«Φιλιά στα μάτια δεν είναι χωρισμός»

«…ΕΙΔΑ ΤΙ ΛΙΓΗ
ΣΗΜΑΣΙΑ/ ΓΥΡΩ
ΜΟΥ/ ΔΩΣΑΝ/
ΚΑΙ ΔΙΝΟΥΝ ΣΤΑ
ΠΟΙΗΜΑΤΑ/ ΓΙΑ
ΕΝΑΝ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟ
ΣΧΟΛΙΑΣΤΗ/
ΘΑΝ΄ ΥΠΕΡΑΡΚΕΤΑ/
ΤΑ
ΠΟΙΗΜΑΤΑ
ΜΟΥ ΤΑ ΠΑΛΗΑ/
ΚΑΙ ΠΟΣΟΝ
ΕΥΓΛΩΤΤΗ/
ΘΑ ΕΙΝΑΙ/ Η
ΣΙΩΠΗ Η ΤΩΡΙΝΗ
ΜΟΥ», ΕΓΡΑΦΕ
Ο ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ

(1907-1985)
● Γενέτειρα: Η Αθήνα. Παιδικά χρόνια στην Κωνσταντινούπολη και αργότερα μετοίκιση στο Παρίσι, όπου και τελειώνει το γυμνάσιο.

● Σπουδές/ Σταδιοδρομία: Φοιτά στην Καλών Τεχνών με δασκάλους Παρθένη και Κεφαλληνό· μαθητεύει πλάι στον Κόντογλου, μαζί με τον Τσαρούχη. Από το 1964 ώς το 1975 διδάσκει στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ. Δυο φορές αποσπά Κρατικό Βραβείο Ποίησης, το 1958 για το, Εν ανθηρώ Έλληνι λόγω, και το 1979 για την τελευταία του συλλογή, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες.

● Διασυρμός: Το 1938 εμφανίζεται στα γράμματα με τη συλλογή Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν, που προκαλεί πρωτοφανείς αντιδράσεις. Ο Λαπαθιώτης, π.χ., θέλοντας να διακωμωδήσει την ποίηση όχι μόνο του Εγγονόπουλου, αλλά και του εν όπλοις συντρόφου του Εμπειρίκου, αποστέλλει στη Νέα Εστία «Υπερσουρρεαλιστικό σονέτο», συνθεμένο με ανύπαρκτες λέξεις. Ο Ελύτης αντιδρά αποκαλώντας τον Λαπαθιώτη «θρασύ και ημιμαθή». Στον χορό μπαίνουν και άλλοι- ανάμεσα τους ο Θεοτοκάς, ο Βενέζης, ο Χουρμούζιος ακόμη και ο Ψαθάς. Σε επιθεώρηση στο «Περοκέ» οι Διόσκουροι του υπερρεαλισμού χλευάζονται ως «Δισεγγονόπουλος» και «Μπιρμπιρίκος».

● Το γνωρίζατε; Κατά τη διάρκεια του πολέμου στρατεύτηκε, υπηρέτησε στην πρώτη γραμμή του αλβανικού μετώπου, αιχμαλωτίστηκε από τους Γερμανούς, αλλά κατόρθωσε να δραπετεύσει.

● Κριτική ετυμηγορία: Από τους σημαντικότερους ποιητές και ζωγράφους της γενιάς του 1930. Αμιγώς υπερρεαλιστής, διακρίνεται για την ιδιαιτερότητα της φωνής του, για τον μοναδικό τρόπο που συντάσσεται με την αναζήτηση της ελληνικότητας για να την υπερβεί στη συνέχεια, για τις αισθητικές και ηθικές αρχές που προασπίζεται, για το χιούμορ και την ανατρεπτική ειρωνεία του. Το έργο του αρδεύεται από την ελληνική παράδοση (στη βαλκανική της διάσταση), με ευδιάκριτα σύμβολα και ευκρινείς αναγωγές σ΄ όλο το φάσμα του πολιτισμικού μας παρελθόντος και γλώσσα που, δανειζόμενη ελεύθερα στοιχεία από όλες τις περιόδους της νεοελληνικής, είναι πλούσια, παράδοξη, αλλά εξόχως θελκτική.

●…και σ΄ αγαπώ παράφορα:

Το 1993, κυκλοφορούν 43 επιστολές του («Ίκαρος», επιμ. Δ. Δασκαλόπουλος) προς την Λένα Τσιόκου, δεύτερη σύζυγό του. Οι περισσότερες κλείνουν με τη φράση: «φιλώ τα λατρευτά σου πόδια».

● Στα ελληνικά (ενδεικτικά):

Ποιήματα («Ίκαρος», 1977), Πεζά Κείμενα, («Ύψιλον», 1987), Ο Καραγκιόζης : ένα ελληνικό θέατρο σκιών («Ύψιλον», 1980), Οι άγγελοι στον παράδεισο μιλούν ελληνικά… («Ύψιλον», 1999). Βλ. τα αφιερώματα των περιοδικών Χάρτης (τχ. 25/26, 1988) και Η λέξη (τχ. 179, 2004) και τον κόμβο www. engonopoulos.gr ● Στίχοι: «… Κι ΄ όμως: φιλιά στα μάτιαδεν είναι χωρισμός./ Η ζωή, η γνώση ,/ η γνώση της ζωής ( των ματιών πάντα )/ νάναι τροφή ονείρου απαλού,/ ή μήπως παραλήρημα;».

Ο Χάρης Βλαβιανός είναι ποιητής, μεταφραστής και διευθύνει το περιοδικό «Ποίηση».