Φαινόμενα

Ωδή στις κρυφές κάμερες

Μπορεί να είναι ήσυχος ο λαός ότι ουδόλως απειλείται η κυριαρχία του όσο κρυφές κάμερες του προσφέρουν το ωμό «πορνό» κάθε απάτης εναντίον του;
Κάμερες. Τις δοξάζουμε. Τ ις αποθεώνουμε. Χωρίς αυτές δεν υπάρχει γεγονός. Άρα δεν υπάρχει ιστορία. Χωρίς αυτές δεν ασκείται έλεγχος. Σε αυτές προσβλέπει η έρευνα για το τρομοκρατικό χτύπημα στην αμερικανική πρεσβεία.

Σε αυτές προσβλέπουν οι έρευνες για τις σκανδαλώδεις απαλλαγές νέων από τη φανταρική θητεία. Το υλικό τους διαφημίζεται στο φιλοθεάμον, σαν υλικό απόδειξης της λειτουργίας της δημοκρατίας. Με τρέιλερ διαφημιζόταν η ύπαρξη και άλλων βίντεο που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη κυκλώματος.

Επομένως το φιλοθεάμον χάρη σε αυτές μπορεί να χαρακτηριστεί «κυρίαρχος λαός». Οι κάμερες του απονέμουν τον τίτλο τιμής- για τις ανάγκες της εκλογικής διαδικασίας. Τ α πλάνα τους ερεθίζουν το περί δικαίου αίσθημα. Το γεγονός της προβολής τους είναι η απόδειξη της δημοκρατικής δύναμης του λαϊκού ελέγχου, που αποδεικνύει την ευρωστία του με τα νούμερα τηλεθέασης.

Άλλωστε, εκπομπή που έχει τίτλο «Αποδείξεις», η εκπομπή του Νίκου Ευαγγελάτου, τις κάμερες αποθεώνει με θέματα τα οποία, υποτίθεται, ουδέποτε θα γνωρίζαμε αν δεν μας προσφερόταν η εικόνα ως γνώση ή ως επίγνωση της αδυναμίας του ανθρώπινου βλέμματος να διακρίνει την απάτη. Γιατί καμία αίσθηση δεν έχει την αξία της όρασης στην εποχή μας.

Κανένα «όπλο» του πολιτισμού δεν έχει αξία χωρίς την εικόνα που θα το ενεργοποιήσει. Καμία συνείδηση δεν υπόκειται σε έλεγχο αν δεν υπάρχει θέα στα πεπραγμένα της. Η κρυφή κάμερα ξετρυπώνει την απουσία της κατά την παραγωγή άρτου προς κατανάλωση. Κατεψυγμένα ψωμάκια, μισοψημένα που αποψύχονται και ξαναψήνονται για να πουληθούν λαχταριστά. Σουσάμι που έχει χυθεί στο πάτωμα και ξαναμαζεύεται από ασυνείδητα χέρια για να στολίσει φραντζολάκια. Η εικόνα γκρίζα, τα αντικείμενα το ίδιο, πουθενά χρώμα να ερεθίσει γλυκά το βλέμμα. Θολά τα μαρτυριάρικα πλάνα της απάτης.

Η κάμερα κρυφή, δεν υπάρχει η πολυτέλεια της φωταψίας, του υπολογισμένου πλάνου, της γωνίας λήψης, μόνον ωμό, ακατέργαστο ένα μέρος της εικόνας. Βλέπουμε χέρια που μέσα στην γκριζάδα του πλάνου μοιάζουν να απέχουν καιρό από το νερό και το σαπούνι, βλέπουμε μια ξεχειλωμένη κοιλιά να εμφανίζεται διπλά ξεδιάντροπη έτσι όπως τσιτώνει με τον όγκο της το λεκιασμένο φανελάκι, κάτω γκρίζο τσιμέντο, σακιά με αλεύρια, κι άλλα χέρια που χώνονται μέσα χωρίς προφύλαξη για τα μικρόβια, όλο μαζί ένα είδος πορνό της αρτοπαρασκευαστικής απάτης. Και όπως συμβαίνει στις τσόντες των απροκάλυπτων ερεθισμών, φράσεις σκόρπιες επιβεβαιώνουν την ανάρμοστη πράξη- «ναι, κατεψυγμένο είναι, θα το ξαναψήσεις και θα το αγοράσει ο πελάτης για φρέσκο». Μα φυσικά συμβαίνει αυτό που όλοι βλέπουμε, δεν υποθέτουμε, το βλέπουμε.

Γκρίζα και τα πλάνα από το γραφείο εκείνο της Στρατολογίας όπου αξιωματικός φαίνεται να ψάχνει έγγραφα, να βρίσκει ένα εδώ, ένα πιο κάτω και να τα συγκεντρώνει στα χέρια του βιαστικά, με τη στάση του σώματος και τις κινήσεις να μαρτυρούν πράξη που δεν επιθυμεί μάρτυρες. Τον έπιασε όμως η κρυφή κάμερα στην γκρίζα φάκα της. Και εμείς οι φιλοθεάμονες, μάρτυρες κατόπιν της πράξης. Έμπειροι μάρτυρες . Έμπειροι θεατές των «πορνό» της απάτης, των κοντινών πλάνων στα επίμαχα, που επιβεβαιώνουν το συμβάν. Τ ο ψωμί τροφή για όλους και ο στρατός υποχρέωση κοινή για όλους. Άρα τα εγκλήματα στρέφονται κατά του λαού που δεν έχει τον τρόπο να γλιτώσει, είτε από το «μαύρο» ψωμί του εμπορίου είτε από τη στράτευση.

Ιδού η κάμερα-ελπίδα σωτηρίας της δημοκρατίας. Ενθρονίζεται αργά αλλά σταθερά στη δημόσια ζωή σαν όργανο ιερό του λαϊκού ελέγχου.


Ο κυρίαρχος λαός-με-το-βλέμμα-στις-οθόνες

Στις μεγάλες σιωπηρές δημοκρατίες μας παίρνουν οι γκρίζες εικόνες της κρυφής κάμερας τον λόγο. Αυτές καταγγέλλουν. Αυτές αποδεικνύουν . Αυτές δικάζουν . Οι θεσμοί της δημοκρατίας, η οργάνωσή της , οι δομές της, οι όροι της , τα επιχειρήματά της δεν υφίστανται αν δεν τα επικυρώσει ο απόλυτος και κυρίως ο λαϊκός «λόγος» των εικόνων- «λαϊκός» με την έννοια των εύγλωττων μηνυμάτων τους.

Με την κρυφή κάμερα στην τσέπη, στον λαιμό αντί για μενταγιόν, πίσω από κάδρα, σε γωνιές αθέατες , ο σύγχρονος δημοσιογράφος που υπηρετεί το κοινό καλό- ως τηλεοπτική φαντασμαγορία φυσικά- δεν έχει ανάγκη κανέναν κανόνα, κανέναν θεσμό, δεν έχει ανάγκη καν τις λέξεις. Αυτός και η κρυφή κάμερα αρκούν για να παραμείνει κυρίαρχος ο λαόςμε-το-βλέμμα-στραμμένο-στις-οθόνες.