Ξανά στο ύψος της

Ένα μέτρο επιπλέον σε ύψος θα κερδίσει ο ναός της Αθηνάς Νίκης, ο οποίος θα αποκτήσει και πάλι – ύστερα από τρεις αιώνες – το χαμένο του αέτωμα, που… «εξαφανίστηκε» μαζί με τον ναό, όταν οι Τούρκοι τον διέλυσαν το 1687 για να χτίσουν στη θέση του οχυρωματικό πύργο εν όψει της επίθεσης του Ενετού Μοροζίνι. Στο μεταξύ η αναστήλωση προχωρεί με αργούς ρυθμούς, καθώς για την τοποθέτηση κάθε στρώσης των δόμων του τοίχου του σηκού χρειάζονται δύο μήνες

Κατά ένα μέτρο θα «ψηλώσει» ο ναός της Αθηνάς Νίκης που για πρώτη φορά ύστερα
από τρεις και πλέον αιώνες θα στεφθεί και πάλι από το ανατολικό του αέτωμα και
τις βάσεις τριών από τα επίχρυσα ακρωτήριά του, ενώ την αρχική τους θέση θα
πάρουν και τα προστατευτικά γείσα. Γεγονός που όχι μόνο θα του αφαιρέσει τον
χαρακτήρα «πύργου», ο οποίος διακρίνει μέχρι σήμερα τον κομψό ιωνικό ναό της
Αθηνάς Νίκης και θα τον μεταμορφώσει και πάλι στον «ναό-κόσμημα» του Ιερού
Βράχου, αλλά θα τον φέρει πιο κοντά στην αρχική εικόνα, εκείνη του 5ου αι.
π.X. όταν σχεδιάστηκε από τον Καλλικράτη. Το νέο πρόσωπο του «αόρατου» σήμερα
για τους επισκέπτες της Ακρόπολης, ναού της Αθηνάς Νίκης αναμένεται να
αποκαλυφθεί πλήρες και χωρίς σκαλωσιές τον Ιούνιο του 2008.

Περισσότερα από 50 θραύσματα που βρίσκονταν σε λιθοσωρούς μπροστά από την
Πινακοθήκη των Προπυλαίων και το Αρρηφόριο θα ξαναβρούν τη θέση τους πάνω στον
ναό για την αναστήλωση των γείσων στις τρεις πλευρές του ναού (την ανατολική,
τη δυτική και τη βόρεια), η απουσία των οποίων επί έναν αιώνα άφησε
εκτεθειμένη στις καιρικές συνθήκες τη ζωφόρο του μνημείου, η οποία έχει πλέον
καθαιρεθεί και εκτίθεται στο Μουσείο Ακροπόλεως. Όσο για την ανακατασκευή των
δύο μελών που θα συνθέσουν τα 2/3 του ανατολικού αετώματος θα χρησιμοποιηθεί
100% νέο υλικό, ενώ συνολικά το νέο μάρμαρο που χρησιμοποιείται στην τρίτη
στην ιστορία του ναού αναστήλωση αγγίζει το 23,2%.

H κορυφή του αετώματος μάλιστα θα κοσμηθεί με τη βάση του κεντρικού
ακρωτηρίου, (που έχει συντεθεί από δύο συνανήκοντα αρχαία μέλη), ενώ με τις
βάσεις των ακρωτηρίων θα στεφθούν επίσης η βορειανατολική και η νοτιοδυτική
γωνία του ναού (οι οποίες και έχουν συντεθεί από πέντε συνολικά αρχαία μέλη).
Στην αρχική τους θέση θα μπουν και οι σίμες (το στοιχείο της στέγης που
κορυφώνει τον ναό), οι οποίες στις πλευρές κοσμούνταν με κομψές υδρορρόες σε
σχήμα λεοντοκεφαλής. Οκτώ από αυτές θα τοποθετηθούν στον ναό του Καλλικράτη,
και μόνο δύο εξ αυτών θα λαξευθούν από νέο μάρμαρο με βάση λεπτομερέστατες
αποτυπώσεις που έγιναν για πρώτη φορά, ώστε να διατυπωθούν όλες τους οι
μορφολογικές λεπτομέρειες.

«Πρόκειται για μια ιστορική απόφαση, καθώς μέχρι σήμερα ο ναός έμενε ασκεπής
και χωρίς το άετωμά του», εξήγησε στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ο
μελετητής του μνημείου και διευθυντής αναστήλωσης αρχαίων μνημείων, Δημοσθένης
Ζιρώ, το οποίο εξέτασε και ενέκρινε ομοφώνως τη μελέτη. Δεν έλειψαν όμως και
οι αντιρρήσεις, από τον πρόεδρο της Επιτροπής Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως,
Χαράλαμπο Μπούρα. Ανάμεσα σε άλλα διαφώνησε για το μεγάλο ποσοστό χρήσης νέου
υλικού στο τύμπανο του αετώματος και τόνισε τη μεγάλη καθυστέρηση στην
αναστήλωση του μνημείου.

«Ολυμπιάδα» καθυστερήσεων

Αν και η τρίτη αναστήλωση του ναού της Αθηνάς Νίκης έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί
ήδη από το 2004, πήρε παράταση έως το τέλος του 2006. Όπως όλα δείχνουν, όμως,
ο ναός θα εξακολουθήσει για δυο ακόμη χρόνια να είναι τυλιγμένος στις
σκαλωσιές. Πού οφείλονται οι καθυστερήσεις; «Οι 150 λίθοι του σηκού ήταν
συμπληρωμένοι με τσιμέντο, στα τσιμέντα των θεμελίων βρέθηκαν πολλά
αρχιτεκτονικά μέλη, αποκαταστάθηκε η κρηπίδα του μνημείου στην οριζόντια θέση
του, ενώ αποκαταστάθηκε και ο πώρινος ναός του Κίμωνα, που δεν ήταν στο αρχικό
πρόγραμμα· όλα αυτά προκάλεσαν την αιτιολογημένη παράταση του έργου, ενώ η
αποκατάσταση της κλίσης των τοίχων του σηκού απαιτεί διπλάσιο χρόνο από
εκείνον που είχε αρχικά υπόλογισθεί», εξηγεί ο μελετητής του έργου, Δημοσθένης Ζιρώ.