[ Δρόμοι ] Υπάρχουν…

… άραγε αξιόπιστες εκδοχές του Ισλάμ που συμβιβάζονται με τη φιλελεύθερη δημοκρατία όπως έχει αναπτυχθεί στη Δύση; Μπορεί άραγε να είναι κάποιος καλός Μουσουλμάνος και ταυτόχρονα καλός πολίτης μιας ελεύθερης κοινωνίας; Ή μήπως το Ισλάμ και η σημερινή Δύση είναι σαν τη φωτιά και το νερό; Κάνοντας κατά κάποιον τρόπο και την αυτοκριτική του, ο Βρετανός ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας (φωτό) γράφει στην «Γκάρντιαν» ότι το να αγνοούμε τους διαφωνούντες στους κόλπους του Ισλάμ αποτελεί μοιραίο λάθος. Άνθρωποι σαν τη σομαλικής καταγωγής Ολλανδή βουλευτή Αγιαάν Χίρσι Άλι χρειάζονται ιδιαίτερα τη συμπαράστασή μας. Όπως γράφει στην καινούργια αυτοβιογραφία της με τίτλο «Άπιστη», διέτρεξε μια μεγάλη διαδρομή μέχρι να σταθεί μπροστά στον καθρέφτη του δωματίου της σε ένα ελληνικό ξενοδοχείο και να πει δυνατά, στα σομαλικά: «Δεν πιστεύω στον Θεό». Από τότε, μιλάει ως άθεη. Και κινδυνεύει καθημερινά να πέσει θύμα κάποιου φανατικού.

Το να δείχνεις…
… αλληλεγγύη σε κάποιον δεν σημαίνει να συμφωνείς σε όλα μαζί του. Ο Ας πιστεύει ότι η Χίρσι Άλι έχει δίκιο σ΄ αυτά που λέει για τον Θεό και σ΄ αυτά που λέει για την καταπίεση των γυναικών σε ορισμένες μουσουλμανικές οικογένειες και κοινότητες της Ευρώπης. Έχει άδικο όμως σ΄ αυτά που λέει για το Ισλάμ. «Το Ισλάμ», είπε πέρυσι στη «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ», «δεν μπορεί να συνυπάρξει με τη φιλελεύθερη κοινωνία που προέκυψε από τον Διαφωτισμό». Πολλοί Δυτικοί κοσμικοί διανοούμενοι συμφωνούν μαζί της. Αλλά ορισμένοι Μουσουλμάνοι διανοούμενοι διαφωνούν.

Ας πάρουμε…
… τον Γκαμάλ αλ-Μπάνα, νεώτερο αδελφό του ιδρυτή της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Ο πατέρας τους, ένας λόγιος ιμάμης, πέρασε 40 χρόνια από τη ζωή του ταξινομώντας 45.000 αναφορές σε πράγματα που υποτίθεται ότι είπε ή έκανε ο Μωάμεθ. Ογδόντα έξι ετών σήμερα, ο Γκαμάλ αλ-Μπάνα έχει αφιερώσει όλη του τη ζωή στη μελέτη του Ισλάμ και των σχέσεών του με την πολιτική. «Το Ισλάμ δεν διεκδικεί το μονοπώλιο στη γνώση», είπε στον Βρετανό ιστορικό σε πρόσφατη συνάντησή τους στο Κάιρο. Όλες οι απόψεις πρέπει να συζητούνται, και κανείς δεν δικαιούται να χαρακτηρίζει κάποιον άπιστο επειδή διαφωνεί με τις απόψεις του. Όσο για την περίφημη αποστασία, ο Μουσουλμάνος έχει κάθε δικαίωμα να εγκαταλείψει το Ισλάμ, το Κοράνι το λέει ρητά: «Δεν υπάρχει εξαναγκασμός στη θρησκεία».

Η φράση…
… που αποδίδεται στον προφήτη- «Όποιος αλλάζει το θρήσκευμά του πρέπει να εκτελείται»- απορρίπτεται από τον ιμάμη αλ-Μούσλιμ, έναν από τους πρώτους και πιο έγκυρους συλλέκτες των λόγων και των έργων του Μωάμεθ. Κι όμως, η Χίρσι Άλι δήλωσε πέρυσι στο Βερολίνο ότι ο Προφήτης είχε άδικο όταν είπε ότι οι αποστάτες πρέπει να εκτελούνται. Ποιος γνωρίζει λοιπόν καλύτερα το Ισλάμ; Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να διαλέξουμε σώνει και καλά τη μία ή την άλλη προσέγγιση. Πρέπει όμως να ακούμε και να στηρίζουμε τους διαφωνούντες, τόσο τους πρώην Μουσουλμάνους όπως η Χίρσι Άλι όσο και τους διαφωνούντες Μουσουλμάνους διανοούμενους όπως ο αλΜπάνα.