Πορτρέτο αληθινού φασισμού!

Αρχίζω από αυτά που μπορεί να στείλουν στο εκτελεστικό απόσπασμα τη βραδιά
σας. Δηλαδή η διάρκεια ακουμπάει τις τρεις ώρες. Μερικές από τις σκηνές,
ανυπόφορα βίαιες και απωθητικές. Τα πρόσωπα ελάχιστα, δηλαδή όλοι κι όλοι δύο,
ο Γιούργκεν Βόγκελ και η Σαμπίνε Τιμοτέο, που αν υπήρχε δικαιοσύνη θα έπρεπε
να είχαν σαρώσει στα Όσκαρ. Ίχνος μουσικής παρά μόνο κάποιοι πνιχτοί ήχοι και
κάποιες πνιχτές μελωδίες από αόρατα ηχεία αυτοκινήτων και ραδιοφώνων. Και,
τέλος, η φωτογραφική απεικόνιση είναι τόσο ρεαλιστική, σαν τα χρώματα στην
προσπάθειά τους να διαπεράσουν τη βαριά ατμόσφαιρα του γερμανικού τοπίου να
αλλοιώνονται, με αποτέλεσμα οι αποχρώσεις τους να μοιάζουν με ημιτόνια του
μαύρου – άσπρου. Επομένως, έχετε πέντε λόγους να αποφύγετε αυτή την
καταραμένη, μαύρη, μελαγχολική, δαιμονική ταινία. Αν μάλιστα σε όλα αυτά
συμπεριλάβετε τη γερμανική γλώσσα, ε τότε γυρίστε σελίδα!

Έμεινε κανείς να με διαβάσει; Ωραία, έστω κι ένας. Να τα πάρω ένα προς
ένα. Ο Τέο, ο αρσενικός πόλος της ιστορίας, μοιάζει με κλινική περίπτωση ενός
βαριά ψυχοπαθούς σίριαλ βιαστή. Αν τον προσπεράσω όμως σαν τέτοιο και δεν
εξετάσω την τελετουργία της διαδικασίας, θα μου διαφύγει η ουσία. Δηλαδή,
πρώτα τσαλακώνει με μια πέτρα το πρόσωπό του θύματος για να μη βλέπει τα
χαρακτηριστικά του. Προφανώς κάτι τέτοιο θα αναστάτωνε την ευαισθησία του,
πράγμα που θα τον εμπόδιζε να εκδηλώσει τις κτηνώδεις ορμές του. Υπάρχει κι
ένας δεύτερος λόγος. Βίαια «αφαιρεί» τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης
γυναίκας, επειδή γι’ αυτόν όλες είναι σκρόφες και πουτάνες. Έπειτα, αντί να
διεισδύσει, αρχίζει να αυνανίζεται μπροστά στο λιπόθυμο γυναικείο σώμα, πράγμα
που σημαίνει ότι εκείνο που τον ερεθίζει δεν είναι το γυμνό, ακόμα και το
λαχταριστό, αλλά το κακοποιημένο, τσαλακωμένο, το παράλυτο, το δύσμορφο
θηλυκό.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Μα είναι αυτονόητο. Ο βιαστής έχει βιαστεί! Και μάλιστα
κατ’ εξακολούθηση, σε σημείο που έχει εθιστεί. Γι’ αυτό βιάζει τον εαυτό του
προκειμένου να ερεθιστεί (αυνανισμός). Γι’ αυτό βιάζει (δηλαδή έχει
διακορεύσει) τη σχέση του με το γυναικείο φύλο, δηλαδή δεν αισθάνεται ίχνος
ηδονής με την ομορφιά παρά μόνο με την ασχήμια. Ο Τέο μισεί τη Γυναίκα, επειδή
μισεί τον εαυτό του. Και όσο βιάζει τόσο αυτοβιάζεται και όσο αυτοβιάζεται
τόσο περισσότερο σιχαίνεται τον εαυτό του, και όσο σιχαίνεται τον εαυτό του
τόσο βιάζει και αυτοβιάζεται. Αυτός ο φαύλος κύκλος, λέει ο σκηνοθέτης, είναι
η γενεσιουργός εσωτερική αιτία του καθημερινού φασισμού. Από τον Αδόλφο, μέχρι
τον μικρότερο σημερινό χιτλερίσκο, όλα αρχίζουν απ’ αυτόν τον φαύλο κύκλο!

«Ελεύθερη βούληση». Το γερμανικό σινεμά ξανά προς τη δόξα τραβά!

Δίπλα στον Τέο, η Νέτι, ο θηλυκός πόλος αυτής της μικρής ιστορίας
βιασμού, μίσους, βίας και υπολανθάνοντος, καθημερινού φασισμού. Διάχυτου
παντού. Οι λόγοι βιασμού του Τέο είναι εσωτερικοί, κυτταρικοί, όμως της Νέτι
είναι εξωτερικοί, δηλαδή αντικειμενικοί. Η Νέτι έχει βιαστεί από τον πατέρα
της, γι’ αυτό μισεί τον Άντρα, γι’ αυτό βιάζει τον συναισθηματικό της κόσμο
και γι’ αυτό σιχαίνεται το δικό της φύλο. Η Νέτι είναι η άλλη όψη του Τέο. Το
εσωτερικό (υποκειμενικό) με το εξωτερικό (αντικειμενικό). Ο βιαστής με το
βιασμένο θηλυκό. Έτσι αντί οι δύο πόλοι με τα ετερόκλητα μαγνητικά τους πεδία
να δημιουργούν ισορροπία (θηλυκό – αρσενικό), προκαλούν ολοσχερή ανατροπή. Ο
συνδετικός ιστός της κοινωνίας, λέει Γκλάσνερ, είναι διαταραγμένος,
διακορευμένος, θρυμματισμένος, κατεστραμμένος. Μα πώς, θα πείτε, βγάζω ένα
τόσο ακραίο συμπέρασμα από την περίπτωση δύο τόσο καραμπινάτων, κλινικών
περιπτώσεων; Προσέξτε τώρα την φόρμα της ταινίας. Προσέξτε δηλαδή το μικρό,
σχεδόν αδιόρατο θαύμα, μετασχηματισμού της φόρμας σε περιεχόμενο. Πώς δηλαδή
από την αισθητική παράγεται ιδεολογία.

Η τοπογραφία (το περιβάλλον) μουντή, σκοτεινή υγρή. Γι’ αυτό τα χρώματα
λειώνουν και γι’ αυτό το έγχρωμο μοιάζει να χορεύει με το ασπρόμαυρο. Ο
φασισμός είναι γενετικός και η «κατάρα» μεταδοτική. Γι’ αυτό οι ανθρώπινοι
όγκοι παραπέμπουν στον Νοσφεράτου και στις εξπρεσιονιστικές σκιές του
προπολεμικού γερμανικού κινηματογράφου. Οι σχέσεις εντελώς τυπικές, μηχανικές.
Γι’ αυτό, ενώ οι πόλεις σφύζουν από κόσμο, οι ήχοι πνίγονται σε παχύ χαλί. Οι
καθημερινές απολαύσεις αρχίζουν από ένα γυμναστήριο ζίου ζίτσου και καταλήγουν
σε μια σεξουαλική διαστροφή. Γι’ αυτό όλες σχεδόν οι πράξεις φλερτάρουν με τη
βία. Γι’ αυτό το γυμναστήριο είναι τόπος εκτόνωσης οργανωμένης βίας. Γι’ αυτό
η οικογένεια είναι στέγη σεξουαλικής βίας (αιμομιξία). Γι’ αυτό ο Τέο κάνει
κακό στον εαυτό του. Η ανθρώπινη επικοινωνία σχεδόν μηδενική. Γι’ αυτό οι
διάλογοι ελάχιστοι, μηχανικοί. Γι’ αυτό η απέραντη σιωπή. Γι’ αυτό μοναδικές
κραυγές απόλαυσης είναι αυτές που παράγονται από το ζίου ζίτσου (πολεμικές
τέχνες), από το λαχάνιασμα του βιασμού και του αυνανισμού και από τα αναφιλητά
του κοριτσιού. Και τέλος, η αντίθεση ανάμεσα στην οργανωμένη, καθαρή κοινωνία
και τη βρώμικη, ασύμμετρη, εσωτερική και εξωτερική άναρχη βία είναι η κορωνίδα
αυτής της εξαιρετικής αισθητικής γεωμετρίας.

Για να τελειώνω. Αν το αντέξετε, αν η διάρκεια δεν σας πετάξει στα καναβάτσα
και αν η «Δασκάλα πιάνου» του Μίκαελ Χάνεκε σας είχε ταράξει, τότε η «Ελεύθερη
βούληση» θα σας καθηλώσει και θα σας σοκάρει. Μπορεί να μην έχουμε φτάσει,
αλλά σίγουρα τρέχουμε προς τα εκεί με φουλ τις μηχανές. Γερμανία, ο καθρέφτης
σου είναι!

Από ναρκωτικά μέχρι Τζέιμς Μποντ τζούνιορ

«Α scanner darkly» από τον Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ, σκηνοθέτη των δύο
εξαιρετικών κομεντί «Πριν» και «Μετά το ηλιοβασίλεμα»: Το στόρι προέρχεται από
το ομότιτλο θρυλικό μυθιστόρημα του Φίλιπ Ντικ που διαδραματίζεται εφτά χρόνια
από σήμερα σε μια Αμερική της απόλυτης καταστροφής από πάσης φύσεως χάπια και
άλλες ναρκωτικές ουσίες.

«Α scanner darkly». Ούτε ταινία ούτε καρτούν, απλώς μια νέα τεχνική χωρίς προοπτική!

Μέχρις εδώ όλα καλά και άγια. Από τη στιγμή όμως που ο Λινκλέιτερ αποφασίζει
να χρησιμοποιήσει την τεχνική μέθοδο Interpolated rotoscoping, με την οποία ο
ηθοποιός μετατρέπεται σε καρτούν, το ενδιαφέρον μετακινείται από το αληθινό
στο ψεύτικο και από το ζωντανό στο χάρτινο. Για να σας δώσω να καταλάβετε από
δικές μου σωματικές αντιδράσεις, μετά την πρώτη μισή ώρα άρχισα να κοιτάω το
ρολόι μου και να πηγαίνω προς νερού μου. Εξαιρετική τεχνική, απίστευτη πλήξη!

«Άλεξ Ράιντερ: Μυστική αποστολή» (Alex Rider: Stormbreaker) του κάποιου
Τζέφρι Σαξ, βασισμένο στην ομότιτλη περιπέτεια του Άντονι Χόροουιτς. Ταινία
φτιαγμένη σαν κονσέρβα προοριζόμενη για τα Α-Β όλης της υφηλίου με target
group τα πιτσιρίκια. Με δυο λόγια, εντεκάχρονος Τζέιμς Μποντ (Άλεξ Πέτιφερ)
μετατρέπει την οθόνη σε μεγαλοκατάστημα γκάτζετς για μικρά παιδιά. Παίζουν
ακόμη ο Γιούαν ΜακΓκρέγκορ (φεύγει νωρίς) αλλά και ο Μίκι Ρουρκ, στην όψη
παραμορφωμένος, φουσκωμένος και φυσικά κακός!

Ο τάφος του Στόουν

Έτσι χωρίς ίχνος υπερβολής. Το World Trade Centre, δηλαδή οι Δίδυμοι Πύργοι θα
καταγραφεί στην Ιστορία σαν ο τάφος του Όλιβερ Στόουν. Μόνος του τον φτυάρισε,
μόνος του τον έκτισε, μόνος του έριξε στον τάφο όλο το έργο του, μόνος του τον
σφράγισε. Αυτός κι εγώ δύο κόσμοι χωριστά!

Ιδανικός παρτενέρ για τον Μπους, ιδανικός αυτόχειρας για το παρελθόν ενός
σκηνοθέτη του «Πλατούν». Για να καταλάβετε την έκταση της φαντασίας, το
μέγεθος της πρωτοτυπίας και το βάθος της αισθητικής, ένα θα σας πω. Είναι σαν
κάποιος πρώτος τυχών σκηνοθέτης να έχει μετατρέψει τα δακρύβρεκτα ρεπορτάζ
αμερικανικών εφημερίδων μετά το γκρέμισμα των Δίδυμων Πύργων σε ταινία. Και
ούτε!

«Δίδυμοι Πύργοι». Ο Όλιβερ Στόουν παρέα με τον Νίκολας Κέιτζ αυτοβούλως ενταφιάζονται στα ερείπια του World Trade Centre

Η «Διδυμιάδα» (κατά το Φωσκολιάδα) παίζεται σε τρία ταμπλό. Έτσι για να
καταλαβαίνουν και τα μωρά. Το πρώτο, διαδραματίζεται στα ερείπια του World
Trade Centre με σχεδόν ημιθανείς δύο τολμηρούς αστυνομικούς, οι οποίοι
έσπευσαν για σωτηρία εγκλωβισμένων αλλά στην συνέχεια εγκλωβίστηκαν κι αυτοί
(Νίκολας Κέιτζ, Μάικλ Πένα). Ηθικοπλαστικό επιμύθιο το πασίγνωστο σύνθημα του
Ολυμπιακού: Νάτοι – νάτοι – οι πρωταθλητές!

Το δεύτερο, το οποίο εναλλάσσεται με το πρώτο, ξετυλίγεται στα σπίτια των δύο
εγκλωβισμένων, με πρωταγωνιστές τις γυναίκες (Μάγκι Τζίλενχααλ, Μαρία Μπέλο),
τα παιδιά, τους συγγενείς και φίλους τους. Το μήνυμα παραπέμπει στην ονομασία
πασίγνωστης ροκ μπάντας του ’60, δηλαδή Blood Sweat and Tears! Το τρίτο, το
μικρότερο, το οποίο λειτουργεί σαν φλας, σαν φως στην άκρη του τούνελ,
διαδραματίζεται κάπου στις κεντρικές πολιτείες με ήρωα ένα αφασικό βλαχαδερό,
πρώην πεζοναύτη και εσαεί πατριώτη. Ο οποίος στο άκουσμα του γκρεμίσματος των
Δίδυμων Πύργων αρπάζει το όπλο του και με σφιγμένα τα δόντια ορμάει σε πόλεμο
εναντίον οποιουδήποτε εχθρού να πάει. Εδώ, το μήνυμα είναι το γνωστό από
συστάσεως αμερικανικής οθόνης: Kill the sons of bitches!

Τοιουτοτρόπως, η αγία τριάδα των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελείται από ήρωες, από
αφοσιωμένες γυναίκες και μητέρες και από άγρυπνους μαχητές που ανά πάσα στιγμή
εφορμούν να εξοντώσουν κάθε μίασμα απ’ αυτό τον πλανήτη. Έτσι τα μελοδραματικά
δάκρυα συνδέονται με τον ηρωισμό των στολών. Έτσι η περίπτωση του αφασικού
πεζοναύτη συνδέει το Βιετνάμ (ας πούμε) με τον Μπιν Λάντεν. Και έτσι ο Όλιβερ
Στόουν από σκηνοθέτης κατέληξε σφουγγαρίστρα του Τζορτζ Μπους. Εν ολίγοις,
έτσι για να θυμόμαστε τα περασμένα, μπροστά σ’ αυτή την αφελέστατη χάρτινη
προπαγάνδα, οι κομματικές ταινίες επί Στάλιν φαντάζουν Ίνγκμαρ Μπέργκμαν!

Με δυο λόγια: Παρμένο από το αληθινό τραγικό περιστατικό της 11ης
Σεπτεμβρίου του 2001. Μια χούφτα αστυνομικών ενταφιάζονται ζωντανοί κάτω από
τόνους σίδερου, μπετού και σπασμένων γυαλιών των Δίδυμων Πύργων Τα
δευτερόλεπτα μοιάζουν με ώρες και οι ώρες με χρόνια. Οι σωστικές δυνάμεις
σηκώνουν τα χέρια ψηλά, όμως ένας πεζοναύτης πιστεύει και ψάχνει βαθιά!