«Tις μέρες πρέπει να τις ζεις»

Το πιο δύσκολο κομμάτι σ’ έναν πόλεμο δεν είναι οι μέρες του πολέμου, αλλά
ο αποχαιρετισμός στα όπλα και το καλωσόρισμα της ειρήνης. Όσο ο πόλεμος κρατά
η σκέψη δεν ταξιδεύει μακριά. Οι διαδρομές είναι κοντινές. Ξεκινούν από το
χθες, για να καταλήξουν στο σήμερα, με ζητούμενο την επιβίωση.

Σε επιφυλακή. Στρατιώτης στην πόλη Καφαρκίλα στον Νότιο Λίβανο

Όταν τα όπλα σιγήσουν και ώρες αρκετές περάσουν, η σκέψη χάνεται στο χθες, στο
σήμερα, στο άγνωστο που έρχεται. Δεν έχει σημασία πόσο μακριά ή κοντά στα
μέτωπα του πολέμου έστεκες όλο το προηγούμενο διάστημα. Ο πόλεμος, αργά ή
γρήγορα, αγγίζει τους πάντες, αφήνοντας τα σημάδια του στην καρδιά και στις
ψυχές αυτών που επέζησαν, για να μαρτυρούν την όψη του στις γενιές που θα
μεγαλώσουν ώστε να τον πολεμήσουν με τη σειρά τους όταν θα τους επισκεφτεί
ξανά.

Το αεροδρόμιο της Βηρυτού είχε ανοίξει ξανά. Τα σημάδια του πολέμου σε κάποια
μέρη του κόσμου επουλώνονται με φοβερά γρήγορους ρυθμούς και ο Λίβανος
συναγωνίζεται για μια από τις πρώτες θέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο στην
κατηγορία αυτή. Οι μέρες του πολέμου είχαν σταματήσει να μετράνε και το
ημερολόγιο έδειχνε 19 Αυγούστου.

Ελάχιστοι μιλούσαν

Αν και η πτήση της Royal Jordanian είχε προγραμματιστεί για τις 8.45 το πρωί
και η ώρα ήταν μόλις 5.30, οι επιβάτες ήταν στο σύνολό τους εκεί. Από την
τζαμαρία που χωρίζει την αίθουσα αναχωρήσεων με τον διάδρομο απογειώσεων
μπορούσε κανείς να διακρίνει τα συνεργεία που δούλευαν για την αποκατάσταση
των ζημιών από τους βομβαρδισμούς.

Στην αίθουσα αναχωρήσεων η Χάλα και ο Μπεν από τη Νέα Υόρκη, η Κατρίν από τη
γερμανική τηλεόραση, η Σόφι από τη Δανία, ο Ζαν Λούκα από την Ελβετία, ο Κλάιβ
από την Αγγλία και δεκάδες άλλοι ξένοι ανταποκριτές περίμεναν υπομονετικά τους
δείχτες του ρολογιού να δώσουν το έναυσμα για την επιβίβαση στο αεροσκάφος.

Αν και τις προηγούμενες τριάντα ημέρες πέρασαν τον χρόνο τους αναζητώντας ο
ένας τον άλλο για να διασταυρώσουν πληροφορίες και να μοιραστούν τις ειδήσεις,
εδώ η εικόνα ήταν διαφορετική. Ελάχιστοι μιλούσαν σ’ όποιον καθόταν δίπλα
τους, πολύ λιγότεροι είχαν κάτι να πουν και οι περισσότεροι ταξίδευαν ήδη
μακριά πριν το ταξίδι ξεκινήσει.

H έννοια του χρόνου

H ελπίδα. Λιβανέζοι παρακολουθούν το ηλιοβασίλεμα στην Τύρο

Υποσχέθηκα στην εφημερίδα ένα ακόμη ίσως και δύο κείμενα για το τέλος του
πολέμου. Ξεκίνησα να γράψω το κείμενο αυτό στις καρέκλες του αεροδρομίου της
Βηρυτού μέχρι του σημείου που έπιασα τον εαυτό μου να αρνείται να προχωρήσει
σε έναν απολογισμό των τεσσάρων προηγούμενων εβδομάδων για να καταλήξω στην
αναζήτηση των συμπερασμάτων.

Ήταν η στιγμή που κοίταξα ξανά τον διάδρομο έξω από την τζαμαρία. Το
αεροσκάφος των Βασιλικών Ιορδανικών Αερογραμμών τροχοδρομούσε προς το κτίριο
επιβατών και τότε θυμήθηκα τα λόγια του Χουσεΐν, του οδηγού του Associattes
Press, την πρώτη ημέρα του πολέμου. «Όταν ο πόλεμος ξεκινά, οι μέρες χάνουν το
νόημά τους. H έννοια του χρόνου αποκτά άλλη διάσταση. H Δευτέρα δεν διαφέρει
σε τίποτα από την Παρασκευή και ο μήνας ελάχιστα απασχολεί αν ξεκινά ή
τελείωσε. Στον πόλεμο, αυτό που μετρά είναι πόσες φορές είδες τον ήλιο να
ανατέλλει και αν εσύ στέκεις ακόμα εκεί να χαζεύεις την όψη του. Όταν ο
πόλεμος τελειώσει, ρώτα την ημέρα, σημείωσε την ώρα, υπογράμμισε τον μήνα και
να είσαι σίγουρος ότι τη στιγμή εκείνη θα τη θυμάσαι για πάντα».

«H ειρήνη ποτέ δεν μένει για πολύ εδώ»

Το πένθος. Ο πατέρας της σκοτώθηκε από τους Ισραηλινούς

H ΩΡΑ HTAN ΕΞΙ ΠΑΡΑ ΔΕΚΑ και ο ήλιος είχε ανατείλει από ώρα. Δεν
θυμάμαι πόσες φορές είδα την ανατολή στον Λίβανο τούτο το καλοκαίρι, όμως αυτή
την ανατολή είχα μείνει να την κοιτώ. H μέρα ήταν Σάββατο κι ο Χουσεΐν είχε
απόλυτο δίκιο. Γνώριζα εκ των προτέρων το πρόγραμμα που θα ακολουθήσω, την ώρα
που θα πράξω το καθετί, τη στιγμή που θα το τελειώσω. Οι μέρες είχαν αποκτήσει
ξανά το ειδικό τους βάρος, η έννοια του χρόνου αποκαθιστούσε την αξία της.

Κοίταξα τριγύρω διαπιστώνοντας ότι τα βλέμματα σχεδόν όλων παρατηρούσαν το
ίδιο σημείο, την ανατολή του ηλίου. Σήκωσα το τηλέφωνο, σχημάτισα τον αριθμό
του Χουσεΐν με διάθεση να τον χαιρετίσω, αφού δεν βρεθήκαμε καθόλου τις
τελευταίες τρεις ημέρες. H φωνή του στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν το ίδιο
ζεστή με κάθε άλλη φορά, μόνο που σήμερα άφηνε να φανεί και μια δόση
αισιοδοξίας. Ρώτησα αν θυμόταν τι μέρα ήταν. Χαμογέλασε, λέγοντάς μου ότι στη
Μέση Ανατολή οι μέρες αρχίζουν και τελειώνουν γρηγορότερα από ό,τι σε άλλα
μέρη του κόσμου. «Τώρα είναι η στιγμή της ξεκούρασης, της απόλαυσης, της
ειρήνης. H ειρήνη όμως ποτέ δεν μένει για πολύ εδώ στα μέρη μας. Γι’ αυτό τις
μέρες να τις ζεις. Να πάψεις να τις μετράς. Και να εκτιμάς και το ελάχιστο που
αυτές μπορούν να σου προσφέρουν».