Φαινόμενα

«Παραμύθια» με αλήθειες

Τον «μύθο» μιας Μαρίας που δεν ήταν καλλονή, αλλά έγινε ο κύκνος Κάλλας αφηγήθηκαν οι «Φάκελοι» θυμίζοντας την ακριβή ποιότητα του αυθεντικού
Μόνον ασπρόμαυρα τα πλάνα από εκείνη την ιστορική εμφάνιση της Κάλλας με κατακόκκινο φουστάνι για να τραγουδήσει με τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος Κάστα Ντίβα, αλλά η ιστορία που αφηγήθηκαν οι «Φάκελοι» (Μega) ολόκληρης της ζωής της είχε τα έντονα χρώματα του «μύθου» της. Ιστορία γνωστή, αφού τίποτε δεν είχε μείνει κρυφό από τα παιδικά χρόνια της παθιασμένης μελέτης της μουσικής ώς τον θάνατο της πληγωμένης από την ερωτική εγκατάλειψη γυναίκας.

Αλλά η βράβευσή της με Γκράμι 30 χρόνια μετά τον θάνατό της θύμισε πως σε αυτή τη χώρα, που ήταν ο τόπος καταγωγής και ο τόπος του έρωτά της με τον Ωνάση, περισσότερο έχει καταναλωθεί το τελευταίο με τις «ρομαντικές», «παραμυθένιες» ή σκανδαλιστικές του λεπτομέρειες, παρά έχει τιμηθεί η φωνή και το ταλέντο της. Ίσως γιατί αυτό το κομμάτι του μύθου ήταν για λαϊκή κατανάλωση, όταν το υπόλοιπο, εκείνο του ταλέντου της στην ερμηνεία και της σκηνικής της λάμψης, αφορούσε μόνον τους «μυημένους». Κι όμως, αυτό ακριβώς ήταν το «σκάνδαλο» της προσωπικότητάς της, έδωσε στην όπερα τη μιντιακή λάμψη μιας σταρ του χόλιγουντ. Οι «Φάκελοι» που της αφιερώθηκαν αναπαρήγαν ακριβώς αυτό το «σκανδαλώδες» στοιχείο, συνοδεύοντας τα ασπρόμαυρα πλάνα από τη λαμπερή ζωή της δίπλα στον Ωνάση με αποσπάσματα από τη «δική της» Κάστα Ντίβα. Θύμισαν τον μοναδικό συνδυασμό που κατάφερε το μιντιακό πρόσωπό της, να αποτελεί την ίδια στιγμή «λαϊκό ανάγνωσμα» η ζωή της και ακριβής ποιότητας ακρόαμα η φωνή της.

Γιατί το ιδιαίτερο, το ξεχωριστό, το διαφορετικό στοιχείο του «μύθου Κάλλας» ήταν ότι έκανε αυτονόητο τον συνδυασμό δυο υποτίθεται ασύμβατων μεταξύ τους πεδίων. Αποτέλεσε μια παράδοξη «γέφυρα» μεταξύ δύο κόσμων, εκείνου της κλασικής μουσικής και της όπερας, με τις καλλιεργημένες απαιτήσεις για υψηλή ποιότητα ψυχαγωγίας, και των καταναλωτών χολιγουντιανών παραμυθιών και λαϊκών κουτσομπολιών που δημοσιεύονται σε περιοδικά και εφημερίδες. Πολλοί από εκείνους που διάβαζαν γι΄ αυτήν, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι την είχαν ακούσει. Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα. Άλλωστε δεν ήταν σταρ του σινεμά, παρόλο που επιχείρησε με σκηνοθέτη τον Παζολίνι να κάνει την κινηματογραφική «Μήδεια». Ακόμη και οι φίλοι της ήταν φανερό ότι την αγαπούσαν, αλλά προσδοκούσαν από αυτή λιγότερο «ανθρώπινες» συμπεριφορές. Ορισμένοι θεωρούσαν αδιανόητο ότι άφησε για τον έρωτα την πειθαρχία, την οποία απαιτούσε η τέχνη της και άλλοι ότι ο ίδιος ο Ωνάσης δεν την τιμούσε με τη συμπεριφορά του.

Από όσους μίλησαν στην εκπομπή ξεχώρισε το χολερικό ύφος της εγγονής Τσώρτσιλ καθώς την περιέγραφε σαν κακομαθημένη ντίβα στη Σοφία Παπαϊωάννου που της πήρε συνέντευξη.

Συμμετείχε στην περίφημη κρουαζιέρα, όπου ξεκίνησε ο μεγάλος έρωτας Κάλλας- Ωνάση, 16χρονη τότε, μαζί με τη μητέρα και φυσικά τον παππού της Τσώρτσιλ και θεωρούσε πως ήταν η Κάλλας που τηλεφωνούσε στους παπαράτσι να τους περιμένουν σε κάθε λιμάνι για να τη φωτογραφίζουν με τον Ωνάση. Διηγήθηκε πως στην Επίδαυρο θύμωσε όταν της είπαν ότι τα λουλούδια δεν ήταν για εκείνη, αλλά για τον Τσώρτσιλ και πως κατά τη διάρκεια της κρουαζιέρας έκανε νάζια για τον κλιματισμό.

Το μιντιακό πρόσωπο της Κάλλας κατάφερε να αποτελεί την ίδια στιγμή «λαϊκό ανάγνωσμα» η ζωή της και ακριβής ποιότητας ακρόαμα η φωνή της

Μόνον η τέχνη είναι αληθινή

Οι «μύθοι» δεν είναι άγγελοι, δεν αντανακλούν καν την πραγματικότητα των προσώπων που γίνονται αφορμή, έχουν κάτι από αυτή και πολύ από όσα έχει ανάγκη να «δει» σε αυτούς και να ακούσει το κοινό. Μόνο που στην περίπτωση της Κάλλας, περισσότερο από την ιστορία της ζωής της, ένα μάλλον τραγικό παραμύθι, εκείνο που παραμένει αληθινό είναι η φωνή της, οι ερμηνείες της, όσες καταγράφηκαν. Και γι΄ αυτό η βράβευση, η ιστορία της από τους «Φακέλους», που θυμίζουν ότι είναι ένα κομμάτι του «μύθου» της πολύ ελληνικό, ακόμη και η αυθεντική ιστορία της ως Μαρία που δεν ήταν καλλονή, αλλά έγινε ο «κύκνος» Κάλλας με υπομονή και πειθαρχία, ίσως δίνουν και πάλι την ευκαιρία να γίνει «μόδα» η τέχνη της, όπως το πρόσωπο και το μακιγιάζ της.