Η ανταλλαγή ήταν σύμφωνη με το πνεύμα των καιρών

Ύστερα από όλη αυτή τηνέρευνα,πιστεύετε ότι υπήρχε άλλη λύση πέρα από την ανταλλαγή πληθυσμών;

Διαλέγοντας προσεκτικά τα λόγια μου, πιστεύω ότι η ανταλλαγή ήταν και ανθρώπινη τραγωδία και αναπόφευκτο αποτέλεσμα της ιδεολογίας του έθνους-κράτους που γεννήθηκε στη Δυτική Ευρώπη και σταδιακά κυριάρχησε στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Επικρίνοντας κανείς τους πολιτικούς και τους διπλωμάτες που διαπραγματεύθηκαν την ανταλλαγή, χάνει το πραγματικό νόημα. Όσα έκαναν βρίσκονταν σε απόλυτη συμφωνία με το «πνεύμα των καιρών» και κανένας δεν μπορεί να κρίνει τις πράξεις τους αν δεν κρίνει την ιδεολογία του έθνουςκράτους που αντανακλούσαν. Γράφετε ότι οι μοίρες των Ελλήνων και των Τούρκων είναι αναπόφευκτα δεμένες. Αυτό ισχύει και για το μέλλον;

Τουλάχιστον με την αρνητική έννοια, ναι. Δεν μπορώ να φανταστώ πώς οι αρνητικές εξελίξεις στη μια χώρα δεν θα είχαν αρνητικές συνέπειες και στην άλλη. Ανεξαρτήτως πολιτικών κομμάτων, η ελληνική πολιτική από το 1999 και μετά αντανακλά την ελπίδα ότι τα πεπρωμένα των δύο χωρών θα πλεχθούν με θετικό τρόπο. Κάθε αξιοπρεπής άνθρωπος θα υποστήριζε αυτή την ελπίδα. Με μεγαλύτερη βεβαιότητα, θα έλεγα ότι ούτε η ελληνική ούτε η τουρκική κοινωνία δεν μπορούν να καταλάβουν τον εαυτό τους χωρίς να αναφέρονται η μία στην άλλη.