Έπεσε στα… πόδια τους

Αυτή τη φορά η τηλεόραση είχε να επιτελέσει υψηλό ρόλο, γιατί οι εικόνες παραμένουν το δικό της πεδίο δράσης και το βίντεο από τη Θεσσαλονίκη ήταν το μέτρο της δημοκρατικής της αντίδρασης

Εικόνες άγριες. Ένας νεαρός στα χέρια αστυνομικών που τον χτυπούν. Εκείνοι
πολλοί, αυτός ένας και με χειροπέδες. Το νόημα του θεάματος που
επαναλαμβάνεται από τις οθόνες, βαρύ. Το δίνουν οι δημοκρατικοί αυτοματισμοί
της κοινωνίας. Σε αυτούς απευθύνεται το τηλεοπτικό τελετουργικό των δελτίων
ειδήσεων και κυρίως του Mega, που το βράδυ της Κυριακής επιμένει πλάνο πλάνο
στην προβολή ενός βίντεο που γελοιοποιεί την ανακοίνωση της Αστυνομίας. Αυτή
μιλούσε για πτώση του νεαρού με μηχανάκι πάνω στη ζαρντινιέρα. Οι εικόνες
μιλάνε για «πτώση» του νεαρού με φόρα στα… πόδια και τα χέρια μιας ομάδας
αστυνομικών.

Νέα ανακοίνωση της Αστυνομίας προσπαθεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις,
μιλώντας για περιορισμένα φαινόμενα. Ορισμένοι, όμως, δείχνουν πως κάθε άλλο
παρά τον περιορισμό τους επιθυμούν. Στο προχθεσινό δελτίο ειδήσεων του Mega
αστυνομικός υποστηρίζει ότι όλα αυτά τα «διογκώνουν οι δημοσιογράφοι και η
τηλεόραση». Οι δηλώσεις του κ. Μπαλάσκα προκαλούν σοκ. Ο ίδιος πάντως δεν
έχασε ευκαιρία, με αλλεπάλληλες τηλεοπτικές εμφανίσεις αυτές τις ημέρες, να
«διογκώσει» τον ρόλο και τις απόψεις του. Έτοιμος να καρπωθεί τα οφέλη του
τελετουργικού της τηλεόρασης – χάρη στο οποίο εξασφαλίζει θέση σε αυτήν – την
ίδια στιγμή που το καταγγέλλει. Η δυσκολία του συνδικαλιστή – επίσημου
εκπροσώπου των αστυνομικών, κ. Κυριαζίδη, να βρει τις λέξεις καθώς άκουγε
εμβρόντητος τις δηλώσεις του συναδέλφου του κ. Μπαλάσκα, είναι ακόμη πιο
αποκαλυπτική. Στην εκπομπή των Καμπουράκη-Οικονομέα χθες το πρωί θα ακουστεί
σαν κεραυνοβολημένος να λέει ότι αυτά που υποστηρίζει ο κ. Μπαλάσκας δεν
εκφράζουν το σύνολο των αστυνομικών.

Η αμεσότητα του τηλεοπτικού μέσου, που τόσες φορές έχει προκαλέσει τον
τρόμο στη δημοκρατία, γίνεται αυτήν τη φορά καταλύτης για οξέα που την
δηλητηριάζουν. Πριν αθωωθεί συλλήβδην δεν μπορεί παρά να τεθεί προς συζήτηση η
ουσία της λειτουργίας του, που αφορά τη διαχείρισή του.

Για την ΕΡΤ το βίντεο δεν αποτέλεσε είδηση. Προχθές η «Πρωινή γραμμή» στη ΝΕΤ
το πρόβαλε, σώζοντας τη δημοσιογραφική τιμή της κρατικής τηλεόρασης. Στην
εκπομπή του Γιώργου Αυτιά στον Alpha, όπου η περίπτωση της Αμαρύνθου αποτέλεσε
αποκλειστικό θέμα τουλάχιστον για δύο πρωινά, η βίαιη συμπεριφορά ομάδας
αστυνομικών μπροστά στον φακό μιας κάμερας προκαλεί μάλλον αμηχανία, αφού την
αποφεύγει.

Ο «πυρήνας» των δύο περιπτώσεων, ωστόσο, δεν είναι διαφορετικός. Πρόκειται για
φαινόμενα που προκάλεσε μια στρεβλή αντίληψη εξουσίας, κατά παράβαση των αρχών
της δημοκρατικής παιδείας, της οποίας όλοι βαυκαλιζόμαστε ότι μετέχουμε. Στο
όνομά της, άλλωστε, ασκείται ο δημοσιογραφικός έλεγχος στα φαινόμενα της
κοινωνίας.

Στην περίπτωση του νεαρού συλληφθέντος στη Θεσσαλονίκη ο ξυλοδαρμός
έχει την έννοια της ταπείνωσής του. Μια ταπείνωση που δεν απέχει από εκείνη
την οποία επιβάλλει ο τηλεοπτικός φακός σε συλληφθέντες, όταν κυνηγάει το
πρόσωπό τους πριν η δικαιοσύνη αποφανθεί για την ενοχή τους (εδώ τα δελτία της
ΝΕΤ δεν επέδειξαν δισταγμό στην προβολή των προσώπων των συλληφθέντων για το
σκάνδαλο της Επιτροπής Ανταγωνισμού) ή όταν εισβάλλει με κανιβαλική ορμή σε
μικρές κοινωνίες (Βέροια, Αμάρυνθος) καλύπτοντας την ανεξέλεγκτη δύναμη της
εικόνας, με το άλλοθι μιας διαφάνειας αμφίβολης δημοκρατικής αξίας, αλλά
πάντως σίγουρα πολύ εμπορικής.

Δημοκρατικό στοίχημα είναι η αξιολόγηση

Το μέσο – η κάμερα – παραμένει ίδιο. Ίδιο και το μήνυμα: η βία. Αλλάζει η
ερμηνεία. Είναι πάντα ανάλογη με τα βιώματα και τη δημοκρατική ωριμότητα, τόσο
εκείνων που διαχειρίζονται τις εικόνες όσο και του κοινού το οποίο τις βλέπει.
Έχουν προβληθεί κατά καιρούς βίντεο, για παράδειγμα, που καταγράφουν τη βίαιη
συμπεριφορά αστυνομικών ξένων χωρών κατά αστέγων ή μαύρων. Δείγματα όλα μιας
άγριας, στυγνής έκφρασης της αστυνομικής εξουσίας, την οποία απορρίπτει μετά
βδελυγμίας το παγκόσμιο δημοκρατικό τηλεοπτικό κοινό.

Το δημοκρατικό στοίχημα είναι ο διάλογος για τη χρήση των εικόνων. Η
διαφορά κάθε φορά βρίσκεται στην αξιολόγησή τους ως πληροφορία. Μια διαφορά
που στην περίπτωση του βίντεο από τη Θεσσαλονίκη έδωσαν δελτία ειδήσεων, όπως
αυτό του Mega που στάθηκε αφορμή για να «αναδιπλωθεί» η Αστυνομία, σε σύγκριση
– για παράδειγμα – με τα δελτία ειδήσεων της ΝΕΤ, που δεν το έκριναν ως
πληροφορία την οποία δικαιούται ο πολίτης.