίσει ως εχθρό.

Πολιτικό βιβλίο
Οι Ινδοί, ως γνωστόν, διακρίνονται στα Μαθηματικά, τελευταία. Το ταλέντο τους το χρησιμοποιούν όχι μόνον ως δεινοί χρήστες ηλεκτρονικών υπολογιστών, ξέρουν εξίσου καλά να μετράνε και τη φτώχεια και μαζί της τον πόνο του φτωχού ανθρώπου, όπως έχει δείξει μια μεγάλη λίστα βιβλίων λογοτεχνίας πρόσφατης εσοδείας που στην πραγματικότητα αποτελούν κεκαλυμμένο πολιτικό δοκίμιο. Όπως το έχει δείξει και η στράτευση ενάντια στην αδικία Ινδών λογοτεχνών της νέας γενιάς, λόγου χάριν της Αρουντάτι Ρόι που επίσης πήρε το Μπούκερ εννέα χρόνια πριν από την Ντεσάι. Από τούτη την οπτική γωνία η επιτυχία της Ντεσάι είναι ακριβώς αυτή: έγραψε ένα πολιτικό βιβλίο που εξηγεί, με απλά λόγια, πολλούς μηχανισμούς και δρόμους της σύγχρονης εξαθλίωσης, παραμένει όμως ένα μυθιστόρημα με ζωντανούς, ανθρώπινους χαρακτήρες. Το μυθιστόρημα τοποθετείται στην περιοχή της πόλης Κάλιμπονγκ, στη Δυτική Βεγγάλη, στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει τέσσερα κεντρικά πρόσωπα και πολλά δευτερεύοντα. Πρόκειται για έναν συνταξιούχο δικαστή, δύστροπο, απότομο, χολερικό, άλλοτε πανίσχυρο και τώρα παρηκμασμένο, την εγγονή του Σάι και τον μάγειρα, ο οποίος είναι το τελευταίο απομεινάρι μιας άλλοτε πλούσιας οικίας με πολυάριθμο υπηρετικό προσωπικό. Παράλληλα παρακολουθούμε τον γιο του μάγειρα, τον Μπίτζου, που βρίσκεται στις ΗΠΑ μετανάστης, χωρίς χαρτιά, σπρωγμένος από το νεανικό του ενθουσιασμό αλλά και από τον ίδιο του τον πατέρα.

Στην περιοχή αυτή της Ινδίας, που συνορεύει με το Νεπάλ, εκείνη την περίοδο γεννήθηκε ένα αυτονομιστικό κίνημα που ξύπνησε τα μίση. Τα μέλη της νεπαλέζικης μειονότητας θεωρούνταν δυνάμει εγκληματίες, οπότε με την εξέγερση η όποια επίφαση της αρμονίας διαλύθηκε.

Κάθε έγκλημα ήταν πλέον δυνατόν, αρχαίες οικογενειακές βεντέτες ξύπνησαν από τον λήθαργο και όλοι πια ζούσαν μέσα στον φόβο και την πείνα. Ακόμη και ο νεαρός δάσκαλος μαθηματικών της μικρής Σάι, μέσα σε αυτό το κλίμα πρόδωσε τους Ινδούς εργοδότες του στέλντοντας στο σπίτι τους ληστές, και αυτό παρά το γεγονός ότι μεταξύ δασκάλου και μαθήτριας είχε αναπτυχθεί ένα ερωτικό πάθος. Η Ντεσάι εξιστορεί όλες τις περιπέτειες των ηρώων, κάνοντας και φλας μπακ στην προηγούμενη διαδρομή τους: στο πώς ο πατέρας τού δικαστή, προερχόμενος από χαμηλή τάξη, εξασφάλισε στον γιο του πλούσια νύφη με την προίκα της οποίας ο γιος σπούδασε στην Αγγλία, στο πώς μετά ο δικαστής διέλυσε τον γάμο του για ασήμαντη αφορμή, καταδικάζοντας τη σύζυγο να ζήσει και να πεθάνει στιγματισμένη.

Κιράν Ντεσάι

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ

ΜΤΦ. ΑΛΕΞΗΣ ΚΑΛΟΦΩΛΙΑΣ ΕΚΔ. ΜΙΝΩΑΣ, ΣΕΛ. 509