TPITH AΠOΨH Tο μήνυμα του Άλεξ

Ο Άλεξ δεν πρόλαβε να μας πει πολλά. Ήταν μόλις ένδεκα χρόνων. Λεπτός, 1,68μ.,
του άρεσε η μουσική και το πιάνο, έπαιζε μπάσκετ, φορούσε γυαλάκια. Κι αυτά
φτάνουν. Φτάνουν για να καταλάβεις ότι ο Άλεξ διακρινόταν μέσα στο σύνολο των
ομοχρόνων του. Έτσι όπως διακρίνονται τόσα παιδιά, άλλα για το χοντρούλικο ή
το κοντούτσικο κορμάκι τους, άλλα για την ξανθοκόκκινη όψη τους, άλλα για την
εθνικότητα ή την ωραία εμφάνιση και το τάλαντό τους. Θετική ή αρνητική η
διάκριση, δεν έχει σημασία. Φτάνει που το παιδί διακρίνεται, ξεχωρίζει,
γίνεται στόχος.

Κι είναι και τα παιδιά της βίας. Έτσι μάθανε, γιατί κάπως έτσι μεγαλώνουν.
Είναι, ας πούμε, ο εξαρτημένος πατέρας που σήκωσε το χέρι του κι έριξε μια
κατραπακιά… και το «βαποράκι» έβαλε μυαλό. Νάτο λοιπόν, φτάνει μόνο να
ξέρεις να ρίχνεις κατραπακιές. Είναι η μάνα που του «ξηγήθηκε» του μάγκα του
φίλου της και του κατέβασε κι από πάνω μερικές και ο τύπος πήρε πόδι. Και
διδάσκεται το παιδί ότι με το νταϊλίκι τα βγάζεις πέρα μια χαρά. Είναι ακόμη
οι συγκρούσεις των γονιών. Στην αρχή κρυφά από τα παιδιά, ύστερα το συνηθίζεις
κι αυτό και δεν έχει πια σημασία. Και κάποτε φτάνουν στο διαζύγιο. Και γίνεται
το παιδί «μήλον της Έριδος». Και το διεκδικεί ο ένας, όχι αναγκαστικά επειδή
το αγαπά, αλλά για να το στερήσει από τον άλλον.

Και είναι κι εκείνα τα παιδιά που τα αγαπούν οι γονείς τους αφάνταστα.
Μονάκριβος, βλέπεις. Κι όπως μας λένε οι στατιστικές, σιγά σιγά θα έχουμε μόνο
μονάκριβες και μονάκριβους. Τι; Θέλει παπούτσια ο μονάκριβος; Τρέξε πατέρα.
Ναι, αλλά χθες πάλι δεν πήραμε; Τι σημασία έχει αυτό, καημένε. Λες κι έχεις
πολλά παιδιά. Ένα έχουμε. Και φόρμα ο μονάκριβος και ηλεκτρονικά παιχνιδάκια
και κινητό ο μονάκριβος και… καταντά πανάκριβος, ο μονάκριβος. Και δεν
φτάνει αυτό. Όχι με τα παπούτσια στην πολυθρόνα αγόρι μου, λέει ο ένας. Δεν
πειράζει, λέει ο άλλος. Χαρά στην πολυθρόνα, το παιδί να ‘ναι καλά. Και δεν
πειράζει το ένα, δεν πειράζει το άλλο, αναπτύσσεται μια συμπεριφορά χωρίς
όρια, χωρίς φραγμούς.

Και κάτι ακόμα: Ο Ραδάμανθυς, πρωτάκι αυτός, έρχεται από το σχολείο και ρωτά
τον πατέρα. Μπαμπά, εμείς είμαστε ξένοι; Είμαστε Αλβανοί; Όχι παιδάκι μου,
είμαστε Έλληνες. Και την άλλη μέρα: Μπαμπά, εμείς είμαστε φτωχοί; Καθηγητής
στο πανεπιστήμιο ο μπαμπάς αποτολμά να του πει, όχι παιδί μου, δεν είμαστε
φτωχοί, μα γιατί μου κάνεις αυτές τις ερωτήσεις; Μπαμπά, μουρμουρίζει ο
Ραδάμανθυς, αυτά με ρωτάνε τα παιδιά στο σχολείο, επειδή η φόρμα και τα
παπούτσια που φορώ δεν είναι, λέει, από γνωστή μάρκα. Κι ο καθηγητής το
ξανασκέφθηκε, αν είναι να δημιουργήσω άλλα προβλήματα στο παιδί… Κι ο
Ραδάμανθυς δεν παιδαγωγείται πλέον από τον πατέρα – παιδαγωγό, αλλά από τους
συνομηλίκους.

Κι όλα αυτά τα παιδιά, αντικατοπτρίσματα και αντανακλάσεις της κοινωνίας,
έρχονται στην ίδια τάξη, στον ίδιο δάσκαλο. Και οι μονάκριβοι και τα άλλα τα
παιδιά με τη βία και το νταϊλίκι κι εκείνα τα καλομαθημένα παιδάκια που δεν
έμαθαν να οριοθετούν τη συμπεριφορά τους κι αυτά που διακρίνονται και
ξεχωρίζουν και τόσα άλλα ακόμη. Και είναι ο δάσκαλος που μέσα από αυτή την
ετερογένεια πρέπει να οργανώσει τη συμπεριφορά τους και να εμπεδώσουν τους
κανόνες της οργανωμένης κοινωνίας. Κι αισθάνεται αδύναμος και προσπαθεί,
ώσπου… βαριέται και εγκαταλείπει την προσπάθεια. Ωχ, αδελφέ! Κάποιοι όμως
προσπαθούν, υψώνουν ανάστημα. Και φτάνουν οι γονείς εξαγριωμένοι για την
απαράδεκτη συμπεριφορά. Τους έχει ξεσηκώσει η μητέρα ενός «μονάκριβου». Ακούς
εκεί να σηκώσει χέρι στο παιδί μου! Ποιος είναι αυτός; Και έρχεται φοβισμένος
ο δάσκαλος. Μα δεν κτύπησα κανένα παιδί. Σε ποιον τα λέτε αυτά, κύριε; Φέρε,
Κωστάκη, το κινητό σου. Δείξε τις φωτογραφίες που τραβήξατε τον δάσκαλο να
τραβά το αυτί των παιδιών! Άγαλμα εκείνος. Τον πρόδωσε η τεχνολογία. Υποχωρεί.
Ζητεί να πάει σε άλλο σχολείο. Κι όπως αντιλαμβάνεστε, με όλα αυτά τα
αντικατοπτρίσματα της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, πέρασε η εποχή που το
σχολείο έκλεινε την πόρτα του και αισθανόμασταν όλοι ασφαλείς για τα παιδιά
μας.

Ας αφήσουμε λοιπόν τον εμπαιγμό γύρω από τον Άλεξ, πριν εξοντώσουμε κι άλλους.
Να αφήσουμε τους αρμόδιους να κάνουν τη δουλειά τους κι εμείς οι άλλοι ας
αναλάβουμε τις δικές μας ευθύνες. Αυτό είναι η ουσία και το βαθύτερο μήνυμα
από τον Άλεξ.

O I. E. Πυργιωτάκης είναι καθηγητής, πρ. αντιπρύτανης Πανεπιστημίου
Κρήτης