Φαινόμενα

Νομίζεις ότι βλέπεις χορό;

Με τις διαρκείς εναλλαγές χορευτικών ειδών και κοινό, ο χορός στο «Dance» μετατρέπεται από τέχνη σε άθλημα δεξιοτεχνίας
Σώματα που αγωνίζονται να αποδώσουν χορευτικές κινήσεις επιδεικνύοντας ταλέντο, σκληρή άσκηση και πάθος μέσα σε ελάχιστα λεπτά. Τόσα έχουν στη διάθεσή τους για να αποδείξουν ότι μπορούν να χορέψουν. Μάλλον απίθανο να το καταφέρουν. Απέναντί τους μια τριμελής κριτική επιτροπή που κατέχει την ειδική γνώση για να διακρίνει τις λεπτές διαφορές στην ποιότητα των κινήσεων.

Στην αίθουσα- αρένα συγκεντρωμένο το «ζωντανό» κοινό εκφράζεται χειροκροτώντας, γιουχάροντας τις παρατηρήσεις της κριτικής επιτροπής ή επικροτώντας άλλες διά βοής. Τι ακριβώς γνωρίζει από την τέχνη του χορού για να διακρίνει τις λεπτές αποχρώσεις στην έκφρασή της είναι άγνωστο. Την ίδια άγνοια δείχνει και η παρουσιάστρια Βίκυ Καγιά με τις εντυπωσιακές σωματικές αναλογίες, που αντεπεξέρχεται με χάρη στον ρόλο, αλλά χωρίς να διακρίνεται για άλλο πλην αυτής. Προφανώς για ένα τηλεοπτικό θέαμα του είδους, αυτό είναι αρκετό.

Άλλωστε τα είδη του χορού στα οποία καλούνται να διαγωνιστούν οι επίδοξοι σταρ ανήκουν σε εκείνα που προσφέρουν έναν συνδυασμό σεξουαλικής έκφρασης του κορμιού και εντυπωσιακών, σχεδόν ακροβατικών, κινήσεων. Το θέαμα θυμίζει μάλλον αθλητικό διαγωνισμό παρά χορό. Οι διαρκείς εναλλαγές ρυθμού και χορευτικών ειδών σε ελάχιστο χρόνο δεν επιτρέπουν την απόλαυση μιας τέχνης, αλλά μόνον την εκτόνωση που προσφέρει η παρακολούθηση ενός σπορ το οποίο απαιτεί δεξιοτεχνία.

Ωστόσο είναι η πρώτη φορά που ο χορός παρουσιάζεται στη χώρα μας με τη μορφή ενός ακόμη κρίκου στην αλυσίδα της κατανάλωσης. Μέχρι τώρα κρατούσε τα σκήπτρα το τραγούδι, με τα τραγουδιστικά ριάλιτι να αποτελούν τις νέες δεξαμενές αοιδών- προϊόντων για τη βιομηχανία των σουξέ και της πίστας.

Ο χορός (ως «αγορά» και όχι ως προσωπική έκφραση σε ιδιωτικούς χώρους) παρέμενε στα «στεγανά» είτε της υψηλής τέχνης για καλλιεργημένο κοινό, είτε του συνοδευτικού θεάματος των αοιδών της πίστας, είτε των παραδοσιακών χορών. Έτσι το «So you think you can dance» εμφανίζεται σαν ένα είδος τηλεοπτικού «εκδημοκρατισμού» του χορού, με την έννοια της «γνωριμίας» του με το μεγάλο τηλεοπτικό κοινό και του συντονισμού του με τους όρους της μαζικής κατανάλωσης. Αυτό σημαίνει ότι με την πρόσμειξη πολλών και διαφορετικών ειδών χορού, τα οποία φέρουν εθνικά και ταξικά χαρακτηριστικά, το τηλεοπτικό, διαγωνιστικό σόου αποτελεί εν τέλει ένα είδος χορευτικής Ντίσνεϊλαντ. Ένα ποτ πουρί μουσικών με παγκόσμια απήχηση και τελετουργικών χορών, που διαλύει συμβολικά την αίσθηση του ανταγωνισμού, των συγκρούσεων και της κοινωνικής κινητικότητας στην αληθινή ζωή, αλλά πολύ περισσότερο στη μεγάλη παγκοσμιοποιημένη αγορά.

Ο χορός, περισσότερο και από το τραγούδι (που θέτει το πρόβλημα της γλώσσας) ως τελετουργική έκφραση κοινωνικών συμπεριφορών, μπορεί να αποτελέσει ιδανικό μέσο για να επικοινωνήσουν διαφορετικές κουλτούρες αναδεικνύοντας τα κοινά σημεία τους.

Για παράδειγμα ο υπερτονισμένος γυναικείος ρόλος στα ντουέτα μοντέρνων και λατινοαμερικάνικων χορών με ενδυμασίες «πολύ σέξι» (χαρακτηριστικό που τονίζεται άλλωστε ως επιπλέον προσόν των χορευτριών, οι οποίες κατορθώνουν να το πετύχουν) αντανακλά τον συσχετισμό της σεξουαλικότητας με την κοινωνική κινητικότητα, κοινό χαρακτηριστικό στις παραδοσιακά πατριαρχικές κοινωνίες (π.χ. η γυναίκα κοιμάται με άντρες ή τους παντρεύεται με σκοπό την κοινωνική της ανέλιξη). Τα υπερμπιρμπιλωτά κοστούμια των γυναικών στα σόου δεν είναι άλλο από αναπαράσταση της επιδεικτικής χυδαιότητας του πλούτου. Αυτήν καλείται να ισορροπήσει στα χορευτικά νούμερα η αισθητική αρτιότητα του καλλιτέχνη, που αποτελεί το «αυθεντικό στοιχείο», άρα την ποιότητα, την οποία αποζητά ο θεατής.


Χορευτές να ταιριάζουν σε φαντασιώσεις

Αυθεντικό στοιχείο καλλιτεχνικής ποιότητας δεν μπορεί να υπάρξει στο «So you think you can dance» για όλους τους προαναφερθέντες λόγους. Προς το παρόν το σόου υπηρετεί ή μάλλον διαμορφώνει στη χώρα μας μια νέα αγορά, μια αγορά καταναλωτών του «χορού».

Η ίδια η θέση του κοινού, που με ποδοσφαιρικές αντιδράσεις ενισχύει τους χορευτές (εκπροσώπους του), οι οποίοι κερδίζουν τη συμπάθειά του, αφαιρεί κάθε καλλιτεχνική διάσταση από το θέαμα. Γρήγορα ξεχώρισε ο Τσιάγο για παράδειγμα, που διαθέτει επι πλέον των χορευτικών ικανοτήτων, εμφάνιση η οποία ταιριάζει στις νεανικές φαντασιώσεις διαμορφωμένες από την αγορά των περιοδικών λατρείας της σωματικής τελειότητας.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το κοινό του χορευτικού ριάλιτι προτιμά τον χορευτή που το κάνει να ονειρεύεται σε αντίθεση με το τραγουδιστικό ριάλιτι όπου επιλέγει αυτόν που του μοιάζει.

Στην πραγματικότητα το θέαμα δεν είναι παρά ένα χορευτικό pass par tout που μετατρέπει μια τέχνη, πριν ακόμη γίνει προσιτή στο ελληνικό κοινό με τις εκλεπτυσμένες ιδιομορφίες της και τα ιδιαίτερα κριτήριά της, σε ένα ακόμη βιομηχανικά στυλιζαρισμένο προϊόν της αγοράς θεάματος.