Προϊστορικό το σπάσιμο των πιάτων και του ροδιού

Το γνωστό σπάσιμο των πιάτων την ώρα του κεφιού, το σπάσιμο του ροδιού την Πρωτοχρονιά, ίσως έχουν τον προϊστορικό τους πρόγονο σ΄ ένα λατρευτικό έθιμο που ετελείτο στο ακατοίκητο νησί Κέρος των Κυκλάδων. Πριν από 5.000 χρόνια οι κάτοικοι των γύρω νησιών έφερναν κι αφιέρωναν στην Κέρο που ήταν τότε το θρησκευτικό κέντρο όλων των Κυκλάδων- όπως σήμερα η Παναγία της Τήνου- θραύσματα των περίφημων μαρμάρινων κυκλαδικών ειδωλίων- χέρια, πόδια, κεφαλάκια, σώματα, τα οποία εν συνεχεία έσπαζαν σκοπίμως σε ακόμη μικρότερα θραύσματα.

Ένας ασύλητος αποθέτης γεμάτος σπασμένα μαρμάρινα κυκλαδικά ειδώλια προσεκτικά τοποθετημένα το ένα πάνω στο άλλο που ανασκάφηκε φέτος, αναμένεται να ρίξει φως στο μυστήριο των σπασμένων κυκλαδικών ειδωλίων που βρέθηκαν κατά εκατοντάδες στην Κέρο. Τ α πρώτα αποτελέσματα της πρώτης συστηματικής ανασκαφής που πραγματοποιήθηκε πότε στο ερημονήσι των Κυκλάδων υπό τη διεύθυνση του Βρετανού καθηγητή του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ σερ Κόλιν Ρένφριου, δεν έλυσαν το αίνιγμα. Για πρώτη φορά, όμως , οι αρχαιολόγοι προηγήθηκαν των αρχαιοκαπήλων στην καταλεηλατημένη Κέρο.

Με την ανακάλυψη των σπασμένων ειδωλίων σε αδιατάρακτα αρχαία στρώματα, συγκεντρώθηκαν πολύτιμες πληροφορίες και αποκλείστηκαν δυο-τρεις θεωρίες. Η πρώτη είναι ότι τα μυστηριωδώς διαμελισμένα ειδώλια μπορεί να προέρχονταν από νεκροταφεία απ΄ όπου προέρχονται τα ακέραια στιλιζαρισμένα κυκλαδικά ειδώλια και η δεύτερη ότι τα ειδώλια είχαν σπαστεί ηθελημένα από σύγχρονους βανδάλους ενώ σύμφωνα με μια τρίτη θεωρία, η Κέρος ήταν εργαστήριο και νταμάρι για την κατασκευή των ειδωλίων.

«Μπορούμε να πούμε ότι τα σπασίματα είναι πράγματι παλιά», δήλωσε ο Κόλιν Ρένφριου. «Τα ειδώλια δεν σπάστηκαν στην Κέρο γιατί τότε θα βρίσκαμε τα διαμελισμένα κομμάτια τους. Και υπάρχει διαφορετική φθορά που σημαίνει ότι όχι μόνο θρυμματίστηκαν αλλού και μεταφέρθηκαν στο νησί, αλλά και ότι κάποια από αυτά είχαν υποστεί φθορές αλλού. Ο σερ Κόλιν Ρένφριου πιστεύει ότι τα θραύσματα των ειδωλίων μπορεί να έφθαναν από διαφορετικά ιερά των Κυκλάδων, ενώ τα 4 κεραμικά ευρήματα αποτελούν ένδειξη ότι αυτός ο τόπος μπορεί να προσείλκυε προσκυνητές και από την κυρίως Ελλάδα.

Όπως διαπιστώθηκε, όλα τα ειδώλια είχαν θρυμματιστεί σκοπίμως το 2500 π.Χ. «Αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι ότι θα πρέπει να αναγνωρίσουμε το αρχαιότερο τοπικό λατρευτικό κέντρου του Αιγαίου», δήλωσε ο σερ Κόλιν Ρένφριου. Η θρησκεία των Κυκλαδιτών θεωρείται ότι ήταν οργανωμένη γύρω από τη λατρεία μιας νεολιθικής θεάς της γονιμότητας. Η συντριπτική πλειοψηφία των κυκλαδικών ειδωλίων- σώθηκαν περί τα 1 .400- παριστάνουν μια γυναικεία μορφή σε κατάσταση εγκυμοσύνης.