Aυτή την «Kυρά», ποιος θα την πάρει;

H σπάνια και εντυπωσιακή Κυρά της Καλύμνου που εδώ και έναν χρόνο εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο διεκδικείται από τη ναυαρχίδα των ελληνικών μουσείων και το νέο περιφερειακό Μουσείο της Καλύμνου

Στην ποδιά της Κυράς της Καλύμνου «σφάζονται» το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
και το νεοσύστατο Μουσείο της Καλύμνου. Το υπερμέγεθες – ύψους 1,98 μ. –
χάλκινο άγαλμα που έπιασε στα δίχτυα του ψαράς το 1995 ανοιχτά της Καλύμνου
και εκτίθεται από πέρυσι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αποτελεί μήλον της
Έριδος καθώς το μεγαλύτερο μουσείο της χώρας θέλει να εντάξει μονίμως στις
συλλογές του το χάλκινο αριστούργημα της ελληνιστικής εποχής, ενώ το
περιφερειακό μουσείο, που ετοιμάζεται να ανοίξει για το κοινό το 2008, το
διεκδικεί επικαλούμενο επανειλημμένες δεσμεύσεις της ηγεσίας του υπουργείου
Πολιτισμού περί επαναπατρισμού του. Το πού θα βρει στέγη οριστικά, όμως,
παραμένει στον αέρα καθώς το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, που κλήθηκε να
γνωμοδοτήσει, ένιψε τας χείρας του αναβάλλοντας με οριακή πλειοψηφία (επτά
έναντι επτά ψήφων και με χρήση της διπλής ψήφου του προέδρου) τη διαδικασία
και παραπέμποντας το θέμα στο υπό συγκρότηση Συμβούλιο Μουσείων, που θα
ενεργοποιηθεί πιθανόν μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου και το οποίο «θα χαράξει
σταθερή μουσειακή πολιτική».

H έλλειψη ταυτότητας του σπάνιου αγάλματος αποτελεί και το βασικό επιχείρημα
του EAM, που το διεκδικεί, καθώς δεν βρέθηκε στην Κάλυμνο, αλλά στον βυθό
ανοιχτά του νησιού. «Αν είχε βρεθεί στην Κάλυμνο δεν θα έκανα ανάλογη
εισήγηση», τοποθετήθηκε ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Νίκος
Καλτσάς κατά την συνεδρίαση του ΚΑΣ. «Δεν γνωρίζουμε την προέλευσή του.
Πιθανότατα προερχόταν από τη Μικρά Ασία. Άρα δεν αφαιρούμε κάτι από την
πλαστική δημιουργία της Καλύμνου», συνέχισε και έφερε το παράδειγμα των
κλασικών χάλκινων αγαλμάτων του Ριάτσε, που αν και πρόκειται για ένα διάσημο
σύνταγμα γλυπτών της κλασικής εποχής η έκθεσή τους στο περιφερειακό ιταλικό
μουσείο του Ρηγίου «προκαλεί δυσαρέσκεια διεθνώς και δεν έχει αυξήσει την
επισκεψιμότητά του».

«Αγώνας γίνεται κάθε φορά που πρέπει να επιστραφούν αρχαιότητες από το κέντρο
προς την περιφέρεια, ανάλογος με τον αγώνα που γίνεται για τον επαναπατρισμό
των αρχαίων από το εξωτερικό», είπε στον αντίποδα της προηγούμενης θέσης η
προϊσταμένη του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αιγαιακών Σπουδών, Αγγελική
Γιαννικουρή, ενώ πολύς λόγος έγινε στο ΚΑΣ από αρχαιολόγους της τοπικής
Εφορείας, αλλά και εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης περί της δέσμευσης
της ηγεσίας του υπουργείου Πολιτισμού για τον επαναπατρισμό της Κυράς μετά τη
συντήρησή της.

«Βρισκόμαστε σε δύσκολη θέση. Δεν μπορούμε να δρούμε περιστασιακά. Πρέπει να
καθοριστεί σταθερή μουσειακή πολιτική», ήταν η θέση του προέδρου του ΚΑΣ,
Χρήστου Ζαχόπουλου, που πρότεινε να αναβληθεί η γνωμοδότηση, ώστε να
«συζητηθεί το θέμα στο πλαίσιο του Συμβουλίου Μουσείων, το οποίο θα κρίνει την
πολιτική μας για χρόνια», με αποτέλεσμα η απόφαση να αναβληθεί με οριακή
πλειοψηφία για να συζητηθεί σε αμέσως προσεχείς συνεδριάσεις, ενώ ομόφωνα
αποφασίστηκε να μεταφερθούν στο νέο μουσείο Καλύμνου τρία χάλκινα έργα
(δελφίνι, κεφαλή ηγεμόνος και κνήμες με περίτεχνα υποδήματα) που φιλοξενούνται
σε περιοδική έκθεση στο κάστρο Πύλου.

Περισσότερα από 800 αντικείμενα

Δεν είναι μόνο η Κυρά της Καλύμνου όμως που αναμένεται να φιλοξενηθεί στο νέο
νησιωτικό μουσείο, στην Αγία Τριάδα της Πόθιας. Περισσότερα από 800
αντικείμενα θα βρουν στέγη στο ήδη έτοιμο κτίριο και στα 386 τ.μ. των
εκθεσιακών χώρων. Ένα μεγάλο πρωτοκυκλαδικό ειδώλιο, ο Ανάσχετος, όπως
ονομάζεται σύμφωνα με την επιγραφή που φέρει, ο ενδεδυμένος αρχαϊκός Κούρος,
τα 500 τμήματα αγαλμάτων θεών και αθλητών, που ήρθαν στο φως στον
σημαντικότερο αρχαιολογικό χώρο του νησιού, του Ναού του Δαλίου Απόλλωνος,
επιγραφές, αντικείμενα από την πόλη και το νεκροταφείο της Δάμου και βυζαντινά
ευρήματα θα μοιραστούν στους δύο ορόφους του κτιρίου. Την παράσταση αναμένεται
να κλέψει ο επιβλητικός μαρμάρινος Ασκληπιός του τέλους του 4ου αι. π.X. το
ύψος του οποίου μαζί με τη βάση του ξεπερνά τα 3 μ. και το βάρος του φτάνει
τους 3 τόνους. Αν και το μουσείο επρόκειτο να ανοίξει πέρυσι την άνοιξη η
χρονοβόρα συναρμολόγηση και συντήρηση των αρχαίων που ήρθαν στο φως το 2001
προκάλεσε την καθυστέρηση των εγκαινίων που προγραμματίζονται πλέον για τις
αρχές του 2008 σύμφωνα με την προϊσταμένη της KB’ Εφορείας προϊστορικών και
κλασικών αρχαιοτήτων, Μελίνα Φιλήμονος. Το κόστος για τη μουσειολογική μελέτη
που υπογράφουν οι αρχαιολόγοι Τασία Δρελιώση, Δημήτρης Μποσνάκης, Σταματία
Μαρκέτου και Μιχάλης Κατελάς, ανέρχεται σε 890.000 ευρώ.