«Πες στη γατούλα πως το έμαθα…»

Εκατόν σαράντα επτά επιστολές με την υπογραφή… Vostro affetuosissimo amico, D. Solomos, ή απλώς D. Salomon, όλες στα ιταλικά εκτός από τέσσερις στα ελληνικά συν 34 με αποδέκτη τον ίδιο. Αυτή είναι όλη κι όλη η Αλληλογραφία του Διονυσίου Σολωμού- σήμερα συγκεντρωμένη στον τρίτο τόμο των Απάντων του, σε επιμέλεια, μετάφραση και με τον σχολιασμό του Λίνου Πολίτη (1991). Ο όγκος της είναι μάλλον μικρός, συγκρίνοντας με την επιστολογραφία άλλων συγκαιρινών του (π.χ. του Κοραή, του Μουστοξύδη, του Φόσκολο). Ακόμα και αν συνυπολογίσουμε τις σίγουρα χαμένες επιστολές (π.χ. προς και από τη μητέρα του ή τα χάσματα της αλληλογραφίας με τον αδελφό του Δημήτριο), η εικόνα δεν αλλάζει δραστικά. Αλληλογραφία περιορισμένη, που δείχνει έναν άνθρωπο στραμμένο κυρίως στον εαυτό του.

Οι αποδέκτες είναι μετρημένοι και οι επιστολές αφορούν κυρίως πρακτικά θέματα (π.χ.

αποστολή χρημάτων, προμήθειες κρασιού, παραγγελίες βιβλίων), την τρέχουσα επικαιρότητα (θάνατοι, μετακινήσεις, συναντήσεις), τη ρύθμιση ραντεβού εργασίας (π.χ. με τον Γεώργιο Δε Ρώσση για την αντιγραφή του ποιήματος Εις τον θάνατο του Λορδ Μπάιρον ). Σπανίζουν οι αναφορές στο έργο του, με αποτέλεσμα η μέριμνα για την έκδοση του Ύμνου, η συζήτηση για τη γλώσσα με τον Τερτσέτη, η κριτική σε ένα ποίημά του, να αποτελούν εξαιρέσεις.

Από τη συναγωγή αυτή ξεχωρίζουμε το γράμμα του Διονυσίου προς τον ομομήτριο αδελφό του Δημήτριο, το οποίο συνδέεται μάλλον με την απόφαση του Εφετείου Ζακύνθου (Ιούνιος 1836) στο πλαίσιο της περίφημης οικογενειακής δίκης, με αντίδικο τον γιο της μητέρας τους Ιωάννη Λεονταράκη. Η απόφαση ήταν ευνοϊκή για τους αδελφούς Σολωμού, μολονότι η δικαστική περιπέτεια θα λήξει οριστικά μόνο τον Απρίλιο του 1838, με την απόφαση του Ανωτάτου Συμβουλίου της Δικαιοσύνης. Ο «αμυνόμενος» πρέπει να είναι ο Ιωάννης, άλλες όμως κρυπτογραφημένες μνείες (π.χ. «η γατούλα», «ο κόκκινος»)- αρκετά συχνές στην αλληλογραφία των αδελφών- περιμένουν τη αποκωδικοποίησή τους, προκειμένου να μπορέσουμε να προσεγγίσουμε τον πραγματικό βίο του Διονυσίου Σολωμού.