Η Επανάσταση του 21 στο σφυρί

Ένα ανέκδοτο ιστορικό αρχείο για τα πρώτα χρόνια του Αγώνα της Ανεξαρτησίας κατά των Τούρκων, την Πολιορκία του Μεσολογγίου και τα δημοσιονομικά του νεοσύστατου ελληνικού κράτους βρίσκεται στο Μόναχο όπου πρόκειται να δημοπρατηθεί στις 9 Μαΐου από τον οίκο δημοπρασιών Χέρμαν (και μέσω Ίντερνετ), με τιμή εκκίνησης τις 20.000 ευρώ.

Πρόκειται για 113 ντοκουμέντα στην ελληνική γλώσσα, με επιστολές επωνύμων, κατάστιχα, δύο ελληνικές εφημερίδες, τέσσερα τουρκικά χειρόγραφα και ένα σπάνιο βιβλίο τα οποία θα διατεθούν ως σώμα. «Ήδη έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον διάφοροι ελληνικοί πολιτιστικοί οργανισμοί», είπε στα «ΝΕΑ» ο δημοπράτης Βόλφγκανγκ Χέρμαν.

Τα έγγραφα, όπως πρόσθεσε, παρακολουθούν την πολυετή αντίσταση του πολιορκημένου από τους Τούρκους Μεσολογγίου (περιλαμβάνουν ένα λογιστικό κατάστιχο 72 σελίδων με στοιχεία για την Επανάσταση και την Πολιορκία, αλλά και αποδείξεις και λογαριασμούς με στρατιωτικούς μισθούς και λογιστικά από το Άργος και την Τριπολιτσά) και φτάνουν μέχρι την ανακήρυξη της Αίγινας σε έδρα της ελληνικής κυβέρνησης από τον Ιωάννη Καποδίστρια, την εποχή του Όθωνα και αργότερα. Το πρώτο χρονολογικά ντοκουμέντο της δημοπρασίας είναι μια πρώτη σειρά επιστολών με ημερομηνία 8 Ιανουαρίου 1823 που υπογράφεται από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο από το Μεσολόγγι προς τους πολίτες της Ζακύνθου και της Κεφαλονιάς, και τους αρχηγούς της Επανάστασης στην Πελοπόννησο. Ο μετέπειτα πρωθυπουργός είχε πάει στο Μεσολόγγι το 1821 και εκλέχτηκε πρόεδρος της υπό συγκρότηση Γερουσίας. Αργότερα διορίστηκε πρόεδρος της πρώτης Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου. Τον Μάϊο του 1822 στάλθηκε δε ως πληρεξούσιος της Αρχής στο Μεσολόγγι με 1.500 άντρες, με σκοπό την οργάνωση τακτικού στρατού στην Ρούμελη- η στρατιωτική επιχείρηση έληξε άδοξα στη μάχη του Πέτα.

Περιλαμβάνεται ακόμη πολύτιμο υλικό, με σημαντικές πληροφορίες για την εποχή της Επανάστασης και της ίδρυσης του πρώτου ελληνικού κράτους, με μυστικές πληροφορίες για τις μορφές- κλειδιά του αγώνα όπως ο (μετέπειτα πρωθυπουργός επίσης) Γεώργιος Κουντουριώτης και τους αγωνιστές όπως ο (Μικρασιάτης) Γεώργιος Πραΐδης, οι Ηλίας Χρυσοσπάθης, Πανούτσος Νοταράς, Νέγρης, Ιωάννης Κωλέττης, Νάσος Φωτομάρας, Αναστάσιος Τσαμαδός, Γιωργάκης Μαυρομιχάλης, Νικόλαος Λεβίδης, Αναγνωσταράς κ.ά. Αλλά και για τον φιλέλληνα Ελβετό Ιωάννη- Ιάκωβο Μάγερ που είχε στήσει το τυπογραφείο του στο πολιορκημένο Μεσολόγγι (το Ημερολόγιό του 1825-26, σε έκδοση του 1926 από το Γεώργιο Δροσίνη περιλαμβάνεται στα έγγραφα).

Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν συγκινητικά ντοκουμέντα, όπως η τελευταία επιστολή που έγραψε «Προς τους Κυρίους» ο Υδραίος ναυμάχος Αναστάσιος Τσαμαδός λίγο πριν από τον θάνατό του στη ναυμαχία κατά του Ιμπραήμ στη Σφακτηρία, ενώ επέβαινε στη ναυαρχίδα «Άρης» του ελληνικού στόλου, ή η επιστολή του μετέπειτα υπουργού Ναυτικών Νικολάου Λεβίδη προς τους πολίτες της Ζακύνθου σχετικά με έναν έρανο για τις χήρες και τα ορφανά της Σφαγής των Ψαρών.

Στα έγγραφα περιλαμβάνεται, τέλος, ένα σημαντικό ντοκουμέντο: ένα ανυπόγραφο, άγνωστο μέχρι σήμερα, σχέδιο επιστολής από τους αρχηγούς της Επανάστασης «Προς τον Μεγαλειότατο της Μεγάλης Βρετανίας». Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, που είχε αντιληφθεί την αλλαγή στρατηγικής της Μεγάλης Βρετανίας, γνωρίζουμε ότι είχε στείλει άλλη επιστολή προς το Βρετανό υπουργό Εξωτερικών: «Σας προσφέρουμε διαρκή συμμαχία αν σώσετε την Ελληνική Επανάσταση». Παραίνεση που χαρακτηρίστηκε από κάποιους ως δήλωση υποτέλειας- αν και υπονοούσε πως αν δεν προσφερόταν βοήθεια θα απευθύνονταν στη Ρωσία ή τη Γαλλία, φέρνοντας σε αδιέξοδο τη βρετανική διπλωματία.