Η επιστροφή του Σκορσέζε

Παράδειγμα ο Κλιντ Ίστγουντ. Παράδειγμα ο Κεν Λόουτς. Παράδειγμα ο Μάρτιν
Σκορσέζε. Κακιά ανάμνηση οι «Συμμορίες της Νέας Υόρκης» και ο «Ιπτάμενος
Κροίσος» των τελευταίων ετών. Martin, welcome back!

Από την αρχή εξηγώ για να μην παρεξηγηθώ. Το «Departed» («Ο
πληροφοριοδότης», αν και θα προτιμούσα το συντομότερο και ευθύβολο «χαφιές»)
δεν είναι ό,τι καλύτερο έχει υπογράψει μέχρι στιγμής. Α, όλα κι όλα. «Ο
ταξιτζής», οι «Κακόφημοι δρόμοι», «Τα καλά παιδιά» και δευτερευόντως «Τα
χρόνια της αθωότητας», οι top στιγμές του μεγαλομάστορα του american cinema.
Σκηνοθετικά λίγο πιο κάτω από το «Casino» – η αποθέωση της ταχυδακτυλουργικής
τέχνης του – αλλά νοηματικά, το φλιπσάιντ των «Καλών παιδιών». Επιτέλους, ο
Σκορσέζε ενοχοποιεί την εξουσία, ξεσκεπάζει το τυμπανιαίο σώμα των Σωμάτων
Ασφαλείας. Επιτέλους, ύστερα από σαράντα χρόνια, ακολουθεί τον αείμνηστο Ζαν
Πιερ Μελβίλ (παρεμπιπτόντως, αν είστε λάτρης των αληθινών «ανδρικών»
αστυνομικών, τρέξτε να προμηθευτείτε μέσω Amazon. com τρεις ταινιάρες του
μεσιέ Μελβίλ, με την ακόλουθη σειρά: «Κόκκινος κύκλος», «Δεύτερη πνοή», «Ο
δολοφόνος με το αγγελικό πρόσωπο»).

Δηλαδή. Η απόσταση που χωρίζει τα «όργανα» του Νόμου από τα πιστόλια της
Μαφίας είναι μια λεπτή, κόκκινη γραμμή. Συγκοινωνούντα δοχεία. Και μάλιστα σε
σχήμα πυραμίδας. Στο υπόγεια τα κωθώνια. Για τις κλήσεις, τις σφαλιάρες, τα
θελήματα και τους καφέδες. Ενδιαμέσως οι καριερίστες, οι λεβέντες. Μεσολαβούν,
χαφιεδίζουν, καρφώνουν, διαπλέκονται, συνωμοτούν, τα παίρνουν και ενίοτε –
έτσι για τα παράσημα, την καριέρα και τον Τύπο – τσιμπάνε μικρομέγαλους της
Μαφίας. Στο ρετιρέ της πυραμίδας (της Ασφάλειας και της παρανομίας) οι
μεγαλόσχημοι της ασυλίας. Α, αυτός ο κακός; Είναι χρήσιμος, επομένως κάτω τα
χέρια από τον Νονό!

Με τούτα και με τα άλλα η ουσία είναι μία. Από ποιον να προφυλαχτεί κανείς;
Από τον μπάτσο η από τη Μαφία; Διότι – λέει ο Σκορσέζε – όλα μα όλα
διακινούνται, εγγράφονται, αποκαλύπτονται μέσα από πληροφοριοδότες. Ο τάδε
αστυνομικός, χαφιές της Μαφίας και ο δείνα μαφιόζος είναι χαφιές της
Αστυνομίας. Που πάει να πει, ούτε κομπιούτερ ούτε τεχνολογία ούτε ψυχολογία. Ο
καλύτερος φίλος της Αστυνομίας είναι το καρφί της Μαφίας!

«Ο πληροφοριοδότης». Καλύτερος όλων, ακόμα και του Τζακ Νίκολσον, ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο

Η ιστορία του «Departed», φωτοκόπια μιας κινέζικης (από το Χονγκ Κονγκ)
παρόμοιας ιστορίας με τον τίτλο «Internal Affairs». Ο Σκορσέζε προσάρμοσε το
σενάριο στο δικό του ύφος, παρόμοιο με εκείνο των «Καλών παιδιών».
Καταιγιστικοί ρυθμοί με εργαλείο το μοντάζ που «μασάει» σαν αλεστική μηχανή
και ταυτόχρονα πλημμυρίδα πασίγνωστων ασμάτων του ογδόντα να παρελαύνει σαν
ραδιοφωνική εκπομπή. Τι να κάνει ο άνθρωπος; Όπως χλαπακιάζουν king size οι
Αμερικανοί, έτσι και η κινηματογραφική μηχανή. Όλα εν αφθονία. Να μην
προλαβαίνει ο αμφιβληστροειδής να αποτυπώσει μια σκηνή και να μην προλαβαίνει
η πλήξη να προκαλεί χασμουρητά στον θεατή.

Λάθος σκηνοθετική επιλογή. Πληροφοριοδότης, καρφί, χαφιές είναι
αθόρυβες, αόρατες, ευέλικτες σκιές. Μεταμορφώνονται, μεταλλάσσονται,
μετασχηματίζονται, γλιστρούν, σούρνονται, διαφεύγουν. Στοιχειώδες. Επομένως το
φίδι μόνο με φίδι μπορείς να το εικονογραφήσεις και τον ήχο της έχιδνας μόνο
με στιγμιαίο σύριγμα μπορείς να το προσομοιάσεις. Αλλά είπαμε. Εδώ είναι
Χόλιγουντ. Όσο περισσότερος θόρυβος τόσο περισσότερα λεφτά!

Τέλος, δυο λόγια για τις ερμηνείες. Με την εξής αξιολογική σειρά. Ο Μάρτιν
Σιν, ο καθαρός μπάτσος της ιστορίας, ακολουθούμενος από τον σκληρό και βάναυσο
Μαρκ Γουόλμπεργκ των εσωτερικών υποθέσεων. Από την τριάδα των πρωταγωνιστών,
αδύνατος κρίκος της αλυσίδας ο Ματ Ντέιμον, αδιάφορος, άχρωμος, ασήμαντος,
πλαδαρός. Η μονομαχία εξελίσσεται ανάμεσα στον Τζακ Νίκολσον (αδίστακτος,
κυνικός μεγαλομαφιόζος) και τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο, το καρφί της Ασφάλειας
μέσα στην «κουζίνα» του Νίκολσον. Όσο και να ακούγεται εξωφρενικό, είμαι με
τον Ντι Κάπριο τον «μωρό». Πάντα, από το «Basketball diaries», πίστευα ότι
είναι εργαλείο εξαιρετικό. Αδικημένος από την ομορφιά του, χαρισματικός από το
ταλέντο και καλλιεργημένος από το πείσμα και τις επιλογές του. Ο Νίκολσον
είναι Νίκολσον. Περσόνα, παίζει τον εαυτό του. Ο Ντι Κάπριο είναι
πολυμορφικός, δηλαδή πλήρης ηθοποιός!

Με δυο λόγια: Νεαρός, φιλόδοξος, χαρισματικός αστυνομικός (Ματ
Ντέιμον), μεγαλωμένος και προστατευόμενος του μαφιόζου της Βοστώνης (Τζακ
Νίκολσον) χαφιεδίζει συστηματικώς εναντίον της υπηρεσίας. Ταυτόχρονα έτερος
νεαρός κρυφός μπάτσος (Λεονάρντο Ντι Κάπριο) καταφέρνει και διεισδύει στον
κλειστό κύκλο του Τζακ Νίκολσον, χαφιεδίζοντας εναντίον της Μαφίας. Έτσι η μία
πληροφορία ακυρώνει την άλλη και ο ένας χαφιές ισοφαρίζει τις επιδόσεις του
άλλου. Ώσπου ο Ντέιμον ψάχνει εναγωνίως να ανακαλύψει το όνομα του Ντι Κάπριο
και τούμπαλιν, προκειμένου ένας από τους δύο να βγει από τη μέση. Όμως στην
κορυφή της πυραμίδας υπάρχει ένα καρφί που σε κανέναν από τους δύο δεν θα
αρέσει!

Όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρών’ οι κότες

Αδικεί τον εαυτό του ο Διονύσης Χαριτόπουλος. Τα έργα του, το παρελθόν του,
την πένα του, το τάλαντό του. Είτε για τη μαγκιά – να αποδείξει πως η κωμωδία
γι’ αυτόν είναι της μιας χαψιάς – είτε από λάθος επιλογή, η ουσία με το
«Ιλουστρασιόν» είναι μία. Όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρών’ οι
κότες.

Έχουμε και λέμε με τη σειρά. Από τη ραχοκοκαλιά μέχρι τη βιτρίνα. Λάθος πρώτο.
Δηλαδή το προφανές δεν συνιστά εύρημα, γέλιο και κωμωδία. Ακόμα πιο απλά. Όταν
τα κανάλια κάνουν ρόμπα την Άντζελα Δημητρίου μέσω της ίδιας Άντζελας
Δημητρίου, είναι φυσικό η απομίμηση στην μεγάλη οθόνη να μοιάζει με κλώνο
πλαστικό. Πάντα πρώτο και ασυναγώνιστο το αυθεντικό.

Λάθος δεύτερο. Η μούτα, η γκριμάτσα δεν συνιστούν ερμηνεία αλλά κακοφτιαγμένη
φάτσα. Στοιχειώδες. Το χιούμορ προκύπτει από τις καταστάσεις. Ο χλευασμός, από
τη σχέση των χαρακτήρων με το περιβάλλον. Με απλά λόγια, το γέλιο δεν
εκβιάζεται, παράγεται. Δύσκολη δουλειά. Σαν τέχνη και μαστοριά, δυσκολότερη
του δράματος και της ίντριγκας.

«Ιλουστρασιόν». Συνταγή τηλεοπτικής σειράς

Τώρα αν κανείς προσπαθήσει να αξιολογήσει κατά σειρά, έστω αυτά τα ελάχιστα,
τα μικρά, θα καταλήξει σε μερικές εκπλήξεις. Διότι οι κινηματογραφικές
ερμηνείες δεν έχουν να κάνουν τόσο με το (θεατρικό) ταλέντο όσο με τον
σκηνοθέτη, τους ρόλους και την ακτινοβολία του κάθε επαγγελματία ή ερασιτέχνη
ηθοποιού. Πρώτη δηλαδή από Μπέζο, Σακελλαρίου, Παπούλια, Καπουτζίδη, η Τζίνα
Αλοιμόνου με διαφορά. Ιλουστρασιόν το περιεχόμενο, ιλουστρασιόν και η
Αλοιμόνου.

Τέλος, τρία επεισόδια δεν κάνουν μία ολοκληρωμένη ταινία. Τρία σκετσάκια είναι
τρία σκετσάκια, τρία επεισόδια. Αυτή και η ουσία. Δηλαδή, κατά βάθος το
«Ιλουστρασιόν» είναι μαγιά για τηλεοπτική, κωμική, σειρά. Με γεια και χαρά!

Με δυο λόγια: Η ελίτ της σύγχρονης Αθήνας μέσα στη μούρλια. Δηλαδή
μάνατζερ, βεντέτες, ψυχίατροι, πολιτικοί και μεγαλοπιασμένοι του Κολωνακίου
στα όρια νευρικής κρίσης.

Και μη χειρότερα

Για να είμαι ειλικρινής. Μεταξύ «Ιλουστρασιόν» της Ψωροκώσταινας και δύο άλλων
ξένων, επώνυμων ταινιών, με πόδια και χέρια «Ιλουστρασιόν» και ξερό ψωμί!

«Σχολή για απατεώνες» (School for scoundrels): κωμωδία του Τοντ Φίλιπς με
Μπίλι Μπομπ Θόρντον, Τζον Χέντερ, Μάικλ Κλαρκ Ντάνκαν (ο μαύρος, άκακος
γίγαντας στο «Πράσινο μίλι») και σε ελάχιστο ρόλο ο Μπεν Στίλερ. Αυτή ακριβώς
την ταινία εννοούσα ως μέτρο σύγκρισης, έστω μ’ αυτό το «Ιλουστρασιόν».

«Σχολή για απατεώνες». Α μπε μπα μπλομ

Διότι η αθεράπευτη βλακεία και παραλυσία του νεαρού ήρωα που αναγκάζεται να
προστρέξει στο μαστίγιο του δασκάλου Μπίλι Μπομπ Θόρντον, διατρέχει όλο το
μήκος και το πλάτος αυτής της χλωμής κωμωδίας. Με λίγα λόγια τα λιανοντούφεκα
του Χαριτόπουλου καταρρίπτουν τους πυραύλους του Ράμσφελντ!

«Αυστηρώς ακατάλληλο» (Destricted): Σπονδυλωτό διάσημων υπογραφών όπως
Λάρι Κλαρκ, Κασπάρ Νοέ, Μάθιου Μπάρνεϊ, Μαρίνα Αμπράμοβιτς και άλλοι. Στο
πρώτο επεισόδιο καμιά δεκαριά θηλυκά με τα μπαλκόνια έξω και άλλα τόσα
αρσενικά, ενδεδυμένα με φουστανέλες και τσαρούχια και με τα μόρια έξω
αυνανίζονται για να ραντίσουν λιβάδια και χωράφια. Επακολουθεί σκηνή με
ταλαίπωρα κορίτσια και αγόρια να επιδίδονται σε πάσης φύσεως πράξεις, από το
στόμα μέχρι τον πρωκτό, στην συνέχεια ένας τύπος πέφτει και βγάζει τα μάτια
μιας πλαστικής κούκλας και κάπου προς το τέλος, εξαντλημένος και αηδιασμένος
από το κακοποιημένο κρέας και την τάχα μου καλλιτεχνική ματιά, κατέληξα στο
εξής απλοϊκό συμπέρασμα: Χίλιες φορές η πόρνη που είναι κυρία παρά η γεννημένη
πόρνη που κυκλοφορεί στα σαλόνια και παριστάνει την κυρία. Θέλεις ωμή,
ερεθιστική, αυθεντική πορνογραφία; Πήγαινε παιδάκι μου στο γειτονικό
βιντεοκλάμπ και άσε τη μαλακία για την καλλιτεχνία!