Το ηφαίστειο δεν εξαφάνισε έναν πολιτισμό

Η ηφαιστειακή τέφρα της Σαντορίνης αποκαλύπτει πως η έκρηξη του 1613 π.Χ. δεν κατέστρεψε τη μινωική Κρήτη σύμφωνα με τον ηφαιστειολόγο Γιώργη Βουγιουκαλάκη
Η μεγαλύτερη έκρηξη που έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα τα τελευταία 10.000 χρόνιαεκείνη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που έγινε άνοιξη και από την οποία εκτινάχθηκαν 150 δισ. τόνοι πετρωμάτων!- δεν ήταν τελικά η αιτία που οδήγησε στην παρακμή τον μινωικό πολιτισμό. Οι μεγάλες ποσότητες ηφαιστειακής τέφρας «μίλησαν» 3.620

χρόνια μετά την έκρηξη και τις νέες «αποκαλύψεις» τους, ότι το ηφαίστειο δεν εξάλειψε έναν ολόκληρο πολιτισμό, παρουσιάζει ο ηφαιστειολόγος δρ Γιώργης Βουγιουκαλάκης σε ομιλία του με θέμα «Η μινωική έκρηξη του Ηφαιστείου της Σαντορίνης», που διοργανώνεται από την Εταιρεία Στήριξης Σπουδών Προϊστορικής Θήρας και το Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης.

«Η Σαντορίνη και τα κοντινά νησιά σε ακτίνα 50- 60 χιλιομέτρων καταστράφηκαν ολοσχερώς. Η απουσία πρόδρομων φαινομένων και η ταχεία εξέλιξη της έκρηξης δεν επιτρέπει να θεωρηθεί πιθανό ότι οι κάτοικοι του νησιού είχαν τη δυνατότητα να το εγκαταλείψουν. Οι κάτοικοι περιοχών του Ανατολικού Αιγαίου και της Μικράς Ασίας που καλύφθηκαν από λεπτή στάχτη και δοκιμάστηκαν

ΙΝFΟ

Ομιλία του δρος Γιώργη Βουγιουκαλάκη αύριο στις 19.00 στην Αρχαιολογική Εταιρεία (Πανεπιστημίου 22). Θα προλογίσουν οι Χρίστος Ντούμας, Μιχάλης Φυτίκας. Πληροφορίες στο τηλ. 210-3216.902.

έντονα από τον ηφαιστειακό χειμώνα των επόμενων δύο ετών, αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα διαβίωσης. Τα αλλεπάλληλα παλιρροϊκά κύματα που προκάλεσε η έκρηξη σάρωσαν τις ακτές των κοντινών νησιών και της Βόρειας Κρήτης. Το μέγεθος αυτών των επιπτώσεων δεν μπορεί να δικαιολογήσει, όμως, την έναρξη της παρακμής του μινωικού πολιτισμού» επισημαίνει ο κ. Βουγιουκαλάκης.

Δύο με τρία εικοσιτετράωρα αποδείχθηκαν αρκετά για να σχηματιστεί η εντυπωσιακή καλδέρα, αποτέλεσμα μιας έκρηξης που εκτυλίχθηκε σε τέσσερις φάσεις. Αρκεί να σκεφτεί κάποιος πως τα 36 χιλιόμετρα έφτασε το ύψος της στήλης από τέφρα που δημιουργήθηκε κατά τις 4-6 ώρες που διήρκεσε η πρώτη φάση της έκρηξης και ότι εκτοξεύτηκαν 4,6 δισ. τόνοι μάγματος, ενώ στη δεύτερη φάση τα σύννεφα τέφρας στον οικισμό του Ακρωτηρίου εκτιμάται ότι έτρεχαν με ταχύτητα 15 έως 80 μ. ανά δευτερόλεπτο. Στην τέταρτη φάση, τα πυκνά σε τέφρα σύννεφα με θερμοκρασία που άγγιζε τους 350 βαθμούς Κελσίου και ταχύτητα με 80 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, λόγω της έντονης διαβρωτικής τους δράσης δημιούργησαν τις σημερινές επίπεδες περιοχές της Σαντορίνης και στο πέρασμά τους μέχρι που ξήλωσαν και παρέσυραν τμήματα τοίχων σπιτιών.

Το αποτέλεσμα ήταν όλος ο χερσαίος χώρος να καλυφθεί από το λευκό σάβανο της τέφρας και κάθε ίχνος ζωής να εξαφανιστεί. Η χερσαία επιφάνεια έμεινε επί δεκαετίες απρόσιτη, ενώ τα σύννεφα της τέφρας ερήμωσαν τα νησιά σε ακτίνα έως και 60 χιλιομέτρων.

Όσο για τα παλιρροϊκά κύματα, τα οποία δεν ξεπέρασαν σε ύψος τα 17 με 20 μ., έπληξαν τις ακτές της Βόρειας Κρήτης. «Αυτό μπορεί να προκαλέσει καταστροφές σε ελλιμενισμένα πλοία και παραθαλάσσιους οικισμούς, δεν μπορεί όμως σε καμιά περίπτωση να θεωρηθεί καίριο πλήγμα που μπορεί να προκαλέσει την έναρξη της παρακμής του μινωικού πολιτισμού» καταλήγει ο κ. Βουγιουκαλάκης.

Ήταν άνοιξη…
Η ηφαιστειακή τέφρα δεν αποκάλυψε μόνο την πορεία της καταστροφής. Αποδεικνύει πως η έκρηξη συνέβη άνοιξη, αφού γυρεόκοκκοι και σπόροι από ελιά, πεύκο, βελανιδιά, αμπέλι, φιστικιά, μυρτιά, δημητριακά και θάμνους όπως η φτέρη και ο αμάραντος, βρέθηκαν εγκλωβισμένοι μέσα στην τέφρα. Γεγονός που ίσως προκάλεσε προβλήματα στις καλλιέργειες σε πιο απομακρυσμένα νησιά, όπως η Α νάφη.