Aποκαλυπτήρια «χαμένου» Γύζη

Περίπου 1,65 εκατ. ευρώ κόστισε η αποκατάσταση του κτιρίου στο Παλατάκι Χαϊδαρίου με τις τοιχογραφίες του Νικολάου Γύζη. Θα φιλοξενήσει τους περίπου 15.000 τόμους της δημοτικής βιβλιοθήκης, ενώ η αίθουσα με τις «Τέσσερις εποχές» θα μείνει ελεύθερη και επισκέψιμη για το κοινό

«Χαμένες» εδώ και σχεδόν έναν αιώνα οι «Τέσσερις εποχές» του Νικολάου Γύζη
έρχονται και πάλι στο φως. Οι τοιχογραφίες – πρώιμα έργα του σπουδαίου Έλληνα
ζωγράφου που είχαν φιλοτεχνηθεί στην τραπεζαρία ενός διατηρητέου νεοκλασικού,
το οποίο λειτουργούσε ως ξενώνας στο Παλατάκι Χαϊδαρίου – αποκαλύφθηκαν όταν
άρχισαν οι εργασίες μετατροπής του κτιρίου σε βιβλιοθήκη. Και «φρεσκαρισμένες»
πλέον από τους συντηρητές αποκαλύπτονται στο ευρύ κοινό, το οποίο από απόψε θα
μπορεί να επισκέπτεται ελεύθερα τον χώρο.

H «Άνοιξη», το «Καλοκαίρι» και το «Φθινόπωρο», τρεις γυναικείες μορφές
που αντιπροσωπεύουν τις αντίστοιχες εποχές, αποτελούν μέρος της αρχικής
σύνθεσης «Οι τέσσερις εποχές», που ο Νικόλαος Γύζης φιλοτέχνησε το 1862 με
παραγγελία του πλούσιου φιλότεχνου Νικολάου Νάζου, στον οποίο ανήκε το κτήμα
που περιλαμβάνει και τον πύργο, γνωστό ως Παλατάκι, και ο οποίος υπήρξε
προστάτης του ζωγράφου (μεσολάβησε για να του δοθεί υποτροφία από το Ευαγές
Ίδρυμα του Ναού Ευαγγελιστρίας της Τήνου) πριν ακόμη ο Γύζης παντρευτεί την
κόρη τού Νάζου, Αρτέμιδα. H τέταρτη εποχή, ο «Χειμώνας», είχε καταστραφεί ήδη
από τις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ διάσπαρτες ανεικονικές τοιχογραφίες υπάρχουν
σε σκάλες και οροφές του νεοκλασικού.

«Μπορούν να χαρακτηριστούν σημαντικά έργα, τόσο από θεματικής όσο και
από τεχνοτροπικής άποψης», λέει στα «NEA» η κατ’ εξοχήν ερευνήτρια του έργου
τού Νικολάου Γύζη, επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Νέλλη Μισιρλή.
«Θεματικά διότι κινούνται στον χώρο της αλληγορίας, τον οποίο ο Γύζης φαίνεται
πως αγαπούσε πολύ, παρά το γεγονός ότι καθιερώθηκε μέσω της ηθογραφίας. Και
επιβεβαιώνουν όσα έλεγε όταν πλέον είχε γίνει καθηγητής το 1888 και είχε
εξασφαλίσει τα προς το ζην. Ότι, δηλαδή, ήταν πλέον ελεύθερος να υλοποιήσει το
όνειρό του να ασχοληθεί με προσωποποιήσεις ιδεών, όπως η Ποίηση, η Μουσική
κ.ά. Και τεχνοτροπικά όμως έχουν ενδιαφέρον, καθώς έχουν τον αέρινο χαρακτήρα
που επέστρεψε στα όψιμα έργα του, ενώ στα ηθογραφικά χειριζόταν πολύ
διαφορετικά την παλέτα».

Κάτω από τον ασβέστη

Οι τοιχογραφίες, νεανική δημιουργία του σπουδαίου ζωγράφου της Σχολής του
Μονάχου που του προσέφεραν και το πρώτο του εισόδημα, ανήκαν στα «χαμένα» έργα
του για έναν σχεδόν αιώνα, καθώς θεωρούνταν πως βρίσκονταν σε κάποιο από τα
ήδη κατεδαφισμένα κτίσματα του συγκροτήματος και ήταν γνωστές μόνο από τη
βιβλιογραφία. Οι εργασίες αποκατάστασης όμως του οικοδομήματος, που έγιναν με
χρηματοδότηση του υπουργείου Πολιτισμού και φορέα υλοποίησης τον Δήμο
Χαϊδαρίου, ώστε να διαμορφωθεί σε πολιτιστικό και εκθεσιακό κέντρο, έφεραν στο
φως τις τοιχογραφίες κάτω από στρώματα ασβέστη.

INFO

Το νεοκλασικό με τις τοιχογραφίες του Νικολάου Γύζη (Λ. Αθηνών και Στρ.
Καραϊσκάκη) εγκαινιάζεται στις 20.30. Θα ακολουθήσει μουσική βραδιά με τον
Νίκο Πορτοκάλογλου.