ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ

Η ουσία της τέχνης κατοικεί και σε σελίδες

Oι εκθέσεις και οι ειδήσεις φεύγουν, τα βιβλία μένουν, λένε οι εικαστικοί, και πράγματι οι εκδόσεις των δύο τελευταίων δεκαετιών συνέβαλαν πολύ στο να καθιερωθεί η τοπική εικαστική σκηνή και αγορά. Κάθε ατομική έκθεση σχεδόν συνοδεύεται από κατάλογο με φωτογραφίες έργων και εισαγωγικό κείμενο, οι ομαδικές με θέμα αφήνουν καταλόγους με βιογραφικά και θεωρητικές τομές από τον επιμελητή, οι αναδρομικές των μουσείων κληρονομούν εκτεταμένους- συχνά και πλήρεις- καταλόγους έργων μιας ζωής και, τέλος, τα θεωρητικά- ερευνητικά βιβλία επιχειρούν ειδικές πραγματείες που εμβαθύνουν και συχνά αποκαλύπτουν άγνωστες πλευρές της ιστορίας ή της ερμηνείας.

Πριν από λίγα χρόνια λοιπόν με το ζόρι είχαμε δυο-τρεις αφορμές τον χρόνο για να ασχοληθούμε στη στήλη κριτικής, σήμερα όμως διαπιστώνουμε ότι μόνο μια ανθολογία μπορεί να χωρέσει μέρος μόνο από την παραγωγή των τελευταίων μηνών. Περιττό να τονίσω ότι η διανομή και μέσα από τον Τύπο εκδόσεων για τη τέχνη θέρμανε ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον των φιλότεχνων, αλλά και των αναγνωστών γενικότερα.

Νικόλαος Χατζηκυριάκος-Γκί- κας, «Ο Απολλώνιος, ο Διονυσιακός» είναι η επιβλητική έκδοση με την ιστορική- ερμηνευτική μελέτη της Ντόρας Ηλιοπούλου Ρογκάν, η οποία μας καθοδηγεί στα δημοσιευόμενα έργα, έκδοση που συνοδεύει την ομότιτλη έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη. Η αμφοτεροβαρής προσέγγιση έχει ιδιαίτερη συνεισφορά στην εικόνα για τον κορυφαίο ζωγράφο, καθώς συνήθως αυτό που φέρνει κανείς στο νου είναι η εκλογικευτική πλευρά του, λόγω κυβισμού.

ΙΝFΟ

● Κώστας Μπαρούτας, «Ο Σοσιαλιστικός Ρεαλισμός στην Ελληνική Τέχνη», Οίστρος ● Τάκης Μαυρωτάς, «Εικαστικές Καταγραφές 1 986-2005», Καστανιώτης ● Ντόρα Ηλιοπούλου-Ρογκάν, Ν. Χατζηκυριάκος-Γκίκας, «Ο Απολλώνιος, ο Διονυσιακός», Μουσείο Μπενάκη ● «Νonda- Έξι Δεκαετίες Τέχνης», Μουσείο Μπενάκη ● Γιάννης Ψυχοπαίδης, «Το Πιο Τίμιο, τη Μορφή του», Μεταίχμιο

«Νonda- Έξι δεκαετίες τέχνης» είναι ένας άλλος μουσειακός κατάλογος του ίδιου μουσείου, με αξιώσεις μονογραφίας και μάλιστα της πρώτης που κυκλοφορεί για έναν καλλιτέχνη λιγότερο γνωστό ευρύτερα. Κείμενα από τους Εμμ. Μαυρομμάτη, Δ. Αρβανιτάκη, κ.ά.

Γιάννης Ψυχοπαίδης, «Το Πιο Τ ίμιο, τη Μορφή του» είναι ένα βιβλίο από ζωγράφο με πρόλογο της Χρ. Ντουνιά, και περιέχει πορτρέτα 11 8 ποιητών και λογοτεχνών , φιλοτεχνημένα από τον επιφανή ζωγράφο. Βρίσκω ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα αυτή τη δουλειά του Ψυχοπαίδη, καθώς η ερμηνευτική του στη μορφή των «συναδέλφων του εν λόγω» εξελίσσεται σ΄ ένα αμοιβαίο καθρέφτισμα πάνω σε ό,τι τους διασυνδέει συγκινησιακά και ιδεολογικά.

«Εικαστικές Καταγραφές 1 986-2005» ονομάζεται ο τόμος όπου ο τεχνοκριτικός και επιμελητής της Πινακοθήκης Πιερρίδη Τ. Μαυρωτάς ανθολογεί κείμενά του από εκθέσεις που οργάνωσε ή που δημοσίευσε στον Τύπο. Με ευρύ αισθητικό ορίζοντα, ο συγγραφέας καταθέτει και πολλές ευαίσθητες προσεγγίσεις από καλλιτέχνες που έζησε εκ του σύνεγγυς (Α. Φασιανός, Π. Φειδάκης, κ.ά.), μαρτυρίες πολύτιμες για τον μελετητή. Κώστας Μπαρούτας , «Ο Σοσιαλιστικός Ρεαλισμός στην Ελληνική Τέχνη» είναι ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο και όχι μόνο για όσους έχουν ιδεολογική συγγένεια με την αριστερή ή μαρξιστική προσέγγιση της τέχνης. Στην πραγματικότητα ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός δεν αφορά μόνο τον Τάσσο ή την Κατράκη, αλλά και τους επιγόνους τους που επιδόθηκαν σε ηπιότερη κοινωνική κριτική. Η μελέτη περιέχει και αρχειακά στοιχεία και είναι πολύ χρήσιμη.