Ο λεκές της ενοχής

ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΤΟΥ, Ο ΓΚΙΝΤΕΡ ΓΚΡΑΣ ΟΙΚΤΙΡΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ
ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΑΝΙΚΕΣ (ΝΑΖΙΣΤΙΚΕΣ) ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΤΟΥ, ΑΛΛΑ ΚΡΑΤΑΕΙ ΚΑΙ ΚΡΥΜΜΕΝΟΥΣ ΑΣΟΥΣ… ΟΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΑΣ ΠΡΟΤΙΜΑ ΝΑ ΤΑ ΠΕΙ Ο ΙΔΙΟΣ, ΠΑΡΑ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΕ ΑΣΤΟΧΑΣΤΑ ΧΕΡΙΑ
Ηομολογία του Γκίντερ Γκρας είναι πράγματι εντυπωσιακή: «Ήδη από τα τελευταία χρόνια του ελεύθερου κράτους- ήμουν δέκα- το αγόρι που φέρει το όνομά μου γράφτηκε εντελώς οικειοθελώς στην οργάνωση Παίδων της Χιτλερικής Νεολαίας, στα “Πιτσιρίκια”, όπως μας έλεγαν. Στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι το δώρο που ζήτησα ήταν η στολή μαζί με πηλήκιο, μαντίλι του λαιμού, τελαμώνα και αορτήρα».

Και καλά στα δέκα του χρόνια, αλλά στα δεκαπέντε του, πήγε και πάλι εθελοντικά να παρουσιαστεί- αυτή τη φορά ήθελε να πολεμήσει και ζήτησε να τον πάρουν στα υποβρύχια. Όταν είδε δυσκολία, είπε ότι συμβιβάζεται και με τα τεθωρακισμένα… «Η πράξη μου δεν επιδέχεται το υποκοριστικό της νεανικής βλακείας. Δεν καθόταν στο σβέρκο μου καμία ανωτέρα βία», λέει τώρα. Βέβαια ήδη ο στρατός είχε καλέσει την κλάση του για βοηθητικές εργασίες. Ο Γκίντερ Γκρας δεν ήθελε όμως να μείνει άκαπνος.

Όταν έβλεπε τα επίκαιρα στον κινηματογράφο – και από όλους τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς τα εβδομαδιαία επίκαιρα ήταν ο πιο αποτελεσματικόςονειρευόταν: «Με έβλεπα υποκελευστή να κρατώ σκοπιά στον πυργίσκο του υποβρυ- χίου με φουρτουνιασμένη θάλασσα». Και ακόμη δεν είχαν έρθει τα χειρότερα. Το χαρτί της στράτευσης- ήταν πια δεκαεπτάτον έστελνε με τρένο στη Δρέσδη, μέσω Βερολίνου. «Το επόμενο φύλλο πορείας κατέστησε σαφές πού θα εκπαιδευόταν ο νεοσύλλεκτος, ο οποίος έφερε το όνομά μου: σε στρατόπεδο εκπαίδευσης των Ενόπλων Ες Ες κάπου μακριά, στον Βοημικό Δρυμό. Στη φλούδα του κρεμμυδιού δεν υπάρχει χαραγμένο τίποτα, στο οποίο να διακρίνεται κάποια ένδειξη τρόμου ή φρίκης. Το διπλό ρουνικό σύμβολο στον γιακά της στολής δεν με απωθούσε»,

Γκίντερ Γκρας

ΞΕΦΛΟΥ

ΔΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΡΕΜΜΥΔΙ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΤΟΥΛΑ ΣΙΕΤΗ, ΕΚΔ. ΟΔΥΣΣΕΑΣ

γράφει ο σημερινός Γκίντερ Γκρας.

Η αυτοβιογραφία του Ξεφλουδίζοντας το κρεμμύδι κυκλοφορεί σε ενάμιση μήνα από τις Εκδόσεις Οδυσσέας. Και είναι πράγματι συγκλονιστική. Για το καλά κρυμμένο ναζιστικό μυστικό του και τους λόγους της αποκάλυψης έχουν ειπωθεί σχεδόν τα πάντα, από τον Σεπτέμβριο που κυκλοφόρησε στη Γερμανία (πούλησε 150.000 αντίτυπα σε δύο ημέρες!). Άλλοι ζητούν να του αφαιρεθεί το Νόμπελ. Κάποιοι λένε ότι το έκανε για να πουλήσει. Άλλοι ότι περίμενε το Νόμπελ πριν ομολογήσει την ενοχή του και άλλοι ότι ήθελε να προλάβει την άρση του απορρήτου στα αρχεία. Πολλοί όμως διάσημοι συνάδελφοί του τον υποστηρίζουν σθεναρά. Και ο Πάπας Βενέδικτος είχε υπηρετήσει στους ναζί, λένε.

Ήταν το κλίμα τέτοιο. Ένα παιδί δεν μπορούσε να αντισταθεί στην προπαγάνδα…

Όλα έχουν δόση αλήθειας. Το υλικό του, είναι πράγματι εκρηκτικό.

Σκέτη πρόκληση για έναν καθαρόαιμο μυθιστοριογράφο. Άλλωστε ο Γκρας φροντίζει την υστεροφημία του: «Η ενοχή σε τύπτει συνεχώς, μένει σαν κατακάθι, σαν λεκές που δεν φεύγει με τίποτα. Αλλά θέλω να έχω εγώ την τελευταία λέξη».

Ο Γκίντερ Γκρας βάζει στο επίκεντρο τη ναζιστική περιπέτειά του, γύρω της όμως χτίζει ένα συναρπαστικό αφήγημα. Από τις κακές σχολικές επιδόσεις του- υπήρξε ατίθασος μαθητής που αποβλήθηκε από δύο σχολεία και έμεινε στην ίδια τάξη στην Τετάρτη Γυμνασίου- μέχρι την πρώτη του αγάπη. Και από το μπακάλικο των γονιών του- ο μικρός Γκίντερ είχε διαπρέψει σε ρόλο εισπράκτορα χρεών των πελατών – μέχρι το αποπνικτικό δυάρι της οικογένειας και τη μεγάλη αγάπη του για το διάβασμα. Ακολουθούν οι αμέτρητες περιπέτειές του ως στρατιώτη στο μέτωπο. Τουλάχιστον δύο φορές έφτασε κοντά στον θάνατο. Και όμως, λέει ο Γκίντερ Γκρας, ο ίδιος δεν έριξε ούτε μια τουφεκιά. Άλλωστε τον έβαλαν στα Ες Ες το ΄44, όταν πια το κύριο μέλημα των Γερμανών στρατιωτών ήταν πώς θα σωθούν.