«Ζούμε σε μια εποχή πλαστής θρησκευτικότητας»

Ελάχιστες φωτογραφίες υπάρχουν του Τόμας Πίνσον. Σε μία από αυτές είναι μόλις 17 ετών. Κάποτε, για να αστειευτεί με την ίδια του τη συστολή, εμφανίστηκε σε δύο επεισόδια της τηλεοπτικής σειράς «Σίμπσονς», φορώντας μια καφέ χαρτοσακούλα στο κεφάλι που έκρυβε το πρόσωπό του, αλλά με τη φωνή του να ακούγεται κανονικά

Οι φήμες είναι κάτι σύμφυτο με τον Τόμας Πίνσον. Ο Αμερικανός συγγραφέας, του
οποίου το νέο βιβλίο με τίτλο «Against the Day», κυκλοφορεί σήμερα σε ΗΠΑ και
Βρετανία, δεν έχει εμφανιστεί σχεδόν ποτέ δημόσια. Σε 43 χρόνια καριέρας (το
πρώτο του βιβλίο κυκλοφόρησε το 1963) έχει δημοσιεύσει έξι μυθιστορήματα και η
έλλειψη φυσικής παρουσίας έχει τροφοδοτήσει ανεξέλεγκτες φήμες.

Ο Σκωτσέζος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων Ίαν Ράνκιν, που θεωρεί τον
εαυτό του ιδιαίτερα επηρεασμένο από τον Πίνσον και που έγραψε δύο σελίδες στον
«Guardian» γι’ αυτόν, περιγράφει τι έχει κατά καιρούς ειπωθεί: «Ότι ο Πίνσον
ήταν εν τέλει ο Τζ. Ντ. Σάλιντζερ· ή ήταν ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού
υπολογιστή· ή μια ομάδα άλλων συγγραφέων· ή ότι επισκέφθηκε κάποτε τον εκδότη
του στο Λονδίνο, αλλά πήγε μόνο στο τμήμα παιδικού βιβλίου και βούτηξε
διαφημιστικά πόστερ για το δωμάτιο του παιδιού του· ή ότι έμεινε ένα διάστημα
στο σπίτι του συγγραφέα Ίαν Μακ Γιούαν στο Κέμπριτζ».

Για το καινούργιο μυθιστόρημα αυτού του 68χρονου ζωντανού μύθου δεν ξέρουμε
πολλά. Δεν ήξερε ούτε ο Ίαν Ράνκιν όταν έγραφε το άρθρο. Υπάρχει μόνο ένα
δελτίο Τύπου που, κατά τον Ράνκιν, «μυρίζει» Πίνσον. Το μυθιστόρημα
τοποθετείται στις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα και το σημείωμα λέει,
ανάμεσα σε άλλα: «Είμαστε μπροστά σε μία επικείμενη παγκόσμια καταστροφή (…)
ζούμε εποχές ασυγκράτητης απληστίας των εταιρειών, πλαστής θρησκευτικότητας
και διαβολικών προθέσεων στα υψηλά κλιμάκια. Κάθε ομοιότητα με τη σύγχρονη
εποχή θα πρέπει να θεωρείται συμπτωματική». Από το δελτίο Τύπου μπορεί κανείς
ακόμα να μάθει ότι η δράση αρχίζει στη Διεθνή Έκθεση του Σικάγου το 1893 και
πηγαίνει τον αναγνώστη σχεδόν παντού: από τη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο μέχρι τη
Βενετία, τα Βαλκάνια και τη Σιβηρία.

«Θα μπω στην ουρά για να το πάρω απ’ τους πρώτους», λέει ο Ίαν Ράνκιν. «Θα
είναι γύρω στις χίλιες σελίδες. Όταν το έμαθα ότι θα βγει, με έπιασε
απελπισία. Ήξερα ότι για μία ακόμη φορά θα βυθιζόμουν στο σκοτεινό, συνωμοτικό
θέατρο του παραλόγου της φαντασίας του Πίνσον. Είναι ένας τόπος που υπνωτίζει
τον κοινό αναγνώστη και ασκεί μια ακόμη μεγαλύτερη έλξη στον αληθινό θαυμαστή.
Η σύζυγος και τα παιδιά μου θα με χάσουν όσο διαβάζω το βιβλίο, αλλά και μετά
θα είμαι υπό την επήρεια ενός μετατραυματικού σοκ, με γουρλωμένα μάτια θα
ψάχνω γύρω μου τα σημάδια ενός άλλου κόσμου παρόμοιου με τον δικό μου, αλλά
πολύ πιο σκοτεινού, αλλόκοτου και διασκεδαστικού».

Ο Ίαν Ράνκιν έχει γράψει και πανεπιστημιακή εργασία για τον Πίνσον. Όταν ήταν
20 ετών και μελετούσε την αμερικανική λογοτεχνία, «ο Πίνσον ήρθε σαν
αποκάλυψη, ήταν σαν να βρήκα το δισκοπότηρο. Δουλεύοντας ένα επίπεδο νοήματος,
θες να πας στο επόμενο. Όσο περισσότερο με μπέρδευε τόσο περισσότερο ήθελα να
αντιληφθώ το νόημά του».

Ο Ράνκιν λέει ότι ήταν ναρκωτικό: «Έγραψε μυθιστορήματα δράσης με κατασκόπους
και στρατιώτες, με τρόπο μεταμοντέρνο και χιούμορ α λα Γκρούτσο Μαρξ. Ο
παρανοϊκός του κόσμος είναι τόσο πειστικός, που οι φανατικοί του αναγνώστες
ψάχνουν σημάδια παντού. Έχει ακόμη και περιοδικό φανατικών αναγνωστών που
γράφουν γι’ αυτόν και που λέγεται “Σημειώσεις του Πίνσον”. Δεν ξέρω άλλον
συγγραφέα να είχε τέτοια επιβράβευση εν ζωή. Ακόμη και οι οπαδοί της θεωρίας
τής αποδόμησης του Ζακ Ντεριντά έκαναν σαν παιδιά για τον Πίνσον. Όταν
ξεκινούσα, δεν ήθελα να γράψω σαν τους αστέρες της εποχής, τον Τζον Όσμπορν ή
τους πιο μοντέρνους Μπ. Σ. Τζόνσον και Τζον Φόουλς. Ήθελα να ζω στο τρελό
σύμπαν του Πίνσον, να παλεύω με ένα γιγαντιαίο χταπόδι ή με έναν μηχανικό κατάσκοπο».

Μωρά κροκόδειλοι και ρινοπλαστικές

«Δεν ξέρω άλλον συγγραφέα να είχε τέτοια επιβράβευση εν ζωή. Ακόμη και οι οπαδοί της θεωρίας τής αποδόμησης του Ζακ Ντεριντά έκαναν σαν παιδιά για τον Πίνσον», γράφει ο Ίαν Ράνκιν

Σήμερα που ξαναδιαβάζει τα βιβλία του, ο Ίαν Ράνκιν θαυμάζει το πόσο μέσα
έπεφτε σε διάφορες προβλέψεις του. «Περιέγραψε αισθητική χειρουργική στη μύτη,
που τώρα είναι κάτι κοινό, αλλά τότε ήθελε φαντασία να το σκεφτείς. Μίλησε και
για μωρά κροκοδείλους που τα πετούν στην τουαλέτα τραβώντας το καζανάκι και
μετά αυτά μεγαλώνουν σε υπονόμους, δέκα χρόνια πριν φτάσουν στα αυτιά μας
φήμες για τέτοια περιστατικά», λέει.

INFO

Στα ελληνικά κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Χατζηνικολή τα βιβλία του Τόμας
Πίνσον «Mason and Dixon», «Vineland», «Βραδείας καύσεως», «Το ουράνιο τόξο της
βαρύτητας» και από τις Εκδόσεις Ύψιλον η «Συλλογή των 49 στο σφυρί».