Σωρεία παρεμβάσεων με χίλια πρόσωπα  

Αν δεχτούμε ότι η άγνοια του παρελθόντος υπονομεύει κάθε δυνατότητα δράσης στο παρόν, μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε γιατί παρεμβαίνουν όσοι αναλαμβάνουν να καθαρίσουν τα σχολικά βιβλία από ό,τι θεωρούν ενοχλητικό για τα εθνικά, κοινωνικο-οικονομικά και θρησκευτικά πιστεύω τους.

Η ιστορία της ελληνικής εκπαίδευσης καταδεικνύει τρεις κατηγορίες παρεμβάσεων στο περιεχόμενο των σχολικών γνώσεων, στο «τι» δηλαδή μαθαίνουν ο μαθητές και οι μαθήτριες στο σχολείο. Στην πρώτη κατηγορία μπορούμε να αναφέρουμε τις αντιδράσεις διαφόρων εξωεκπαιδευτικών- κυρίωςφορέων και προσώπων, οι οποίες υπαγόρευσαν στην επίσημη εκπαιδευτική πολιτική την απόσυρση και την πολτοποίηση βιβλίων ή τη «διόρθωση» και την περικοπή κεφαλαίων. Έτσι, από τις πιο γνωστές περιπτώσεις μπορούμε να αναφέρουμε την απόσυρση (με κυβερνητική απόφαση) του βιβλίου του Κώστα Καλοκαιρινού Ιστορία Ρωμαϊκή και Μεσαιωνική (Β΄ Γυμνασίου) έπειτα από κεντρική παρέμβαση του μετέπειτα προπαγανδιστή της χούντας Σάββα Κωνσταντόπουλου (1965), την απόσυρση (1990) του βιβλίου του Λευτέρη Σταυρια νού Ιστορία του ανθρώπινου γένους (Α΄ Λυκείου) που βρήκε απέναντί του τα αφοριστικά υπομνήματα της Ιεράς Συνόδου, την απόσυρση (1991) του βιβλίου Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας (Γ΄ Γυμνασίου) του Βασίλη Κρεμμυδά, που δέχθηκε επίθεση από εθνικιστικούς κύκλους, και την απόσυρση (2002) του βιβλίου Ιστορία του Νεότερου και Σύγχρονου Κόσμου σε επιμέλεια του Γιώργου Κόκκινου κ.ά., που μοιράστηκε στη Γ΄ Λυκείου αλλά δεν διδάχθηκε ποτέ, έπειτα από αντιδράσεις βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, του υπουργείου Παιδείας της Κύπρου και εθνικιστικών οργανώσεων.

Στη δεύτερη κατηγορία έχουμε τις συνέπειες παρεμβάσεων που δεν διακρίνονται διά γυμνού οφθαλμού. Έτσι π.χ. το 1998-99 το ΥΠΕΠΘ ανακοινώνει ότι «ανανεώνει το περιεχόμενο σπουδών στο Γυμνάσιο με την εισαγωγή νεωτερισμών σε μια σειρά από γνωστικούς τομείς και δραστηριότητες, όπως αγωγή υγείας, αγωγή καταναλωτή κ.λπ.». Ωστόσο η διατυμανιζόμενη «ανανέωση», που έγινε χωρίς ενιαίους στόχους και λογική για τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, ρυμουλκήθηκε στην εναγώνια προσπάθεια του ΥΠΕΠΘ να μοντάρει το αναλυτικό πρόγραμμα στις οδηγίες που συνόδευαν το «κουτί της Πανδώρας», δηλαδή, στο «εμβαδόν» των προσανατολισμών της απορρόφησης των κονδυλίων του Β΄ Κοινοτικού Πλαισίου.

Στην τρίτη κατηγορία καταγράφονται οι αποσιωπήσεις, εκχερσώσεις επιστημονικών απόψεων που έρχονται σε σύγκρουση με τη θρησκεία. Διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Κάρολου Δαρβίνου και 150 χρόνια μετά την έκδοση της « Καταγωγής των ειδών διά της φυσικής επιλογής » τα σχολικά βιβλία Βιολογίας δεν δείχνουν να αναγνωρίζουν στην πράξη τη σημασία που έχει η θεωρία της εξέλιξης. Μια «βουτιά» στις σελίδες όλων των μεταπολεμικών σχολικών βιβλίων Βιολογίας φανερώνει ότι το κεφάλαιο «εξέλιξη» είτε απουσιάζει, είτε τεχνηέντως βρίσκεται στις τελευταίες σελίδες των βιβλίων που ποτέ δεν διδάσκονται, είτε υπάρχει αλλά είναι εκτός διδακτέας- εξεταστέας ύλης. Εδώ έχουμε την αθέατη αυτολογοκρισία υπό το βάρος των αντιδράσεων θρησκευτικών κύκλων.