Tα βότανα δεν είναι αθώα

Όλο και μεγαλύτερη ζήτηση γνωρίζουν στη χώρα μας τα σκευάσματα από φυτά που
χρησιμοποιούνται ως φάρμακα. Δεν παρασκευάζονται μόνον από φυτά της ελληνικής
φύσης αλλά εισάγονται από διάφορες χώρες και κυρίως από την Κίνα σε μεγάλες
ποσότητες.

Βαλεριάνα για τις αϋπνίες, βαλσαμόχορτο για την κατάθλιψη, φύκια για
αδυνάτισμα, black cohosh για τις διαταραχές της εμμηνόπαυσης, φύλλα σέννας για
τη δυσκοιλιότητα είναι μερικά μόνο από τα δεκάδες βότανα που πωλούνται όχι
μόνο στα φαρμακεία αλλά και στους πάγκους των λαϊκών αγορών και βέβαια στο
Διαδίκτυο. Τουλάχιστον 172 διαφορετικά βότανα είχε εντοπίσει σε σημεία πώλησης
παλαιότερη έρευνα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ενώ σύμφωνα με
τους ειδικούς τέτοια προϊόντα εισάγονται κατά εκατοντάδες.

Όμως τα βότανα δεν είναι πάντα αθώα. Από σύμμαχοι μπορούν πολύ εύκολα να
γίνουν εχθροί και μάλιστα αρκετά επικίνδυνοι για την υγεία.

Τα περισσότερα προϊόντα που προέρχονται από βότανα εισάγονται κατά εκατοντάδες
και πωλούνται στα φαρμακεία ως συμπληρώματα διατροφής. Αυτό σημαίνει ότι δεν
ελέγχεται αυστηρά η σύνθεσή τους, ούτε προσδιορίζεται ο τρόπος με τον οποίο
πρέπει να χρησιμοποιούνται. Επιπλέον, πολλά από αυτά τα προϊόντα μπορεί κανείς
να τα βρει σε διάφορα καταστήματα και σε πάγκους, σημεία δηλαδή όπου δεν
υπάρχει έλεγχος.

Σωστή χρήση; Όπως αναφέρει ο κ. Προκόπης Μαγιάτης, λέκτορας στον Τομέα
Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων στη Φαρμακευτική Σχολή Αθηνών,
ευρωπαϊκές μελέτες έχουν δείξει ότι σε αρκετές περιπτώσεις τέτοια προϊόντα δεν
περιέχουν τα συστατικά που αναγράφονται στις συσκευασίες. «Συχνά, τόσο οι
γιατροί όσο και οι φαρμακοποιοί δεν είναι σε θέση να ενημερώσουν τους πολίτες
για τη σωστή χρήση τέτοιων σκευασμάτων, ειδικά σε περιπτώσεις που λαμβάνονται
ταυτόχρονα και φάρμακα».

Βλάβες στο ήπαρ – από ελαφρές και αναστρέψιμες μέχρι πιο σοβαρές – είναι το
πιο συνηθισμένο πρόβλημα που μπορεί να προκαλέσουν σκευάσματα από φυτά. Κι
αυτό γιατί, όπως εξηγούν οι ειδικοί, όλα τα φυτά περιέχουν δευτερογενείς
μεταβολίτες – ουσίες που βοηθούν τα φυτά να αμύνονται ενάντια στα έντομα, να
αντεπεξέρχονται στις συνθήκες του περιβάλλοντος κ.λπ. – οι οποίοι ουσιαστικά
αποτελούν τις δραστικές ουσίες των φυτοθεραπευτικών σκευασμάτων. Οι ουσίες
αυτές όμως περνούν από το ήπαρ προκειμένου να μεταβολιστούν από τον ανθρώπινο
οργανισμό, γεγονός που μπορεί να κρύβει κινδύνους.

Ιδιαίτερη προσοχή συνιστούν οι επιστήμονες σε όσους πάσχουν από χρόνιες
παθήσεις, καθώς ορισμένα φυτοθεραπευτικά σκευάσματα μπορεί να επηρεάσουν
αρνητικά την κατάσταση της υγείας τους.

Όχι σε βότανα. Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρει ο κ. Μαγιάτης, «ο
χρυσός κανόνας είναι ότι κανένα φυτοθεραπευτικό προϊόν δεν θα πρέπει να
λαμβάνεται περισσότερο από 3 μήνες. Επιπλέον θα πρέπει να αποφεύγονται τα
άγρια βότανα – τα οποία μαζεύει κανείς μόνος του από την εξοχή – γιατί υπάρχει
πάντα ο κίνδυνος κατανάλωσης λάθος βοτάνου, καθώς πολλά φυτά μοιάζουν μεταξύ
τους. Καλό είναι να προτιμώνται προϊόντα από γνωστές εταιρείες. Και βέβαια
απαγορεύεται η χρήση τους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού».

Καλύτερα καφέ παρά… φασκόμηλο!

Ακόμη και το φαινομενικά αθώο φασκόμηλο μπορεί να προκαλέσει νευροτοξικές
αντιδράσεις, αν χρησιμοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα! Γι’ αυτό δεν
συνιστάται να αντικαθιστά κανείς τον καφέ με φασκόμηλο, καταναλώνοντάς το με
ανάλογη συχνότητα. Στην αγορά, για παράδειγμα, κυκλοφορούν διάφορα σκευάσματα
από φύκια τα οποία βοηθούν στην απώλεια βάρους. Ωστόσο, λόγω της μεγάλης
περιεκτικότητας σε ιώδιο μπορεί να βλάψουν όσους πάσχουν από θυρεοειδή.
Επικίνδυνα για τους καρδιοπαθείς μπορεί να είναι διάφορα τονωτικά του
κεντρικού νευρικού συστήματος τα οποία είναι πλούσια σε καφεΐνη, όπως το φυτό
κόλα και το γκουαράνα. Φυτά που επηρεάζουν το κυκλοφορικό σύστημα δεν θα
πρέπει να λαμβάνονται ταυτόχρονα με αντιπηκτικά φάρμακα.