Δρόμοι

Μία βασική…

… θέση της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Μπους είναι ότι η διάδοση της
δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή είναι το πιο αποτελεσματικό φάρμακο για την
τρομοκρατία. Τι γίνεται λοιπόν όταν μια τρομοκρατική οργάνωση εκλέγεται στο
Κοινοβούλιο με δημοκρατικό τρόπο; Αγνοείς την αντίφαση, κάνεις πως δεν
υπάρχει; Τις τελευταίες εβδομάδες, γράφει στην «Γκάρντιαν» ο Βρετανός
ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας, υπάρχει κάτι σουρεαλιστικό στην εμμονή της
Ουάσιγκτον να δικαιολογεί τη θανάτωση γυναικών και παιδιών από το Ισραήλ,
υποστηρίζοντας ταυτόχρονα ότι στόχος της είναι η ενίσχυση της νόμιμης και
δημοκρατικής κυβέρνησης του Λιβάνου. Το μόνο που ζητεί αυτή η κυβέρνηση είναι
άμεση κατάπαυση του πυρός. Και αυτό είναι το μόνο που δεν δέχεται η
αμερικανική κυβέρνηση. Προφανώς επειδή γνωρίζει καλύτερα από τη «νόμιμη και
δημοκρατική κυβέρνηση» του Λιβάνου τι είναι προς το συμφέρον της. Την ίδια
ώρα, εκείνοι που υποστηρίζουν τη διάδοση της δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή δεν
επιτρέπουν στη Χαμάς να λειτουργήσει ως η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση των
Παλαιστινίων. Ο παλαιστινιακός λαός μίλησε. Αλλά έκανε λάθος. Δεν ήταν καλά
πληροφορημένος. Πρέπει να το ξανασκεφτεί.

Υπάρχει…

… βέβαια εδώ ένα πραγματικό δίλημμα. Το ότι η Χαμάς και η Χεζμπολάχ έλαβαν
μέρος σε εκλογές και τα πήγαν καλά, δεν σημαίνει πως πρέπει να δεχόμαστε όλα
όσα κάνουν. Και οι δύο οργανώσεις έχουν τη μορφή του Ιανού, όπως συνέβαινε με
τον IRA και το Σιν Φέιν. H ενθάρρυνση της πολιτικής πλευράς, με την ταυτόχρονη
καταπολέμηση της τρομοκρατικής πλευράς, έχει ένα όριο. Έτσι κι αλλιώς, όμως, η
μετάβαση από την πολιτική της βίας στους συμβιβασμούς της δημοκρατίας ήταν
πάντα γεμάτη προβλήματα. Πρέπει να διαπραγματεύεσαι με τους τρομοκράτες, ακόμη
και να συγχωρείς κάποια από τα εγκλήματα του παρελθόντος. Ό,τι ακριβώς έκαναν
δηλαδή οι Ηνωμένες Πολιτείες με τον Απελευθερωτικό Στρατό του Κοσόβου, τον
οποίο χαρακτήριζαν αρχικά – και δικαίως – «μια αναμφισβήτητα τρομοκρατική
οργάνωση».

Δύο…

… διαμετρικά αντίθετα συμπεράσματα μπορεί να εξαχθούν από τις πρώτες
διαδικασίες εκδημοκρατισμού στη Μέση Ανατολή. Το πρώτο είναι ότι ο στόχος της
κυβέρνησης Μπους ήταν εξ αρχής εσφαλμένος, αποτέλεσμα μιας αφελούς και
ιεραποστολικής προσέγγισης της διεθνούς πολιτικής. Αποσταθεροποιεί. Φέρνει
τρομοκράτες και εξτρεμιστές στην εξουσία. Το καλύτερο θα ήταν λοιπόν να
επιστρέψουμε στον παλιό, καλό «ρεαλισμό», όπου αυτό που προέχει είναι το
συμφέρον μας. Πάνω απ’ όλα η σταθερότητα. Τη θέση αυτή υποστηρίζει μεγάλο
μέρος της Ευρώπης, αλλά όλο και περισσότεροι στο εσωτερικό των Ηνωμένων
Πολιτειών.

Ο Τίμοθι Γκ. Ας…

… διαφωνεί ριζικά με αυτό το συμπέρασμα. Μακροπρόθεσμα, γράφει, η ανάπτυξη
φιλελεύθερων δημοκρατιών αποτελεί την καλύτερη ελπίδα για την ευρύτερη Μέση
Ανατολή. Ο αραβικός κόσμος πρέπει επειγόντως να εκσυγχρονιστεί. Οι Άραβες, οι
Ισραηλινοί, οι Ιρανοί, οι Κούρδοι και οι Τούρκοι πρέπει να συνυπάρξουν
ειρηνικά, χωρίς πολέμους. Θα είναι δύσκολο, αλλά δεν μπορεί να γίνει
διαφορετικά. H λίγη δημοκρατία είναι επικίνδυνο πράγμα. Ας προσπαθήσουμε
λοιπόν να τη μεγαλώσουμε.