Γνώμη Πρωτοβρόχια εκλογών

Φαίνεται πως ο κύβος ερρίφθη. Πως οι εκλογές θα εξαγγελθούν πριν καλά καλά τελειώσουν τα μπάνια του λαού και οι κάλπες θα στηθούν πριν από τα πρωτοβρόχια. Έκπληξη προαναγγελθείσα δεν είναι, βέβαια, έκπληξη. Αλλά όταν ο χρόνος γίνεται πολιτικός εχθρός, οι εκπλήξεις είναι πολυτέλεια.

Ακόμη, όμως, κι αν τα φαινόμενα απατούν και οι διαρροές των «καλά πληροφορημένων» περί τον χρόνο των εκλογών παραπλανούν, μικρή σημασία έχει τώρα πια. Οι εκλογές βρίσκονται, έτσι κι αλλιώς, προ των πυλών. Και ο χρόνος που απομένει έως αυτές θα είναι- είναι ήδη- προεκλογικός. Το κατάλαβαν και τα καγκουρό, στην Αυστραλία, ντάουν άντερ, το κατάλαβαν και οι τραπεζίτες στην Παρκ Άβενιου.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι πια το πότε, αλλά το γιατί αυτών των εκλογών. Το δίλημμα γύρω από το οποίο θα στοιχηθούν οι επιλογές μας. Το κεντρικό ερώτημα που θα αντιμετωπίσει ο ψηφοφόρος μέσα στο παραβάν. Το διακύβευμα της κάλπης. Ως γνωστόν, όποιος καταφέρει να ορίσει το δίλημμα στα δικά του μέτρα αυτός είναι συνήθως και ο νικητής των εκλογών.

Με τα σημερινά δεδομένα, όμως, τίποτε στον ορίζοντα δεν προαναγγέλλει ένα ισχυρό δίλημμα, από εκείνα που κινητοποιούν και συναρπάζουν. Σαν εκείνα άλλων εκλογών του πρόσφατου παρελθόντος- το «Καραμανλής ή τανκς» του ΄74, το «Αλλαγή ή συντήρηση» του ΄81, το «Εκσυγχρονισμός ή λαϊκή δεξιά» του ΄96 και το «Καραμανλής ή διαπλοκή» του 2004. Όσο κι αν οξύνεται το κλίμα, όσο κι αν ανεβαίνουν οι τόνοι, όλα δείχνουν πως πάμε σε εκλογές με πολιτική σουρντίνα, εκλογές χαμηλών συγκινήσεων και με ένα ήπιο δίλημμα και ένα απλό, διαχειριστικό μάλλον, παρά πολιτικό διακύβευμα.

κι αν, καθώς λένε, ο Καραμανλής ο νεώτερος θαυμάζει τον Ανδρέα Παπανδρέου, δεν φαίνεται να μπορεί να επαναλάβει με οποιονδήποτε τρόπο το στρατήγημα του 1985

Γνωρίσαμε και τέτοιες στην πρόσφατη εκλογική μας ιστορία. Το 1985, για παράδειγμα. Ή το 2000. Στην πρώτη περίπτωση, η απερχόμενη κυβέρνηση Παπανδρέου είχε καταφέρει να ανανεώσει, σε συμβολικό επίπεδο, την υπόσχεση της Αλλαγής με το προεδρικό «προνουντσιαμέντο» κατά του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Και έκανε έναν εκλογικό περίπατο έναντι ενός αντιπάλου που φώναζε «απαλλαγή» σε ώτα μη ακουόντων. Στη δεύτερη περίπτωση, η απερχόμενη κυβέρνηση Σημίτη είχε καταφέρει να ανατρέψει στο τσακ μια εκλογική ήττα που οι δημοσκοπήσεις προεξοφλούσαν, κεφαλαιοποιώντας την ανασφάλεια που ενέπνεε μια αντιπολίτευση η οποία έμοιαζε ακόμη πολύ ερασιτεχνική και ελάχιστα φερέγγυα, για να της εμπιστευθεί κανείς το τιμόνι μιας χώρας που δεν είχε ακόμη κλειδώσει εντελώς τη θέση της στην οικονομία της ευρω-εξασφάλισης.

Όσο κι αν, καθώς λένε, ο Καραμανλής ο νεώτερος θαυμάζει τον Ανδρέα Παπανδρέου, δεν φαίνεται να μπορεί να επαναλάβει με οποιονδήποτε τρόπο το στρατήγημα του 1985. Δεν φαίνεται να διαθέτει τα μέσα ή την ικανότητα να ανανεώσει, έστω και σε συμβολικό επίπεδο, την εξατμισθείσα πλέον προσδοκία που τον συνόδευε το 2004. Και το σύνθημα «ψηφίστε με, για να κάνω όσα μπορούσα να είχα κάνει την προηγούμενη τετραετία όσα σας είχα υποσχεθεί, αλλά δεν έκανα» δεν πείθει.

Τι του μένει, λοιπόν; Να μιμηθεί, όχι τον Ανδρέα του ΄85, μα τον Σημίτη του 2000. Να αξιοποιήσει προς όφελός του τις (υπαρκτές) αδυναμίες της αντιπολίτευσης. Αλλιώς, θα του συμβεί ό,τι και στον Κ. Μητσοτάκη το 1993.

Μόνο που μεταξύ 2000 και 2007 υπάρχουν δύο, τουλάχιστον, προφανείς διαφορές.

Η πρώτη: Το πρόβλημα της κυβέρνησης Σημίτη τότε ήταν ότι ο κόσμος πίστευε πως είχε βασικά εκπληρώσει την αποστολή της, με την ένταξη στο ευρώ και ότι η χώρα ήταν έτοιμη να αλλάξει ατζέντα και πολιτικό προσωπικό. Ενώ, αντίθετα, της κυβέρνησης Καραμανλή το πρόβλημα είναι ότι δεν έκανε τίποτε από όσα περιμέναμε από αυτήν. Η ατζέντα παραμένει η ίδια, σε εκκρεμότητα. Αναζητείται απλώς το κατάλληλο προσωπικό για να τη φέρει σε πέρας.

Και η δεύτερη: Η Νέα Δημοκρατία τότε ένιωθε πως είχε τις εκλογές στο τσεπάκι της, υπερτίμησε τα γκάλοπ, υποτίμησε τον αντίπαλο και δεν διέγνωσε τη δική της αδυναμία, την έλλειψη φερεγγυότητας. Το ΠΑΣΟΚ προφανώς δεν έχει τέτοιες αυταπάτες. Έχει, συνεπώς, τη δυνατότητα και την ευκαιρία να αντιδράσει. Θα το κάνει; Το ματς, πάντως, θα κριθεί από αυτό. Και, έτσι κι αλλιώς, πάμε για ντέρμπι.