[Δρόμοι]

Το κοινό…
… του κινηματογράφου είναι πολύ εξοικειωμένο με τους αρχαίους πολιτισμούς, την άνοδο και την πτώση τους, όπως ας πούμε με τον αιγυπτιακό, τον ελληνικό, τον ρωμαϊκό. Φαίνεται όμως πως ήρθε η σειρά ενός ακόμη μεγάλου πολιτισμού να θυσιαστεί στο Χόλιγουντ- και συγκεκριμένα στον βωμό που έχει στήσει εκεί ο Μελ Γκίμπσον: ο πολιτισμός των Μάγια. Πώς βγαίνει αυτός ο πολιτισμός από την ταινία «Αpocalypto»; Όχι και τόσο όμορφος. Αν είχαμε δηλαδή στη διάθεσή μας μια μηχανή που τρέχει πίσω στα χρόνια, σίγουρα δεν θα θέλαμε να πατήσουμε το κουμπί στους Μάγια του Μελ Γκίμπσον- τουλάχιστον όχι χωρίς πανοπλία.

Η ταινία…
… «αποκαλύπτει» μια κοινωνία πλημμυρισμένη από ωμότητα, σαδισμό, βία, σαν να μετακόμισε ο Καλιγούλας στο Γιουκατάν. Όμως, μολονότι οι επιστήμονες δεν αμφισβητούν τη βία, θεωρούν τους Μάγια έναν από τους πιο εκλεπτυσμένους και περίπλοκους αμερικανικούς πολιτισμούς. Στην ακμή τους, γύρω στο 800 μ.Χ., έκτιζαν πρωτοποριακές πολιτείες και πυραμίδες στις ζούγκλες του Μεξικού και της Κεντρικής Αμερικής, δημιουργούσαν μεγαλοπρεπή τέχνη, έκαναν αστρονομία και είχαν αναπτύξει γραπτή γλώσσα και μια κοσμολογία του χώρου και του χρόνου γύρω από μια πολύπλοκη και συντεταγμένη κοινωνία καλαμποκιού, βασιλιάδων και θεών. Οι Μάγια ήκμασαν χίλια χρόνια. Από όλα αυτά, ο Μελ Γκίμπσον είδε μονάχα τις ακρότητες. Συκοφαντία! κραυγάζουν αγανακτισμένοι οι επιστήμονες. «Αυτός ο σαδισμός είναι του Μελ Γκίμπσον», λέει ο καθηγητής της Ανθρωπολογίας, Στίβεν Χιούστον. «Δεν είναι των Μάγια!». Ένα ερώτημα είναι πώς θα δουν την ταινία οι ίδιοι οι Μάγια. Όπως γράφει η εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ», οι Μάγια δεν έχουν εξαφανιστεί. Οι απόγονοί τους, έξι εκατομμύρια ή και περισσότεροι, ζουν σήμερα στο Μεξικό και την Κεντρική Αμερική.

Η βασική…
… απορία είναι πού τελειώνουν οι πραγματικοί Μάγια και πού αρχίζουν οι Μάγια του Μελ Γκίμπσον. Ο ίδιος ο ηθοποιός-σκηνοθέτης-συγγραφέας βλέπει έναν παραλληλισμό ανάμεσα στην κατάρρευση αυτού του αρχαίου πολιτισμού και του δικού μας. «Έπρεπε να κάνω αυτό τον παραλληλισμό, επειδή βλέπει κανείς τέτοιους κύκλους να επαναλαμβάνονται συνεχώς», εξήγησε ο Γκίμπσον. «Μπορεί να πιστεύουμε πως ο σύγχρονος άνθρωπος είναι τόσο φωτισμένος, αλλά παρ΄ όλα αυτά υποκύπτουμε στις ίδιες δυνάμεις». Η ταινία του αρχίζει με ένα απόφθεγμα του ιστορικού Γουίλ Ντουράν για τους Ρωμαίους: «Ένας μεγάλος πολιτισμός δεν κατακτάται από το εξωτερικό του, καταστρέφεται από το εσωτερικό του».

Οι Μάγια…
… ναι, είναι αλήθεια πως έκαναν ανθρωποθυσίες, αλλά τα κεφάλια που έπεφταν ήταν αρχόντων και βασιλιάδων και όχι κοινών θνητών. Όμως, η ταινία δείχνει μαζικές ανθρωποθυσίες και πηγάδια που ξεχειλίζουν από εκατοντάδες κομμένα κεφάλια, σαν να επρόκειτο για καμποτζιανά πεδία θανάτου ή για ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης. «Όλες οι κοινωνίες έχουν βία, αλλά όχι μόνο αυτό», παρατηρεί ο ανθρωπολόγος, Άρθουρ Ντέμαρεστ. «Τι θα απέμενε από τη δική μας ιστορία, αν δεν είχαμε τίποτα να πούμε για τον Πασκάλ ή τον Μότσαρτ;».