ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ

Αφαίρεση και θραύσματα

Δεν υπάρχουν πια αλλαγές στο εικαστικό προσκήνιο; Με αυτές τις δεδομένες ιεραρχήσεις που γνωρίζει ο φιλότεχνος από τα τελευταία χρόνια θα πορευθούμε εφ΄ εξής: Και ποιος μηχανισμός θα ξανα-ανακατέψει τα πράγματα, ώστε να έχουμε εξελίξεις; Το ερώτημα συζητιέται, χωρίς πάντα να εκστομίζεται, καθώς οι νεώτεροι ζωγράφοι που θα καθιερωθούν δεν έχουν ακόμη πείσει το απαραίτητο ποσοστό και καθώς οι αίθουσες τέχνης κινητοποιούνται για να εντοπίσουν το στίγμα της πορείας που αλλάζει.

Εύγλωττα βήματα μιας νέας προοπτικής συναντήσαμε σε δύο δραστήριες κεντρικές γκαλερί, στον «Αστρολάβο» και στη «Μέδουσα». Σε χρονική ζώνη όπου συνήθως γίνονται εμπορικές ατομικές εκθέσεις, έχουμε τώρα ομαδικές και μάλιστα με περιορισμένες και επώνυμες συμμετοχές, βασισμένες σε σκεπτικό ενός θεωρητικού μελετητή, ο οποίος έχει πλέον κεντρικό ρόλο, κάτι σαν τον σκηνοθέτη ή τον σεναριογράφο ή τον παραγωγό στο σινεμά ή το θέατρο.

«Σύγχρονοι Δημιουργοί της Αφαίρεσης» ονομάζεται η έκθεση του «Αστρολάβου» και γίνεται με θεωρητικό σκεπτικό της Χαρίσσας Δημητρακοπούλου, ιστορικού της τέχνης, με έργα παλιών και νεώτερων.

Καλοστημένη στον χώρο, με τη Χρύσσα, την Ό. Ζούνη και τον Βλ. Κανιάρη να «καθοδηγούν» το βλέμμα, έχει σαφή στόχο να συζητήσει την αφαίρεση ως διαρκή και ανεξάντλητη δύναμη ανανέωσης της τέχνης, γι΄ αυτό και τα ιστορικά ονόματα που αναφέρθηκαν χρησιμεύουν για να υπομνηματίσουν περισσότερο και να συντελέσουν στην ανάδειξη των επόμενων γενεών. Έτσι, οι πίνακες από την «τυφλή ζωγραφική» του Γ. Λαζόγκα ενώ από μόνοι τους θα έστεκαν κάπως σαν ερωτηματικά ανεπίκαιρα, δίπλα στον Κανιάρη μοιάζουν να διαδέχονται και να προεκτείνουν έναν παλιό προβληματισμό που δεν λέει να σταματήσει, όπως πράγματι διαπιστώνουμε από τον τεράστιο πίνακα με τον «διαλυτικό» διάλογο μεταξύ κόκκινων αποχρώσεων του Γ.

ΙΝFΟ

● «Σύγχρονοι Δημιουργοί της Αφαίρεσης»- Αστρολάβος-Δεξαμενή. Ξανθίππου 11 , τηλ. 21 07294.342,
μέχρι 27 Φεβρουαρίου ● «Θραύσματα»- Μέδουσα. Ξενοκράτους 7, Κολωνάκι, τηλ. 21 07244.552,
μέχρι 25 Φεβρουαρίου

Αδαμάκου (απήχηση του Μ. Ρόθκο) ή τα κοκκινο-μπλε τοπία του Κ. Πανιάρα απέναντί τους.

Παράξενο ίσως αυτό που θα γράψω, αλλά τα αφαιρετικά έργα δίπλα δίπλα ομορφαίνουν πολύ περισσότερο απ΄ όσο εάν εκτίθενται μόνα τους! Παράξενο, γιατί η αφαίρεση είναι η μεγάλη επανάσταση της τέχνης, ο «βαθμός μηδέν της γραφής», η άρνηση του καλλιτέχνη να αναφερθεί σε οτιδήποτε έξω από το έργο, η «τέχνη για την τέχνη», εάν θυμάται κανείς τη φράση από το 1960. Σ την έκθεση αυτή, ωστόσο, οι παλιοί δημιουργούν ένα φόντο και οι νεώτεροι (Α. Νασιούλα, Α-Μ. Παπαδημητρίου, Α. Ρουσόπουλου, Έ. Χρίστου, Μ. Χριστοφοράτου, αναδεικνύονται πολύ ευκολότερα: χειρονομίες γραφής, σκισίματα στο τελάρο, εναρμονισμένη πολυχρωμία. Η αφαίρεση των νεωτέρων δεν είναι τόσο «οξύθυμη» όσο χωνεμένη, ώριμη, εύγλωττη σαν ρεαλισμός, με διαχρονική βάση. Τα «Θραύσματα»της «Μέδουσας» είναι μια ομαδική με συνδετικό κρίκο την ιστορικό τέχνης Λένα Κοκκίνη, που παρακολουθεί από κοντά την εξέλιξη των ζωγράφων-εκθετών Α. Αργυροηλιοπούλου, Ι. Βεντίκου και Λ. Μπέμπη. Κατά βάθος πρόκειται για τρεις μικρές ατομικές, όμως σύνδεση πράγματι υπάρχει γιατί- το προεξαγγέλλει και το κείμενο του καταλόγου- οι ζωγράφοι έχουν αναπτύξει προβληματισμό για τη γυναικεία υπόσταση στις ημέρες μας, γνώρισμα που φαίνεται ιδιαίτερα στο κομματιασμένο τζάμι που καλύπτει τη φιγούρα (Αργυροηλιοπούλου), στη γυναίκα-σκιά που δένεται σαν δέμα (Βεντίκου) στο «ψιλό-γαζί» που γίνεται φόρμα και απλώνεται τριγύρω από τις ευαίσθητες κατασκευές της Μπέμπη. Δυνατές εικόνες μας έμειναν από αυτήν την έκθεση, σφιχτοδεμένη η παρουσία και των τριών, κατασταλαγμένη- όχι εντυπωσιοθηρική- έκφραση.

Δεν είναι δηλωμένη πρόθεση των δύο αιθουσών, αλλά μείναμε με την αίσθηση ότι επιχειρείται μια έμπρακτη απάντηση ως προς τις γκαλερί του Ψυρή, που καμαρώνουν για τις πιο προοδευτικές και λιγότερο εμπορικές εκθέσεις τους.