η Θεά

ΤΟ ΝΕΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΟΥΛΟ ΚΟΕΛΙΟ
ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΝΕΟΠΑΓΑΝΙΣΜΟΥ.
Ο ΚΟΕΛΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΙ ΤΙΣ ΚΑΘΙΕΡΩΜΕΝΕΣ
ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΣΚΟΤΑΔΙΣΤΙΚΕΣ, ΑΛΛΑ ΤΟ
ΔΙΑΔΟΧΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙ-ΝΕΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ
ΠΑΡΑ ΜΙΑ ΑΣΥΝΑΡΤΗΤΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
ΑΝΑΚΑΤΕΜΕΝΗ ΜΕ ΑΡΧΑΙΕΣ ΔΟΞΑΣΙΕΣ
«ΩΜαρία, που συνέλαβες χωρίς αμαρτία, προσευχήσου για εμάς που προστρέχουμε σ΄ Εσένα. Αμήν».

Πριν ξεκινήσει το βιβλίο του, στη μέση μιας λευκής σελίδας, ο Πάουλο Κοέλιο βάζει αυτή τη φράση, όπως άλλοι αρχίζουν με μια φράση του Τόμας Μαν ή του Βικτώρ Ουγκώ. Αμέσως μετά ακολουθεί μια άλλη λευκή σελίδα, με ένα μικρό απόσπασμα στη μέση από το Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Τι συμβαίνει; Έχει γίνει χριστιανός μέχρι το κόκαλο; Και όμως όχι. Ο Κοέλιο, σε αυτό το μυθιστόρημά του που φέρει τον τίτλο Η μάγισσα του Πορτομπέλο, μοιάζει να εισάγει μια νέα, δική του θρησκευτική θεωρία. Στην πραγματικότητα δεν κάνει κάτι διαφορετικό από αυτό που έκανε έως τώρα. Ο Κοέλιο και σε ένα βαθμό ο Νταν Μπράουν εκπροσωπούν μια τάση που χωρίς καθόλου να αμφισβητεί τη θρησκευτικότητα αμφισβητεί την επίσημη Εκκλησία, κατηγορώντας την για αλλοτρίωση αλλά και για συνειδητή απόκρυψη στοιχείων προκειμένου να διατηρήσει την υπερμεγέθη εξουσία της.

Απλώς εδώ, πλέον, η θεωρία παίρνει τη διάσταση μανιφέστου. Σε ένα συγκεκαλυμμένο δοκίμιο που εμφανίζεται ως μυθιστόρημα, ο Κοέλιο διακηρύσσει την ανάγκη της αναγέννησης παλαιότερων- κατά βάση προχριστιανικών- θρησκευτικών τάσεων και συμπεριφορών. Υπάρχει πράγματι τέτοια τάση, την οποία η Εκκλησία θεωρεί πολύ σοβαρή. Αρκεί να θυμηθούμε την προ διετίας σειρά περίπου δέκα άρθρων του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου στην εφημερίδα «Απογευματινή» γι΄ αυτά τα θέματα: ήθελε αφενός να αντιμετωπίσει τον νεοπαγανισμό, αφετέρου να στηρίξει την κατασκευή του ελληνοχριστιανικού ιδεολογήματος, το οποίο θέλει να αποδείξει- μάλλον μάταια- ότι αρχαιοελληνικός πολιτισμός και χριστιανισμός δεν είναι αντίθετοι πόλοι, αλλά δυο στενοί φίλοι που βαδίζουν χέρι χέρι.

Με πονηριά
Ο Κοέλιο φέρεται πονηρά. Δεν επιτίθεται στον χριστιανισμό συνολικά. Δείχνει εκ πρώτης όψεως σεβασμό, όχι μόνο χρησιμοποιώντας εδώ κι εκεί ευαγγελικές ρήσεις, ονόματα αγίων, χριστιανική ορολογία, αλλά και αναδεικνύοντας ευφυώς το πρόσωπο του Χριστού, τον οποίο διαχωρίζει από το χριστιανικό οικοδόμημα, έστω και αν αποφεύγει να πει πού ακριβώς τον τοποθετεί. Έτσι, προσεταιρίζεται το θρησκευτικό συναίσθημα χωρίς να συγκρούεται με τις χριστιανικές παραδόσεις των ανθρώπων, οι οποίες ύστερα από τόσους αιώνες τείνουν να περάσουν στο DΝΑ τους. Ταυτόχρονα δημιουργεί και ένα ευρύτερο ακροατήριο που ξεπερνά τα όρια του Χριστιανισμού και ανοίγεται σε πάσης φύσεως ημιμαθείς και

Ρaolo Coelho

Η ΜΑΓΙΣΣΑ ΤΟΥ ΠΟΡΤΟΜΠΕΛΟ

ΜΤΦ. ΜΑΤΑ ΣΑΛΟΓΙΑΝΝΗ, ΕΚΔ. ΛΙΒΑΝΗΣ, 2007, ΣΕΛ. 374, 16,50

αναζητούντες την υπερβατική πνευματικότητα, πέραν των ορίων της επιστήμης και της γνώσης.

Η βασική θέση του είναι ότι ο Χριστιανισμός έφερε σε δεσπόζουσα θέση τον άνδρα Θεό, παραμερίζοντας αρχέγονες παραδόσεις. Ο Κοέλο επιζητεί την επανεμφάνιση της θηλυκής πλευράς του Θεού και εισάγει την έννοια της πίστης στη Μεγάλη Μητέρα, όπως τη λέει, που δεν είναι άλλη από τη μητέρα Γη («Οι Έλληνες την ονόμαζαν Γαία», γράφει κάπου), την Αφροδίτη, τη Φύση. Προσπαθεί να επαναφέρει στη Γη το θεϊκό στοιχείο που τώρα βρίσκεται στον ουρανό και τα σύννεφα, ώστε να συνδυάσει την πνευματικότητα με την ελκυστική ιδέα ότι η γήινη Θεά έχει το πρακτικό πνεύμα να μην απαγορεύει την τέρψη σε τούτο τον κόσμο. Σε αυτό το πλαίσιο εξαφανίζεται η έννοια του Παραδείσου και της Κόλασης, όχι όμως και η επιβίωση των ψυχών που εντέλει, και αυτές, συνεχίζουν να κινούνται ανάμεσά μας. Ο Κοέλιο φτάνει στο σημείο να κηρύξει το τέλος του σκοταδισμού (υπονοώντας τις καθιερωμένες θρησκείες που, όπως λέει, καταπνίγουν την καρδιά και το μυαλό) υπέρ όχι μιας αθεΐας την οποία μάλλον θεωρεί αδιανόητη, αλλά υπέρ της θρησκευτικής ελευθερίας, εννοώντας τον σεβασμό όχι μόνο για όλες τις αναγνωρισμένες θρησκείες αλλά και για περιθωριακές, είτε καινούργιες είτε παλαιές που αναβιώνουν. Προειδοποιεί μάλιστα ότι «τώρα που οι δυνάμεις του σκότους ψυχορραγούν, εμφανίζονται πιο δυνατές όπως τα ζώα τις στιγμές πριν πεθάνουν».