Διαστάσεις Ο κομμουνιστής που ήθελε το φεγγάρι

Πιέτρο Ινγκράο: από την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, τον Οκτώβριο του 2002

Από μικρός είχα τη συνήθεια να αναρωτιέμαι για τα πράγματα γύρω μου. Ζούσα
ανάμεσα στους συμπολίτες μου, αλλά αντιλαμβανόμουν την απόσταση που μας
χώριζε. Δεν ήμασταν ίσοι. Έτσι, άρχισα να προβληματίζομαι για την ταξική
καταπίεση και για τους διαφορετικούς κόσμους στους οποίους ζούσαν οι
εκμεταλλευτές και τα θύματά τους. Από μια άποψη, η αυτοβιογραφία μου είναι ένα
βιβλίο για τη δυνατότητα της αμφιβολίας, που ήταν για καιρό κάτι το
απαγορευμένο στο Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα. Πιστεύω πως η μεγάλη τραγωδία
του κομμουνισμού και ο λόγος για τον οποίο ηττήθηκε βρίσκονται ακριβώς σ’
αυτό: στον μονολιθισμό, στην υποχρεωτική ομοφωνία, σε μια αρτηριοσκληρωτική
ιδέα για τις τάξεις, στην άκριτη προσκόλληση στην κατήχηση του Λένιν και του
Στάλιν.

Θυμάμαι την επίσκεψη του Τολιάτι στο 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ, στις αρχές του
1956, όπου ο Χρουστσώφ κατήγγειλε τα εγκλήματα του Στάλιν. Ο γραμματέας είχε
το κείμενο της μυστικής έκθεσης, αλλά όταν επέστρεψε από τη Μόσχα δεν είπε
κουβέντα, ούτε σ’ εμάς ούτε στους δημοσιογράφους που τον περίμεναν στο
αεροδρόμιο. Οι καταγγελίες του σταλινισμού αποσιωπήθηκαν και στην Κεντρική
Επιτροπή του Μαρτίου, όπου υπήρξαν μόνο απολογητικοί τόνοι για τη Σοβιετική
Ένωση. Σε όλο τον κόσμο είχε ξεσπάσει θύελλα, κι εμείς στην Ουνιτά
ήμασταν υποχρεωμένοι να σωπαίνουμε. Όταν τελικά εμφανίστηκε η μυστηριώδης
έκθεση στον αμερικανικό Τύπο, αναδημοσίευσα μια περίληψη. «Είδες;» ρώτησα
έντρομος τον Τολιάτι. «Είδα» μου απάντησε, λακωνικός όπως πάντα.

Θυμάμαι ακόμα την ομιλία τού Μάο στη Μόσχα, το φθινόπωρο του 1957. Προέβλεψε
ένα λαμπρό μέλλον, με τίμημα μερικά εκατομμύρια χαμένες ζωές. Κανείς δεν είχε
το θάρρος να αντιδράσει. Για να χειροτερέψει ακόμη περισσότερο τα πράγματα, ο
Γάλλος σύντροφος Ντυκλό εξαπέλυσε έναν φιλιππικό εναντίον μας. Ρώτησα τον
Τολιάτι αν θα απαντήσει. Μου απάντησε με ένα μανιασμένο «όχι». Ύστερα, στο
αυτοκίνητο, άρχισε να ξεστομίζει χυδαίες βρισιές – δεν τον είχα ποτέ
ξανακούσει να μιλάει έτσι.

Στα ενενήντα μου χρόνια, είμαι υπερήφανος που υπήρξα και παραμένω
κομμουνιστής. Και να φανταστείτε ότι έπαιζα καλό τένις! Το ψυχρό και δυνατό
κτύπημα της μπάλας είχε σ’ εμένα ένα θεραπευτικό αποτέλεσμα. Αρκούσαν μερικές
μπαλιές για να ξεχάσω κεντρικές επιτροπές, συσκέψεις της διεύθυνσης της
εφημερίδας, ατελείωτες συνεδριάσεις…

(Από συνέντευξη που έδωσε στη Ρεπούμπλικα ο βετεράνος Ιταλός
κομμουνιστής και πρώην διευθυντής της Ουνιτά, με αφορμή τη σημερινή
έκδοση της αυτοβιογραφίας του με τίτλο «Ήθελα το φεγγάρι», Εκδ. Einaudi)

LINK: http://diastaseis.blogspot.com