Ρωμαία η Νίκη της Σαμοθράκης

Αλλάζει η ταυτότητα της πιο διάσημης Νίκης της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής, 144 χρόνια μετά την ανακάλυψή της. Νεώτερη έως και κατά 30 χρόνια και με ρωμαϊκή καταγωγή υποστηρίζει, ύστερα από πρόσφατη έρευνά της, η καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Όλγα Παλαγγιά ότι είναι η ξενιτεμένη στο Μουσείο του Λούβρου Νίκη της Σαμοθράκης και παρουσιάζει τα αποτελέσματα της μελέτης της στην ομιλία της «Η γλυπτική της Σαμοθράκης».

Τρία είναι τα κλειδιά που αλλάζουν την ταυτότητα της ψιλόλιγνης (το αρχικό της ύψος έφτανε τα 2,70μ.), ανεμοδαρμένης μαρμάρινης Νίκης. Πρώτον, η τεχνοτροπία της, καθώς μοιάζει εκπληκτικά με τα γλυπτά του Μεγάλου Βωμού της Περγάμου. Δεύτερον, η χρονολόγησή της, που αλλάζει (όπως και εκείνη της κεραμεικής από τον Βωμό της Περγάμου) από τη δεκαετία 190-180 π.Χ. στη δεκαετία 166-156 π.Χ. Τρίτον, το υλικό της βάσης είχε ταυτιστεί

ΙΝFΟ

Ομιλία της καθηγήτριας Όλγας Παλαγγιά στις 19.00
στην Αρχαιολογική Εταιρεία (Πανεπιστημίου 22, τηλ.
210-3609.689).

με λάρτιο λίθο από τη Ρόδο, αλλά η προέλευσή του είναι υπό αίρεση καθώς λατομεία με ανάλογο υλικό υπάρχουν και στη Βόρεια Ελλάδα.

«Ένα τέτοιο μνημειώδες ανάθημα με πολιτικό περιεχόμενο δεν μπορεί να προέρχεται από ιδιώτη αλλά από κάποια μεγάλη πολιτική δύναμη της εποχής», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Παλαγγιά. Ποια πολιτική δύναμη όμως μπορεί να συσχετιστεί με το άγαλμα της Νίκης, αν όχι η Ρόδος που θεωρούνταν πως είχε αναθέσει το άγαλμα μετά τη ναυτική νίκη της κατά του Αντιόχου Γ΄ στα ανοιχτά της Σίδης το 190 π.Χ.; «Είτε οι Μακεδόνες, είτε οι Ρωμαίοι. Ο βασιλιάς της Μακεδονίας Περσέας (179-168 π.Χ.) όμως δεν νίκησε σε καμία ναυμαχία, αν και στη διάρκεια της βασιλείας του συναντάμε το μοτίβο του πολεμικού πλοίου σε νομίσματα. Η Νίκη προέρχεται από τη γλυπτική σχολή της Περγάμου. Οι σχέσεις του Περσέα με την Πέργαμο ήταν τόσο εχθρικές ώστε ο Περσέας κατηγορήθηκε ως ηθικός αυτουργός στην απόπειρα δολοφονίας του περγαμηνού βασιλέα Ευμένους Β΄ στους Δελφούς (σ.σ.: άρα δεν μπορεί να ανέθεσε στην Πέργαμο τη φιλοτέχνηση της Νίκης). Αντιθέτως, οι Περγαμηνοί υπήρξαν σύμμαχοι και συμπολεμιστές των Ρωμαίων στη μάχη της Πύδνας (168 π.Χ.). Μετά την μάχη αυτή, ο ηττημένος Περσέας κατέφυγε ως ικέτης στο Ιερό των Μεγάλων Θεών στη Σαμοθράκη, όπου αγκυροβόλησε και ο ρωμαϊκός στόλος υπό την ηγεσία του πραίτωρα Γνάιου Οκταβίου, στον οποίο τελικά παραδόθηκε ο Περσέας. Μήπως λοιπόν η Νίκη της Σαμοθράκης υπήρξε ανάθημα των Ρωμαίων από τα λάφυρα του μακεδονικού πολέμου και στήθηκε στη Σαμοθράκη για να θυμίζει την παράδοση του Περσέα στον ρωμαϊκό στόλο;», καταλήγει η κ. Παλαγγιά.